«Αναζητώντας την εικόνα» του Λάκη Παπαστάθη στο Μουσείο Μπενάκη

Μορφή αναγεννησιακή, παρά την ανατολίτικη φυσιογνωμία του, ο Λάκης Παπαστάθης (1943-2023) υπήρξε ένας σκηνοθέτης που με τη δράση του σφράγισε τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, όχι τόσο με τις ταινίες μυθοπλασίας όσο με τον κομβικό ρόλο που διαδραμάτισε ανάμεσα στους ομότεχνούς του μέσα από την τηλεοπτική εκπομπή «Παρασκήνιο» και την ιστορική εταιρεία παραγωγής Cinetic.

Δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, το Μουσείο Μπενάκη προσκάλεσε τρεις μαθητές, φίλους και συνεργάτες του, τον Ηλία Γιαννακάκη, την Κατερίνα Ευαγγελάκου και τον Γιώργο Σκεύα, να επιμεληθούν ένα πολύπτυχο αφιέρωμα που να αποτυπώνει την πολυπρισματική δημιουργική διαδρομή του Παπαστάθη ανάμεσα στις τέχνες και τους ανθρώπους, το οποίο εγκαινιάζεται την Τετάρτη 2 Απριλίου (20.30), στο κτίριο της οδού Πειραιώς.

Λάκης Παπαστάθης και Διονύσης Σαββόπουλος

Σκηνοθέτης και παραγωγός, συλλέκτης παλαιών περιοδικών, λογοτέχνης, εραστής των καλών τεχνών, ο Λάκης Παπαστάθης ήταν ένας άνθρωπος που αναζητούσε διαρκώς. «Η αναζήτηση ήταν σημαντική για τη ζωή του», τόνισε ο Γιώργος Σκεύας, «αποτυπωνόταν σε όλες τις μορφές τέχνης που πέρναγαν μέσα στο έργο του», γι’ αυτό και ως τίτλος της αφιερωματικής έκθεσης που επιμελήθηκε ο θεατρικός σκηνοθέτης επιλέχθηκε εκείνος μιας τηλεοπτικής εκπομπής του Λάκη Παπαστάθη: «Αναζητώντας τη χαμένη εικόνα»…

Μέσα από ποικίλα τεκμήρια, αφίσες, οπτικοακουστικό υλικό, πορτρέτα, συλλεκτικά περιοδικά, τα βιβλία του αλλά και το ίδιο το γραφείο το, καθώς και μια προσομοίωση των γραφείων της Cinetic, με τις κόπιες παλιών ταινιών, τις μουβιόλες και άλλα μηχανήματα, επιχειρείται η ανασύσταση μιας πολυκύμαντης βιογραφίας, αλλά και η αίσθηση μιας ολόκληρης εποχής, οικείας για πολλούς, την οποία όμως καλούμαστε να (ξανα)ανακαλύψουμε…

«Τον καιρό των Ελλήνων»

Από το αφιέρωμα σε έναν κινηματογραφιστή δεν θα μπορούσαν, φυσικά, να λείπουν οι ταινίες. Έτσι, σε αυτό το πλαίσιο, ο σκηνοθέτης Ηλίας Γιαννακάκης ανέλαβε την πραγματοποίηση έξι πρωτότυπων οπτικοακουστικών έργων, που ενσωματώθηκαν στην έκθεση.

Πρόκειται για τρία καινούρια ντοκιμαντέρ, το «Υβόννη Μαλτέζου: Μια ζωή με τον Λάκη», όπου η ηθοποιός, σύζυγος του Παπαστάθη, μιλά για τα πενήντα χρόνια που πέρασαν μαζί, το «Ο Λάκης και ο Ζεβελάκης», όπου ο συλλέκτης Γιώργος Ζεβελάκης μιλά για τη στενή φιλική τους σχέση και τη συνεργασία τους στο «Παρασκήνιο» και το «Ο Λάκης Παπαστάθης μπροστά στην κάμερα», μια σύνθεση αποσπασμάτων από τηλεοπτικές και κινηματοραικές εμφανίσεις του σκηνοθέτη. Ακολουθούν δύο συρραφές αποσπασμάτων από τα «Παρασκήνια», αφενός, του Λάκη Παπαστάθη και, αφετέρου, του Τάκη Χατζόπουλου.
Τέλος, ο Ηλίας Γιαννακάκης θα παρουσιάσει τον Ιούνιο, στο αίθριο του Μουσείου, που θα μεταβληθεί γι’ αυτό τον σκοπό προσωρινά σε θερινό σινεμά, τον ντοκιμαντέρ της ίδιας της έκθεσης, με τίτλο «Ο Λάκης Παπαστάθης στο Μουσείο Μπενάκη».

Λάκης Παπαστάθης και Αλέκος Φασιανός

Η έκθεση συνοδεύεται από μια πλούσια έκδοση, με τον τίτλο «Λάκης Παπαστάθης: Γενικό πλάνο», που επιμελήθηκε η Κατερίνα Ευαγγελάκου, σκηνοθέτρια που μαθήτευσε από πολύ νωρίς στη Cinetic, στο πλάι του Λάκη Παπαστάθη, αλλά και του Τάκη Χατζόπουλου, που υπήρξαν οι δύο «ψυχές» της ιστορικής εταιρείας παραγωγής του «Παρασκήνιου».

Περισσότερο από κατάλογος, ο εξαιρετικά καλαίσθητος αυτός τόμος αποτελεί ένα αρχείο της διαδρομής του Παπαστάθη, του «πιγνκ-πογνκ ανάμεσα στις τέχνες, τα είδη και τους ανθρώπους», όπως σημείωσε η επιμελήτριά του. Πενήντα συνοδοιπόροι, ομότεχνοι, μαθητές και φίλοι του σκηνοθέτη, μιλούν για το αποτύπωμα που άφησε ο Παπαστάθης στη σκέψη και το έργο του καθενός και της καθεμιάς, συγκροτώντας μια πολυφωνική βιογραφία.

«Παρασκήνιο»

Μαζί με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αποσπάσματα εφημερίδων, πορτρέτα του Παπαστάθη από τους σημαντικότερους νεοέλληνες ζωγράφους, ο τόμος ολοκληρώνεται με μια πρώτη καταλογογράφηση των ντοκιμαντέρ που επί 40 συναπτά έτη παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της θρυλικής εκπομπής «Παρασκήνιο» από την τηλεόραση της ΕΡΤ. Υλικό πολύτιμο, που αποτελεί μια σημαντική συμβολή στη μελέτη μιας πολιτιστικής ιστορίας της Μεταπολίτευσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εκπομπές του «Παρασκηνίου», που είναι όλες διαθέσιμες ελεύθερα από το Αρχείο της ΕΡΤ, σύντομα θα συνενωθούν με το υπόλοιπο αρχείο της εταιρείας παραγωγής τους, της Cinetic, το οποίο α παραχωρηθεί στο ιστορικό αρχείο της δημόσιας τηλεόρασης.

Ο τόμος «Λάκης Παπαστάθης: Γενικό πλάνο» παρουσιάζεται την Τετάρτη 2 Απριλίου 2025 (19.00), στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138), από τους τρεις επιμελητές της έκθεσης, Ηλία Γιαννακάκη, Κατερίνα Ευαγγελάκου, Γιώργο Σκεύα, ενώ θα μιλήσουν οι Μάνος Ευστρατιάδης (σκηνοθέτης), Τέλης Σαμαντάς (δημοσιογράφος), Γιώργος Ρόρρης (ζωγράφος) και Δημήτρης Καταλειφός (ηθοποιός).

«Ταξίδι στη Μυτιλήνη»

Στο πλαίσιο του αφιερώματος, η Ταινιοθήκη της Ελλάδας θα πραγματοποιήσει τετραήμερο αφιέρωμα (24-27 Απριλίου) στον Λάκη Παπαστάθη, όπου θα προβληθούν η ταινία μικρού μήκους «Γράμματα από την Αμερική», οι τέσσερις ταινίες μυθοπλασίας: «Τον Καιρό των Ελλήνων», «Θεόφιλος», «Το μόνον της ζωής του ταξίδειον», «Ταξίδι στη Μυτιλήνη», καθώς και οχτώ εκπομπές από το «Παρασκήνιο».

Στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη, στις 14 Μαΐου (20.00) θα προβληθεί αποκατεστημένη, πενήντα χρόνια μετά την πρώτη μετάδοσή της στη δημόσια τηλεόραση, το 1975, σε μεγάλη οθόνη η ταινία του «Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος», παρουσία του ίδιου του Διονύση Σαββόπουλου.

Τέλος, στις 4 Ιουνίου (20.00), στο αίθριο του Μουσείου, «Μια παρέα θυμάται και συζητά σε ανοιχτή ακρόαση», με τη συμμετοχή φίλων του Λάκη Παπαστάθη. Συζητούν οι Γιάννης Κιουρτσάκης, συγγραφέας, Γιώργος Ζεβελάκης, συλλέκτης, ερευνητής, Στέφανος Δασκαλάκης, ζωγράφος, Μάνος Ευστρατιάδης, σκηνοθέτης, Λίνα Νικολακοπούλου, ποιήτρια και στιχουργός, ενώ παρεμβαίνουν οι επιμελητές του αφιερώματος.