Ο τσαρλατάνος

Λίγες αληθινές ιστορίες ξεπερνούν τη λεπτή γραμμή που χωρίζει το καλό και το κακό, όσο αυτή του Jan Mikolášek, ενός Τσέχου βοτανοθεραπευτή του 20ού αιώνα, η μεγάλη επιτυχία του οποίου έκρυβε ένα ζοφερό μυστικό. Ο Mikolášek κερδίζει φήμη και περιουσία κουράροντας  διασημότητες κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, της Ναζιστικής και Κομμουνιστικής εποχής, με την εκπληκτική ικανότητά του να κάνει διαγνώσεις με έναν ακριβέστατο μα παράξενο τρόπο. Αλλά το πάθος του να θεραπεύει προέρχεται από την ίδια πηγή της ανάγκης του για πόθο, σκληρότητα, σαδισμό και  ανικανότητα για αγάπη, που μόνον ένας άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει – κι αυτός είναι ο βοηθός του, ο František.

Όταν τα μυστικά του κινδυνεύουν να αποκαλυφθούν και να τον αναιρέσουν, ο Jan τίθεται σε οριακή δοκιμασία με τα διλήμματά του από την μια και τη μοναδική αγάπη της ζωής του από την άλλη. Ένα προσωπικό παραμύθι γεμάτο ανατροπές, όπως και η εποχή στην οποία εκτυλίσσεται, και μια αντανάκλαση για το τίμημα που καλείται να πληρώσει εκείνος που τυφλά ακολουθεί το κάλεσμά της ζωής του.

«Ο Jan Mikolášek ήταν ένας πολύ διάσημος θεραπευτής, ένας ασυνήθιστος άνθρωπος της ιατρικής, ο οποίος χρησιμοποιούσε ανορθόδοξες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας. Αυτές οι ειδικές δεξιότητες τον έκαναν όχι μόνο διάσημο αλλά και πλούσιο. Στην Τσεχοσλοβακία πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ακόμη και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής κατάφερε να διατηρήσει το στάτους του θεραπεύοντας υψηλοβαθμους Ναζί αξιωματούχους. Ήταν σίγουρος ότι δεν θα άλλαζε τίποτα μετά τον πόλεμο, μιας και οι κομμουνιστές που κατέλαβαν την εξουσία ήταν επίσης άνθρωποι και οι άνθρωποι αρρώσταιναν, αισθάνονταν απελπισμένοι και χρειάζονταν τον γιατρό, έναν ξεχωριστό γιατρό, όταν οι άλλοι γιατροί δεν μπορούσαν να τους βοηθήσουν. Αλλά όταν ο βασικός σταλινικός προστάτης του Mikolášek πέθανε, η κατάσταση άλλαξε και το καθεστώς αποφάσισε να τον καταστρέψει επειδή ήταν πολύ διαφορετικός,  πολύ πλούσιος και πολύ ανεξάρτητος. Η ταινία «Ο τσαρλατάνος» αφηγείται την ιστορία της ανόδου  και της πτώσης του Mikolášek. Της ηθικής πτώσης του και της ατέρμονης πάλης του με το σκοτάδι μέσα του. Είναι η ιστορία του μυστηρίου ενός άνδρα, του μυστηρίου του ιδιαίτερου χαρίσματός του και του τιμήματος που ήταν έτοιμος να πληρώσει γι’ αυτό. Η ιστορία του παράδοξου μεταξύ δύναμης και αδυναμίας, αγάπης και μίσους.

Για να δω αυτή την ιστορία από μια πιο επική σκοπιά –  μιας και αφορά δεκάδες χρόνια, τρία διαφορετικά καθεστώτα, δύο παγκόσμιους πολέμους –  αλλά την ίδια στιγμή και με μια εξαιρετικά προσωπική ματιά, προσπάθησα να βρω μια αισθησιακή και μινιμαλιστική γλώσσα. Στατική. Σιωπηλή. Με οικονομία στους διαλόγους. Με κρυμμένα συναισθήματα. Με ένα υποκειμενικό μέτρημα του χρόνου: τα χρόνια να περνούν σε λίγα λεπτά, ενώ τα λεπτά επεκτείνονται και μοιάζουν σαν μια αιωνιότητα.

Προσπάθησα να δείξω μια ανθρώπινη ψυχή χωρίς να εμβαθύνω σε ψυχολογικές αναλύσεις, αλλά να εκφράσω την εσωτερικότητα μέσα από τη συμπεριφορά,  τα πρόσωπα των ηθοποιών, την ένταση μεταξύ των χαρακτήρων, τις συνεχείς προσπάθειες να κάμψουν ο ένας τις άμυνες του άλλου. Αυτά είναι που οδηγούν την ιστορία προς τα εμπρός. Με φόντο τη μεγάλη ιστορία του εικοστού αιώνα, προβάλλεται η μοίρα τους.

Ήμουν τυχερή που είχα μια υπέροχη ομάδα ανθρώπων σε αυτήν την ταινία: τον κινηματογραφιστή Martin Strba, τον σχεδιαστή παραγωγής Milan Bytek, τον μοντέρ(editor) Pavel Hrdlicka, τον συνθέτη Antoni Komasa Lazarkiewicz, τον ηθοποιό Ivan Trojan, με τους οποίους έχω δουλέψει και στο παρελθόν στη σειρά επεισοδίων Βurning Bush. Είναι μια εξαιρετικά δημιουργική, πρωτότυπη και θαρραλέα ομάδα και έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην αναζήτηση του πώς θα αφηγηθούμε αυτήν την ιστορία,  με έναν ισχυρό, προσωπικό τρόπο, με εικόνες που ελπίζω ότι θα μείνουν στο κοινό και πολύ μετά την προβολή της ταινίας».

*Shortlisted για Βραβείο OSCAR Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας*