Πολιτική αλληλεγγύη στην Ευρώπη ζήτησε ο Γιούργκεν Χάμπερμας από το Συνέδριο των Φιλοσόφων!

Ο 84χρονος Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, που έγραψε ιστορία με την θεωρία του για την έννοια της δημόσιας σφαίρας, μίλησε χτες στο κατάμεστο αμφιθέατρο της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αναφέρθηκε στην έννοια του πολίτη του κόσμου (cosmopolitanism) και την ανάγκη για περισσότερη δημοκρατία στην Ευρώπη. Στην συνέχεια παραχώρησε συνέντευξη τύπου στους δημοσιογράφους, όπου απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις. Φάνηκε πολύ ενημερωμένος για τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα, ενώ στην ομιλία του χρησιμοποίησε και φράσεις από αρθρογραφία Ελλήνων πολιτικών, όπως ο Κ. Σημίτης, σε γερμανικές εφημερίδες.

Ο Γερμανός φιλόσοφος τόνισε ότι σε μία υπερεθνική δημοκρατία οι πολίτες μπορούν να αποκτήσουν διττό ρόλο: πρώτα ως μέλη της μελλοντικής ένωσης κι έπειτα ως μέλη των κρατών από τα οποία αποτελείται αυτή η ένωση. Η ευρωπαϊκή κρίση, ωστόσο, αποδεικνύει ότι αυτός ο δρόμος προς την υπερεθνική δημοκρατία είναι κάθε άλλο παρά εύκολος. «Χωρίς μία κοινή δημοσιονομική και οικονομική πολιτική που θα επεκταθεί στη συνέχεια και σε άλλα πεδία, όπως το φορολογικό σύστημα και η κοινωνική πολιτική, η ΕΕ δεν θα μπορέσει να επιστρέψει στη σταθερότητα στο άμεσο μέλλον».

Η εμβάθυνση μιας θεσμοθετημένης συνεργασίας απαιτεί περισσότερη δημοκρατία στην Ευρώπη και επομένως αλλαγές στις συνθήκες που διέπουν τη λειτουργία της. Αντίθετα, όμως, η ΕΕ διολισθαίνει σε μία μορφή τεχνοκρατίας στην οποία συμμετέχουν τα κράτη-μέλη χωρίς την εμπλοκή των πολιτών τους.

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας φάνηκε απαισιόδοξος για το υπάρχον μοντέλο αντιμετώπισης της κρίσης, για τις αδύναμες χώρες της Ευρωζώνης, προβλέποντας ότι θα αποδειχθεί ανεπαρκές. «Μακροπρόθεσμα, ο δανεισμός σε υπερχρεωμένα κράτη δεν θα είναι αρκετός για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους» υπογράμμισε.

Ο Χάμπερμας άσκησε κριτική στην γερμανική κυβέρνηση. Ζητούμενο για τον Γερμανό στοχαστή είναι η πολιτική αλληλεγγύη, που θα προωθήσει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα στην ευρωζώνη συνολικά, που θα απαιτήσει από κάποιες χώρες αναδιανεμητικές πολιτικές. Υπάρχουν κόμματα, ωστόσο, που αποφεύγουν να τη συζητούν. «Ερμηνεύω αυτή τη στάση ως ένδειξη πολιτικής δειλίας εάν όχι καθαρού καιροσκοπισμού την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον μιας πρόκλησης τεραστίων διαστάσεων» κατέληξε ο Γιούργκεν Χάμπερμας.

Το ζητούμενο, συνεπώς, είναι η πολιτική αλληλεγγύη. Τα ισχυρά κράτη της ΕΕ αποφεύγουν να εξηγήσουν στους πολίτες τους ότι χωρίς αυτή την πολιτική αλληλεγγύη δεν θα μπορέσει να ενισχυθεί η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα στην ευρωζώνη. Ο λόγος είναι ότι η πολιτική αλληλεγγύη θα οδηγήσει σε μια αναδιανομή του πλούτου, που μεσοπρόθεσμα θα λειτουργήσει σε βάρος των ισχυρών οικονομιών. Ο γερμανός φιλόσοφος παρέθεσε μέχρι και φράση από άρθρο του Κώστα Σημίτη στη «Frankfurter Allgemeine Zeitung», τον Δεκέμβριο του 2012: «Η αλληλεγγύη είναι μια έννοια με την οποία συγκεκριμένες χώρες στην Ενωση δεν νιώθουν άνετα».

Ο Χάμπερμας καταχειροκροτήθηκε από το κοινό του κατάμεστου αμφιθεάτρου. Δύο ώρες αργότερα παραχώρησε συνέντευξη τύπου στους δημοσιογράφους, στην οποία μίλησε για πολιτικά ζητήματα.

Ο φιλόσοφος αναφέρθηκε στην άνοδο της ακροδεξιάς τονίζοντας πως ο ακροδεξιός λαϊκισμός είναι επικίνδυνος, επειδή παρασύρει ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολίτες που βρίσκουν καταφύγιο στην ακροδεξιά δεν έχουν σωστή πληροφόρηση, είναι φοβισμένοι, γεμάτοι αγωνία για το μέλλον τους και δεν βλέπουν άλλη λύση.

Για την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, η εκτίμησή του είναι ότι η ενδεχόμενη αποχώρηση της Ελλάδας από την Ευρωζώνη δεν είναι η καλύτερη λύση ούτε για οικονομικούς ούτε για πολιτικούς λόγους, ενώ χαρακτήρισε «απελπισμένη απόφαση του πρωθυπουργού» την απόφαση για το ακαριαίο κλείσιμο της ΕΡΤ, αν και δεν γνωρίζει, όπως δήλωσε, λεπτομέρειες για το ζήτημα πέραν των δημοσιευμάτων του Τύπου.

Απαντώντας σε ερώτηση για την ευρωπαϊκή πολιτική σε σχέση με τη μετανάστευση, ο Γερμανός στοχαστής φάνηκε μετριοπαθής ως προς την αναγκαιότητα κάποιων φραγμών, στα πλαίσια όμως ενός φιλελευθερισμού. «Δεν μπορούμε βέβαια να ζητήσουμε να ανοίξουν εντελώς τα σύνορα, είναι κάτι που δεν μπορούν να αντέξουν οι τοπικές οικονομίες. Χρειάζεται να βάλουμε φραγμούς, αλλά υπάρχουν διάφορες απόψεις επ’ αυτού, από τις πιο φιλελεύθερες ως τις πιο συντηρητικές. Προσωπικά τάσσομαι με τις πιο φιλελεύθερες».