Η κίτρινη ταπετσαρία, της Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν στο Θέατρο Αλκμήνη

Το διήγημα της γοτθικής λογοτεχνίας «Η κίτρινη ταπετσαρία» (1890), της Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν, είναι ένα έργο – φόρος τιμής για το φεμινιστικό κίνημα. Από τις 2 Μαΐου ανεβαίνει στο Θέατρο Αλκμήνη, σε σκηνοθεσία Francesca Minutoli και θεατρική διασκευή-απόδοση-ερμηνεία της Μαρίας Μαλταμπέ.

Μια γυναίκα σε «θεραπεία». Κλεισμένη σε ένα εξοχικό δωμάτιο «ξεκουράζεται για το καλό της», ανάμεσα σε χάπια, οδηγίες και στοργικές απαγορεύσεις. Στον τοίχο του δωματίου, μια κίτρινη ταπετσαρία με παράλογα σχέδια. Ένα κίτρινο μοτίβο που ανασαίνει. Όταν αρχίζει να βλέπει μια γυναίκα παγιδευμένη πίσω από το μοτίβο, το δωμάτιο μεταμορφώνεται σε πεδίο εσωτερικού πολέμου. Η ψυχική διαδρομή της ηρωίδας ταλαντεύεται ανάμεσα στην πραγματικότητα και την παραίσθηση, το χιούμορ και τον τρόμο, τη λογική και την κατάρρευση — ή μήπως τελικά στην απελευθέρωση;

Στο επίκεντρο της παράστασης βρίσκεται η περίπτωση της χειριστικής συμπεριφοράς στην συντροφική σχέση, εκεί όπου η εξουσία καλύπτεται από το προσωπείο της στοργής και η φροντίδα μετατρέπεται σε εργαλείο ελέγχου. Μέσα από τον λόγο της ηρωίδας, αναδεικνύεται η ψυχολογική φθορά που προκαλεί το gaslighting — ο αργός, υπόγειος αποσυντονισμός της αυτοαντίληψης και το επώδυνο ταξίδι μέχρι να σπάσει ο κύκλος της βίας. Παράλληλα, η παράσταση προσεγγίζει με ειλικρίνεια την αμφιθυμία που συχνά συνοδεύει τη μητρότητα. Σε μια κοινωνία που προβάλλει τη μητρότητα ως προορισμό και όχι ως επιλογή, η φωνή της ηρωίδας αρθρώνει —ακόμη και σιωπηλά— την ανάγκη για έναν ευρύτερο ορισμό της γυναικείας ταυτότητας, έξω από επιταγές και προσδοκίες.

Η «Κίτρινη Ταπετσαρία» είναι ένας θεατρικός μονόλογος-καταβύθιση στην γυναικεία υπόσταση. Μια καταγραφή της γυναικείας θέσης και της καταπίεσης που της ασκείται μέσα στις πατριαρχικές κοινωνίες. Φωτίζει τη σκοτεινή σιωπή που περιβάλλει τις πατριαρχικές πρακτικές, την ενδοοικογενειακή βία, την ψυχική υγεία των γυναικών και τη δύναμη που γεννιέται εκεί όπου όλα μοιάζουν χαμένα.

«Σκέφτηκα ότι πρόκειται για μια καλή ιστορία που αξίζει να τη διηγηθούμε. Μια ιστορία που την ερωτεύεσαι. Ήθελα να αφηγηθώ ένα εξαντλητικό και οδυνηρό, πολλές φορές αφόρητο, ταξίδι, μια διαδρομή προς την αυτογνωσία. Και ήθελα πολύ αυτή η γυναίκα να είναι μόνη της στη σκηνή, μια πραγματική ηρωίδα. Και έτσι τη βλέπω, σε κάθε της στιγμή: όταν πέφτει και όταν επαναστατεί, όταν πλησιάζει επικίνδυνα τη σκοτεινή της πλευρά και όταν απελευθερώνεται.

Στην περίπτωσή μας πρόκειται για μια λευκή, νέα, όμορφη και ευκατάστατη γυναίκα. Αλλά δεν με ενδιαφέρει η ταυτότητά της. Με ενδιαφέρει η πολιτική πράξη, η οποία είναι οριζόντια και καθολική.

Θέλω μια ιστορία ανυποταγής. Επαναστατική».

Η Francesca Minutoli γεννήθηκε στο Milano. Φοίτησε στη σχολή θεάτρου “VeneziaINscena” και στη σχολή υποκριτικής “Teatro Prova” στο Bergamo. Το 2005 αποφοίτησε με χρυσό μετάλλιο αξίας στην “Accademia De’ Filodrammatici” στο Milano. Παρακολούθησε πολυάριθμα σεμινάρια με διάφορους διεθνώς αναγνωρισμένους καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων: Θεόδωρος Τερζόπουλος, Μάρθα Φριντζήλα, Carmelo Rifici, Emma Dante (Ιταλία), Peter Clough (Αγγλία), Nikolaj Karpov (Ρωσία), Julie Stanzak (Γερμανία).

Στην Ιταλία υπήρξε ιδρυτικό μέλος του πολιτιστικού συλλόγου “Araucaìma Teater” του Bergamo και δασκάλα φωνητικών τεχνικών και θεατρικής εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αρχιτεκτονικής της Venezia.

Στο ιταλικό θέατρο έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το Teatro Studio Foce Lugano, με το Teatro Litta στο Milano, με τη Σχολή Δραματικής Τέχνης Paolo Grassi στο Milano, με το Teatro Titano στο San Marino, με το Teatro de’ Filodrammatici στο Milano. Στην Ελλάδα εργάζεται ως ηθοποιός για το Festival della Filosofia Magnia Grecia. Είναι επίσης καθηγήτρια θεάτρου στην Ιταλική Σχολή Αθηνών και στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Στο ελληνικό θέατρο συνεργάστηκε ως ηθοποιός, μεταξύ άλλων, με τη Μάρθα Φριντζήλα και με τον Νίκο Χατζηπαπά. Σκηνοθέτησε την παράσταση «Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη- Μια διαδρομή» στο θέατρο Μικρό Παλλάς (2017), και την παράσταση «Καμένα λουλούδια στο παρτέρι» του Ugo Betti στο θέατρο Αλκμήνη (2023-24).

Η Μαρία Μαλταμπέ γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Πειραϊκού Συνδέσμου. Σπούδασε Παιδαγωγική στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Αποφοίτησε από το τμήμα «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» του ΕΑΠ και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη «Δημιουργική γραφή».

Σπούδασε Μονωδία στο Ωδείο Φ.Νάκας.

Στο θέατρο έχει συμμετάσχει σε παραστάσεις με έργα των: Betti, Μαριβώ, Μπρεχτ, Ευριπίδη, Αριστοφάνη, Σοφοκλή, Σαίξπηρ, Γ. Ρίτσου, Ν. Καζαντζάκη, Λ. Πετρουσέφσκαγια, Εμ.Ροΐδη, Λαμπιούτ, Μέντη, Χ. Σπηλιώτη, κ.ά.

Ιδρυτικό μέλος της επιχορηγούμενης από το Υπουργείο Πολιτισμού εταιρείας θεάτρου «Τελεία», η οποία εκπροσώπησε επίσημα την χώρα μας στο 1ο Διαβαλκανικό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης , στο 8ο Διεθνές Φεστιβάλ Τεχνών Σαγκάης και στο 8ο Ελληνικό Φεστιβάλ του Σίδνεϊ.

Συνεργάστηκε με τα θέατρα: ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καλαμάτας, Θεσσαλικό Θέατρο, Θέατρο Κνωσός, Θέατρο του Νέου Κόσμου, Θέατρο Αλκμήνη, Θέατρο Αγγέλων Βήμα, Θέατρο Αργώ, Studio Μαυρομιχάλη κ.ά. Συνεργάστηκε επί σειρά ετών σε ραδιοφωνικές εκπομπές ΕΡΑ3 & ΕΡΑ5 θεάτρου και λογοτεχνίας. Είναι voice actor σε διαφημιστικά κείμενα, ντοκιμαντέρ, μεταγλωττίσεις, audio book. Είναι εκπαιδευτικός θεατρικής αγωγής και εκπαιδεύτρια ενηλίκων σε Σ.Α.Ε.Κ.