Παράνοια και μακελειό στο ποδόσφαιρο!- Απ’ το Χέιζελ στους 74 νεκρούς του Πορτ Σάιντ!

Η κρατική τηλεόραση της Αιγύπτου μετέδωσε εικόνες του χάους που επικράτησαν στο γήπεδο, αμέσως μετά τη λήξη του αγώνα της τοπικής ομάδας Αλ-Μάσρι με την ομάδα του Καΐρου Αλ-Αχλι. Οπαδοί των ομάδων έτρεχαν πανικόβλητοι προς όλες τις κατευθύνσεις και παίκτες προσπαθούσαν τραυματισμένοι να διαφύγουν. Αν και η καταμέτρηση των πτωμάτων δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, οι νεκροί έχουν φτάσει ήδη τους 74!

Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες κι έναν φωτογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου, τα επεισόδια ξέσπασαν όταν οπαδοί της Αλ-Μάσρι εισέβαλαν στον αγωνιστικό χώρο και επιτέθηκαν με πέτρες και μπουκάλια εναντίον των οπαδών της Αλ-Αχλι. Η πρωτοφανής έκταση των επεισοδίων προκάλεσε την επέμβαση- του έτσι κι αλλιώς ιδιαιτέρως παραμβατικού στην Αίγυπτο- στρατού.

Υπάρχουν υπόνοιες πως υπάρχουν και πολιτικά αίτια πίσω από την σφαγή, καθώς οι αδελφοί Μουσουλμάνοι τα έριξαν στους οπαδούς του Μουμπάρακ. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να υπάρχει και προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης του τραγικού γεγονότος.

Το να λέμε εξάλλου πως πίσω από κάθε βιαιότητα στο ποδόσφαιρο κρύβεται η πολιτική και οι κόντρες των κομμάτων, ίσως να βγάζει από την εξίσωση τον ίδιο τον παράγοντα του ποδοσφαίρου. Ο αθλητισμός  γίνεται συχνά πεδίο μαχών. Οι μάχες αυτές οφείλονται συχνά στον λεγόμενο φετιχισμό της βίας, είναι μια μορφή εκτόνωσης των άγριων ενστίκτων, παρεμβαίνει και ο υπόκοσμος μέσα εκεί, αλλά σίγουρα  υπάρχουν και κοινωνικοπολιτικά αίτια. Είναι, δηλαδή, ένα σύνθετο φαινόμενο και πρόβλημα.

Η σύγκρουση των οπαδών της Λίβερπουλ με της Γιουβέντους στο Χέιζελ, στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών του 1985 που οδήγησε σε τόσα θύματα,  είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, της παράκρουσης που κυριεύει τους οπαδούς μες το γήπεδο.  Συνολικά 39 οπαδοί έχασαν τη ζωή τους 32 Ιταλοί οπαδοί της Γιουβέντους, 4 Βέλγοι, 2 Γάλλοι και ένας Βορειοϊρλανδός.

Στην προκειμένη περίπτωση, δεν υπάρχουν πολιτικά αίτια. Οι οπαδοί των δύο ομάδων δεν είχαν κάτι να μοιράσουν. Δεν ζούσαν στην ίδια χώρα και δεν είχε δημιουργηθεί, ως εκ τούτου, κάποια παράδοση συγκρουσιακή μεταξύ των κοινωνικών ομάδων που αποτελούσαν τους οπαδούς της Λίβερπουλ και αντιστοίχως αυτών της Γιουβέντους.

Παλιότερα, οι ψυχολόγοι- ελιτιστές και φοβικοί προς τη μάζα και την εργατική τάξη- τα αποδίδανε όλα στην ψυχολογία του όχλου. Ο Γιουνγκ στη συνέχεια απέδωσε τη μαζική ψυχολογία στη δυναμική της μάζας και όχι στην κατώτερη ποιότητα των μελών της εργατικής τάξης: είχε γράψει συγκεκριμένα, πως μια μάζα, ακόμα κι αν αποτελείται από μια μεγάλη ομάδα επιστημόνων ή διανοοουμένων, λειτουργεί σαν ένα ηλίθιο κτήνος. Άλλοι έχουν χαρακτηρίσει το ποδόσφαιρο ως όπιο των λαών- αν και μάλλον το αναβολικό (αλλά και παραισθησιογόνο) των λαών θα ήταν πιο εύστοχος χαρακτηρισμός.

Η δική μου εκτίμηση είναι πως σε ταραγμένες εποχές και κοινωνικές συνθήκες, το ποδόσφαιρο, με τις εντάσεις, τις συγκρούσεις και μια ανεξέλεγκτη από τις δυνάμεις καταστολής συνάθροιση του πλήθους, μπορεί να εξελιχθεί σε κανονικό πεδίο μάχης. Τότε γιατί οι αρχές σκληρών καθεστώτων δεν το απαγορεύουν; Πολύ απλά, διότι το ποδόσφαιρο είναι πολύ ισχυρό και λατρεμένο από τα πλήθη, για να του πάνε κόντρα. Η συνήθης εμπειρία δείχνει ότι προσπαθούν να το χρησιμοποιήσουν, είτε ως βαλβίδα εκτόνωσης, είτε ως μέσο προβολής της εξουσίας τους, μέσω επιτυχιών ομάδων φίλα προσκείμενων στα καθεστώτα.

Γιώργος Σμυρνής