Γίνεται να ζήσουμε τα Χριστούγεννα χωρίς burnout;

Τα Χριστούγεννα σημαίνουν φωτάκια και χαρά, βόλτες και τραπέζια με φίλους και την οικογένεια και ξεκούραση. Και όμως, για πολλούς από εμάς είναι και μια περίοδος έντονης ψυχικής και σωματικής εξάντλησης. Υποχρεώσεις, κοινωνικά καλέσματα, οικονομική πίεση, συναισθηματικές φορτίσεις και υψηλές προσδοκίες δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί αυτό που οι ειδικοί περιγράφουν ως holiday burnout.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, τα επίπεδα άγχους αυξάνονται αισθητά την περίοδο των γιορτών, κυρίως λόγω υπερφόρτωσης υποχρεώσεων, διαταραχής της καθημερινής ρουτίνας και κοινωνικής πίεσης. Αντίστοιχα ευρωπαϊκά δεδομένα δείχνουν ότι ο κακός ύπνος και η μείωση της φυσικής δραστηριότητας επιδεινώνουν την κόπωση και την ψυχική ένταση.

Μπορούμε, λοιπόν, να περάσουμε τις γιορτές χωρίς να βγούμε από αυτές εξαντλημένοι ή δεν είναι εφικτό; Ναι, λένε οι ειδικοί και μάλιστα δεν χρειάζονται μεγάλες αλλαγές, αρκεί να υιοθετήσουμε μικρές, σταθερές συνήθειες που λειτουργούν προστατευτικά για την ψυχική μας υγεία. Ποιες μπορεί να είναι αυτές;

Η αξία του σταθερού ύπνου μέσα στις γιορτές

Τις ημέρες των γιορτών ο ύπνος είναι συχνά το πρώτο που θυσιάζουμε. Ξενύχτια, τραπέζια, μετακινήσεις και λίστες υποχρεώσεων διαταράσσουν εύκολα το πρόγραμμά μας. Όμως οι ειδικοί είναι σαφείς: Μελέτες του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ δείχνουν ότι η στέρηση ύπνου συνδέεται με αυξημένο άγχος, μειωμένη αντοχή στο στρες και μεγαλύτερη ευερεθιστότητα. Τι να κάνουμε όμως όταν έχουμε ένα γεμάτο πρόγραμμα; Δεν χρειάζεται να περιοριστούμε υπερβολικά! Απλά είναι σημαντικό να διατηρήσουμε έναν βασικό ρυθμό ξεκούρασης και να μην εξαντλούμε διαρκώς τα αποθέματά μας. Ένας πιο ξεκούραστος εγκέφαλος αντέχει περισσότερα χωρίς να καταρρέει.

Το περπάτημα ως πρακτική αποφόρτιση από το στρες

Το περπάτημα παραμένει ένα από τα πιο απλά και υποτιμημένα εργαλεία αυτοφροντίδας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 20 με 30 λεπτά καθημερινής ήπιας άσκησης αρκούν για να μειωθούν τα επίπεδα κορτιζόλης και να βελτιωθεί άμεσα η διάθεση. Δεν μιλάμε για προπόνηση υψηλών απαιτήσεων. Μιλάμε για μια απλή βόλτα στη γειτονιά, μια μετακίνηση με τα πόδια, λίγα λεπτά χωρίς οθόνες. Το σώμα εκτονώνει την ένταση και το μυαλό αποκτά καθαρότερη σκέψη μέσα στον θόρυβο των ημερών. (Άλλωστε, τώρα τις γιορτές μπορούμε να συνδυάσουμε το περπάτημα με μια βόλτα για ψώνια στους στολισμένους δρόμους!)

Όρια στις κοινωνικές υποχρεώσεις στις γιορτές

Ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια των γιορτών είναι η αίσθηση ότι πρέπει να ανταποκριθούμε σε όλα. Σε κάθε κάλεσμα, σε κάθε οικογενειακή υποχρέωση, σε κάθε κοινωνική προσδοκία. Ωστόσο, ψυχολόγοι της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας επισημαίνουν ότι η αδυναμία οριοθέτησης αποτελεί βασικό παράγοντα εξάντλησης. Τι μας λένε; Δεν χρειάζεται να πάμε παντού. Δεν χρειάζεται να προλάβουμε τα πάντα. Ένα ήρεμο και ειλικρινές «δεν μπορώ αυτή τη φορά» δεν είναι απόρριψη, είναι ένας τρόπος -ο μοναδικός ίσως- να προστατεύσουμε την ενέργεια και τη διάθεσή μας αυτές τις γιορτές.

Οι μικρές παύσεις στην καθημερινότητα των ημερών

Η ξεκούραση δεν έρχεται μόνο μέσα από άδειες ή μεγάλα διαλείμματα. Έρχεται και μέσα από μικρές, καθημερινές παύσεις. Λίγα λεπτά χωρίς κινητό, ένα ζεστό ρόφημα χαλαρώνοντας στο σαλόνι, καθαρός αέρας από ένα ανοιχτό παράθυρο. Οι νευροεπιστήμονες μιλούν για micro breaks, σύντομες στιγμές αποφόρτισης που βοηθούν τον εγκέφαλο να επαναφέρει την προσοχή του και να μειώσει τη νοητική κόπωση.

Η πίεση της ιδανικής εικόνας των γιορτών

Η εικόνα των «τέλειων γιορτών» επιβαρύνει συχνά περισσότερο απ’ όσο ανακουφίζει. Τέλειο τραπέζι, τέλειες σχέσεις, μόνιμα καλή διάθεση. Η επιστημονική κοινότητα, ωστόσο, είναι σαφής. Η υπερβολική πίεση για θετικά συναισθήματα αυξάνει το εσωτερικό στρες και συχνά οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα. Μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να μη νιώθει συνεχώς χαρούμενος. Να κουράζεται. Να έχει ανάγκη από απόσταση. Αυτό δεν ακυρώνει τη γιορτή. Την κάνει πιο ρεαλιστική και με αντίστοιχα ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό μας…

 Ίσως τελικά εκεί να κρύβεται το μυστικό, στις ρεαλστικές προσδοκίες. Δεν μπορούμε και δεν χρειάζεται να αποφύγουμε πλήρως το άγχος μέσα στις γιορτές – είναι πια κομμάτι τους. Μπορούμε όμως να το διαχειριστούμε πιο συνειδητά και να προσπαθήσουμε να περάσουμε καλά χωρίς να εξαντληθούμε.