Bella Ciao#33- Για τη βία που γεννάει βία

Καμιά φορά, το να σκοτώσεις τον αντίπαλό σου δεν σημαίνει ότι τον νίκησες. Αντίθετα, άθελά σου, τον περιβάλλεις με φωτοστέφανο· τον μετατρέπεις σε εικόνα, σε σύμβολο. Η δολοφονία, από τη φύση της, είναι πάντα βίαιη και τραγική. Το ίδιο τραγικό όμως είναι το πώς ο θάνατος μπορεί να γίνει αμέσως εργαλείο, προϊόν πολιτικής εκμετάλλευσης.

Κι αυτό ακριβώς συνέβη με τη δολοφονία του Τσάρλι Κερκ (Charlie Kirk), του Αμερικανού πολιτικού ακτιβιστή, influencer και ιδρυτή της οργάνωσης Turning Point USA.

Η δολοφονία ενός ανθρώπου είναι πάντοτε βίαιη, τραγική. Αλλά επίσης τραγικό είναι το πώς ο θάνατος γίνεται αμέσως εργαλείο πώς γίνεται προϊόν πολιτικής εκμετέλευσης. Τέτοιες δολοφονίες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε όπλα που νομιμοποιούν ακόμα πιο σκληρές πολιτικές, από τα ίδια χέρια που τον στήριζαν. Κι όμως, αντί να ανοίξει ένας ειλικρινής διάλογος για το μίσος που γέννησαν οι ιδέες του, ο κίνδυνος είναι να στραφεί όλο αυτό εναντίον των ίδιων των κοινοτήτων που εκείνος στοχοποιούσε.

Από το Οβάλ Γραφείο ανακοινώθηκε «μαύρη στιγμή για την Αμερική». Τον χαρακτήρισαν «μάρτυρα της αλήθειας και της ελευθερίας». Ο θάνατός του, είπαν, δεν θα σβήσει τη φωνή του∙ θα ζήσει μέσα απ’ όσους τον ακολούθησαν. Οι σημαίες κατέβηκαν μεσίστιες.

Κι αποφασίστηκε να του απονεμηθεί μεταθανάτια το υψηλότερο μετάλλιο τιμής: το Presidential Medal of Freedom.

Έτσι, η κουβέντα ξεστρατίζει από την ουσία – από το μίσος που καλλιεργούσε με τη ρητορική του, από τον μισαλλόδοξο λόγο που τραυμάτιζε κοινότητες – και γλιστρά σε μια αφήγηση «ήρωα». Μια αφήγηση που μπορεί να σφίξει ακόμη περισσότερο το ίδιο χέρι που πλήγωνε.

Κι αντί για αυτοκριτική, παραμονεύει η παγίδα: να παγιωθεί η σκληρότητα, να δικαιολογηθεί περισσότερη καταστολή. Γιατί το μετάλλιο δεν είναι απλώς τιμή. Είναι μήνυμα: οι ιδέες του πρέπει να ζήσουν, να συνεχιστούν, πιο ορμητικά.

Κι έτσι ανοίγει δρόμος για θεσμικές τομές που κρύβουν απειλή: νόμοι ενάντια σε τρανς, queer, μεταναστευτικές κοινότητες, με πρόσχημα την «προστασία της κοινωνίας»∙ ποινικοποίηση των διαμαρτυριών στο όνομα της «ασφάλειας».

Κι όμως: η φωνή του ήταν φωνή καταπίεσης. Δεν θα γεννήσει προοδευτικό κύμα∙ θα «οπλιστεί» από τους δικούς του, για να σκληρύνουν κι άλλο τα μέτρα. Δυστυχώς, το αφήγημα αλλάζει∙ γίνεται ιστορία «προστατών της ελευθερίας».

Δυστυχώς, το έδαφος είναι γόνιμο για νέα παγίωση της καταπίεσης. Θα χρειαστεί τεράστια δουλειά από τα προοδευτικά κινήματα για να μη θαφτεί η αλήθεια κάτω από τη θεοποίηση του Κερκ.

Να μην ξεχαστεί ποτέ πόσο μισαλλόδοξες, πόσο βίαιες υπήρξαν. Να μη γλυκάνει η εικόνα τους μέσα στο αφήγημα του «μάρτυρα».

Γιατί η δολοφονία δεν διορθώνει τίποτα. Ανοίγει μόνο νέους κύκλους μίσους. Δίνει μεγαλύτερη δύναμη στην κληρονομιά των ίδιων απόψεων που πόνεσαν τόσους.

Απέναντι σε αυτό, χρειάζεται καταγραφή και ανάδειξη της αλήθειας. Να μην ξεχαστεί το καταπιεστικό υπόβαθρο των ιδεών του Κερκ.

Δημιουργία εναλλακτικής αφήγησης: Όχι μίσος, όχι εκδίκηση∙ αλλά αξία της διαφορετικότητας, της δημοκρατίας, της ειρήνης. Να μη γίνει ο θάνατος νομιμοποίηση νέων αδικιών. Το σημαντικό είναι να μη μείνουμε παθητικοί.