«Γυναίκα, πείσμα της Ασίας»: Έκθεση εικαστικών στο Ναύπλιο

Είκοσι έξι σύγχρονοι έλληνες και ελληνίδες εικαστικοί συμμετέχουν στην ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης με τίτλο «Γυναίκα, πείσμα της Ασίας», που διοργανώνεται στο Ναύπλιο από το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης AICA Hellas, στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Λόγου και Τέχνης «Νίκος Καρούζος».

Η έκθεση, την οποία επιμελείται η γενική γραμματέας της AICA Ηellas, δρΙστορίας της Τέχνης Φαίη Τζανετουλάκου, αποτελεί μέρος των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την απελευθέρωση του Ναυπλίου το 1822 και είναι αφιερωμένη το ελεύθερο πνεύμα της γυναίκας που ενέπνευσε τον αντιμοναρχικό αγώνα κατά τη Ναυπλιακή Επανάσταση του 1862, την Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου. Η έκθεση φιλοξενείται στο Βουλευτικό, την έδρα του Κοινοβουλίου της επαναστατημένης Ελλάδας (1825-1826), αλλά και χώρο όπου διεξήχθη η δίκη του Κολοκοτρώνη και του Πλαπούτα, το 1834.

@Poka Yio, Black Wedding

Όπως τονίζει η επιμελήτρια, «τα ιδανικά και οι ιδέες που ενστερνίστηκε στη διάρκεια της ζωής της η Παπαλεξοπούλου σήμερα μοιάζουν πιο επίκαιρες από ποτέ, καθώς καλούμαστε διαρκώς να συλλογιστούμε τη στάση ζωής μας σε σχέση με τα όρια προσωπικής ελευθερίας και συλλογικής ευθύνης, ειδικά σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από εξωγενείς οριοθετήσεις και ένα κλίμα περιρρέουσας απειλής για τις απανταχού θηλυκότητες, που βρίθει από ταραχώδη έμφυλα ζητήματα, ενώ η γυναίκα παραμένει το θύμα σε διακρατικές πολεμικές διαμάχες και αποτελεί την πρωταγωνιστική φιγούρα σε μετακινήσεις πληθυσμών».

Ο τίτλος της έκθεσης προέρχεται από έναν στίχο του Νίκου Καρούζου, από το ομώνυμο ποίημα που περιλαμβάνεται στη συλλογή «Η έλαφος των άστρων» (1962): «Είσαι μια ήπειρος του στήθους απ’ τα βάθη των φυλών/ είσαι πλανόδια σαν το φεγγάρι/ ο πόνος είναι πλοκαμός κι η αγάπη σου υδράργυρος/ γυναίκα, πείσμα της Ασίας[…]».

Άγγελος Αντωνόπουλος, Τρία Σκαλοπάτια

Μέσα σε λίγες λέξεις, ο ποιητής περιγράφει την ουσία της θηλυκότητας ως μια εργώδη μα αδάμαστη και ακατάβλητη δύναμη, που εφορμά μέσα από τις απαρχές της Ιστορίας. Η χρήση της ασιατικής ηπείρου υποδηλώνει τον «τόπο αλλού», τον προσωπικό χώρο έξω από τα κοινωνικά σύνορα, μια θρυαλλίδα ενσυναίσθησης, ενδυνάμωσης και σπάνιας γήτευσης μαζί.

Αννίτα Αργυροηλιοπούλου, Καλλιόπη

Το 1862 κορυφωνόταν ο αντιμοναρχικός αγώνας και παντού αντηχούσε η φράση «Να φύγουν οι Βαυαροί». Την 1η Φεβρουαρίου 1862 ξέσπασαν τα «Ναυπλιακά», η επανάσταση εναντίον του Όθωνα. Αν και μέχρι τα μέσα Μαρτίου του 1862 αυτή η στάση είχε ήδη κατασταλεί, η αναταραχή υπέβοσκε. Ο Όθωνας εκθρονίστηκε τελικά τον επόμενο Οκτώβριο.

Ψυχή της επανάστασης ήταν μια γυναίκα, η Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου. Η Καλλιόπη γεννήθηκε στην Πάτρα στις 26 Ιουλίου 1809. Ο πατέρας της, Ανδρέας Καλαμογδάρτης,ήταν πρόκριτος της Αχαΐας, ενώ η μητέρα της ανήκε στην αρχοντική οικογένεια των Παπαδιαμαντόπουλων. Όταν το 1821 ο πατέρας της φυλακίστηκε στην Τρίπολη μαζί με τους άλλους προκρίτους της Πελοποννήσου, στα 15 της βρέθηκε πρόσφυγας με τη μητέρα και τις αδελφές της στην Αγκόνα της Ιταλίας. Εκεί σπούδασε ιταλικά και γαλλικά, βυθίστηκε στη λογοτεχνία και απέκτησε ευρεία παιδεία.

Επιστρέφοντας, γαλουχημένη με τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης, αφιέρωσε όλες τις δυνάμεις της στον αντιμοναρχικό, αντιβαυαρικό αγώνα για την ελευθερία. Πληροφορημένος για τον ρόλο της, ο απεσταλμένος του Όθωνα στρατηγός Χαν έστειλε τελεσίγραφο, ζητώντας της να φύγει από την πόλη, για να λάβει την απάντηση: «Θα μείνω όπου βρίσκομαι. Τα μόνα ζωντανά πλάσματα που φοβάμαι είναι οι ποντικοί, γι’ αυτό τους αφάνισα όλους μέσα στο σπίτι μου». Παρόλα αυτά, όταν η επανάσταση κατεστάλη, ο στρατηγός έστειλε στην Παπαλεξοπούλου τον υπασπιστή του για να υποβάλει τα σέβη του. Αντίστοιχα, μετά την πτώση της μοναρχίας, οι Αθηναίοι την υποδέχτηκαν θριαμβευτικά, όταν ήρθε να παραστεί στην Εθνοσυνέλευση.

Βασιλική Σαγκιώτη, Τρεις Χάριτες

Αυτή η γυναίκα σύμβολο προτάθηκε στους 26 καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση ως ένα πρόσφορο πεδίο πολυμεσικής ανάγνωσης. Όπως τονίζεται στο επιμελητικό σημείωμα, σε μια εποχή όπου η έννοια της ελευθερίας διάγει υπό διαρκή αμφισβήτηση, σε μια εποχή που η εικόνα της θηλυκότητας «μοιάζει να έχει προχωρήσει σε μια τεθλασμένη γραμμή, από τα κεκτημένα των πρώτων φεμινιστικών αγώνων, στην εποχή του Metoo κινήματος, των συνεχιζόμενων συζητήσεων πάνω στην επιλογή της αυτοδιάθεσης, αλλά και μέσα στη δυστοπική εποχή των συνεχόμενων γυναικοκτονιών, η αυταπάρνηση που χαρακτηρίζει τον αγώνα της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, βάζει τις βάσεις για έναν ενδελεχή επαναπροσδιορισμό της αξίας του ουμανισμού μέσα από την έρευνα της σύγχρονης ιστοριογραφίας στην καταγραφή της γυναικείας παρουσίας στην παγκόσμια ιστορία αλλά και στην τέχνη».

Στην ομαδική έκθεση συμμετέχουν οι εικαστικοί: ΔημήτριοςΑντωνίτσης, Άγγελος Αντωνόπουλος, Αννίτα Αργυροηλιοπούλου, Βασίλης Βλασταράς, Αλέξανδρος Γεωργίου, Κατερίνα Διακομή, Κατερίνα Ζαχαροπούλου, Βαγγέλης Ζερβόπουλος, Μάριον Ιγγλέση, Αντιγόνη Καββαθά, Στέλλα Καπεζάνου, Λεωνίδας Καραμπίνης, Αθανάσιος Μακρής, Σωτήρης Μπατζιάνας, Νίκος Ναυρίδης, Ηλίας Παπαηλιάκης, Άρτεμις Ποταμιάνου, Φωτεινή Πούλια, Σοφία Ροζάκη, Βασιλική Σαγκιώτη, Ελίζα Σόρογκα, Ελένη Τζιρτζιλάκη, Βίκυ Τσαλαματά, Γιώργος Τσεριώνης, Φίλιππος Τσιτσόπουλος, PokaYio.