Η εποχή της μεταμόρφωσης: Έκθεση του Παναγιώτη Κουλουρά στο Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων

Την πρώτη μουσειακή έκθεση του Παναγιώτη Κουλουρά, με τίτλο «Η εποχή της μεταμόρφωσης», παρουσιάζει ο Δήμος Αθηναίων, μέσω του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), από τις 30 Μαΐου έως τις 23 Ιουνίου 2024, στο Κέντρο Τεχνών.

Η έκθεση, σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου, περιλαμβάνει έργα σε χαρτί που δημιούργησε ο καλλιτέχνης την τελευταία τετραετία.

Για τον Παναγιώτη Κουλουρά, η ζωγραφική είναι μια ζωντανή και ποιητική διαδικασία που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο. Ο Κουλουράς ζωγραφίζει σε χαρτί φυτά και λουλούδια, όπως αγριόχορτα, τριανταφυλλιές και αμυγδαλιές, με έναν τρόπο διαλογιστικό. Η ζωγραφική του ορίζεται –και κατανοείται– μέσα από συγκεκριμένες λέξεις-έννοιες: οικονομία, χρόνος, ρυθμός, βλέμμα και όραση. Η ζωγραφική του είναι μια άσκηση του βλέμματος. Ζωγραφισμένα κατά περιόδους, κάθε άνοιξη από το 2020 μέχρι σήμερα, τα έργα της έκθεσης έχουν προκύψει οργανικά, σε απόλυτη συμφωνία με τις εποχές και τον κύκλο της φύσης. Παράγονται και «συλλέγονται» σαν ώριμος καρπός. Όπως ο καλλιεργητής, έτσι και ο ζωγράφος πρέπει να περιμένει… για να ζωγραφίσει μία συγκεκριμένη τριανταφυλλιά που ανθίζει κάθε χρόνο τον Μάιο. Ο χρόνος αναμονής και η μεταμόρφωση γίνονται μέρος της ζωγραφικής διαδικασίας.

Το θέμα της ζωγραφικής του Κουλουρά είναι η ίδια η όραση. Τα έργα του αποκρίνονται στο ερώτημα «τι βλέπω;». Το ερώτημα αυτό επανέρχεται συνεχώς στη σκέψη του καλλιτέχνη, είναι η κινητήρια δύναμη που γεννά τις εικόνες του και του δίνει θάρρος να συνεχίσει να ζωγραφίζει και μάλιστα το ίδιο θέμα. Θέτοντας στον εαυτό του το ερώτημα αυτό, ο Κουλουράς δοκιμάζει τις δυνατότητες και τις αντοχές του βλέμματος, όταν αυτό πέφτει σε ένα αντικείμενο, σε ένα θραύσμα μαρμάρου, σε ένα ανθισμένο ρόδο· σε ένα τύπωμα από μια αυτοσχέδια camera obscura φτιαγμένη με χαρτόκουτο και φακό. Στα έργα που γίνονται σε μεγάλα χαρτιά χρησιμοποιεί αυγοτέμπερα και στα μικρά ακουαρέλα. Δεν ζωγραφίζει εκ του φυσικού αλλά στην ηρεμία του εργαστηρίου, συντροφιά με τον Ελύτη και τον Νίτσε, οι σκέψεις των οποίων του δίνουν κουράγιο.

Το έργο, που βγαίνει αβίαστα, δεν ολοκληρώνεται αμέσως. Ο χρόνος θα αποφασίσει αν και πότε θα είναι έτοιμο. Το ξανακοίταγμα, ακόμα και μετά από μήνες, είναι απαραίτητο. Ο τίτλος της έκθεσης δεν επιλέχθηκε λοιπόν τυχαία. Η κινεζική σκέψη μας διδάσκει ότι η μεταμόρφωση –σε αντίθεση με την πράξη που είναι στιγμιαία– δεν φαίνεται και εξελίσσεται σε βάθος χρόνου. Και εδώ έγκειται η διαφορά της τέχνης και της προσέγγισης του Κουλουρά από την ασυγκράτητη, αν και κατά βάθος ελεγχόμενη, εξπρεσιονιστική ορμή του Θάνου Τσίγκου ή τη σχεδόν ψυχαναγκαστική ανάγκη για λεπτομερή απόδοση του Ferdinand Bauer, ο οποίος εικονογράφησε τη Flora Graeca: τα λουλούδια του Κουλουρά (πρέπει να) γίνονται με το τίποτα και αδιαφορούν για την ηρωική πράξη.