«Αντουάν ο Καλότυχος»: Μια ταινία για το τέλος των αυτοκρατοριών στο Πάντειο

Η ταινία «Antoine ο Καλότυχος», που έχει σκηνοθετήσει η Nefin Dinç, αφηγείται την ιστορία του γεννημένου το 1897 στην Κωνσταντινούπολη κινηματογραφιστή που με την κάμερά του κατέγραψε τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη δημιουργία της σύγχρονης Τουρκίας.

Στην εκδήλωση, που μαζί με το Πάντειο συνδιοργανώνουν το CineDoc και η Anemon Productions, την προβολή του ντοκιμαντέρ προλογίζει η πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου, καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Χριστίνα Κουλούρη, ενώ θα ακολουθήσει συζήτηση στην οποία θα συμμετάσχουν η επίκουρη καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Ειρήνη Αβραμοπούλου, ο διευθυντής των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος και ο επίκουρος καθηγητής Οθωμανικής και Τουρκικής Ιστορίας Αντώνης Χατζηκυριάκου.

Η ταινία (52′), που είναι μια συμπαραγωγή της Cosmote TV και των καναλιών ORF (Αυστρία), Histoire και France 3 (Γαλλία), βασίζεται στο προσωπικό ημερολόγιο του Antoine Köpe και κάνει χρήση του μοναδικού οικογενειακού του αρχείου, που ξεκίνησε να δημιουργεί ο ίδιος ως παιδί στις αρχές του 20ού αιώνα, αποκαλύπτοντας το ανεξάντλητο ταλέντο και πνεύμα ενός πραγματικού δημιουργού. Το αρχείο περιλαμβάνει ερασιτεχνικά φιλμ, σκίτσα, προσωπογραφίες, γελοιογραφίες, αποκόμματα εφημερίδων, φωτογραφίες, ηχογραφήσεις και αναμνηστικά που ο Antoine συλλέγει ακατάπαυστα στην Ελλάδα και την Τουρκία, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Το αρχείο του Αντουάν μαρτυρά τη ζωή ενός ανθρώπου που γνώρισε τις δραματικές συνέπειες της μετάβασης από έναν κόσμο αυτοκρατοριών σε έναν κόσμο εθνών-κρατών. Εγκατέλειψε τη Θεσσαλονίκη των παιδικών του χρόνων με την έκρηξη των Βαλκανικών Πολέμων. Πολέμησε με τον αυστροουγγρικό στρατό στην Παλαιστίνη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και επέστρεψε ως ηττημένος στη γενέτειρά του, την Κωνσταντινούπολη. Παντρεύτηκε μια Ελληνίδα της Πόλης ενώ ο ελληνοτουρκικός πόλεμος βρισκόταν στο απόγειό του και κατάφερε να την προστατεύσει τα χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής, ενώ άλλοι Έλληνες χάθηκαν ή βίωσαν το δράμα της ανταλλαγής πληθυσμών. Τέλος, βρέθηκε χωρίς πατρίδα στη νέα πραγματικότητα των ευρωπαϊκών εθνών-κρατών και αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αμερική. Αν και βίωσε την τραυματική μετάβαση από τον παλιό στον νέο κόσμο, τελικά υπήρξε «καλότυχος», όχι μόνο επειδή επιβίωσε αλλά και επειδή κληροδότησε στις επόμενες γενιές μια σπάνια καταγραφή της ιστορίας.

Σήμερα, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή ενέχουν πολλές από τις αντιφάσεις που βίωσε ο Αντουάν κατά τη διάρκεια της ζωής του: η καταστολή των μειονοτήτων, οι εθνικιστικές τάσεις, το τέλος των πολυ-εθνοτικών κοινοτήτων, η εμφάνιση λαϊκιστών ηγετών και οι ένοπλες συγκρούσεις ακόμα σημαδεύουν την περιοχή. Ο Αντουάν ο Καλότυχος μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα αυτόν τον κόσμο σήμερα.