Δεσποινίς Τζούλια, του Αύγουστου Στρίντμπεργκ για 2η χρονιά στο Θέατρο Χώρος

H Δεσποινίς Τζούλια του Αυγούστου Στρίντμπεργκ —ένα από τα πιο σκληρά και διαχρονικά έργα της ευρωπαϊκής δραματουργίας, μια από τις πιο ακραίες και αδυσώπητες ιστορίες σχέσεων εξουσία — επιστρέφει από τις 9 Νοεμβρίου στο Θέατρο Χώρος, με τον Γιάννη Τσορτέκη στη σκηνοθεσία και τον ίδιο μαζί με την Έλενα Μαυρίδου στους κεντρικούς ρόλους.

Στο Θέατρο Χώρος, οι δύο ηθοποιοί αναμετρώνται για 2η χρονιά με ένα έργο που εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα εξακολουθεί να προκαλεί, να αναστατώνει και να αποκαλύπτει τις πιο σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης φύσης. Ένα έργο για την επιθυμία, την κοινωνική ανισότητα, την έλξη και την καταστροφική δύναμη της εξουσίας.

Γραμμένη το 1888, η «Δεσποινίς Τζούλια» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της νεότερης ευρωπαϊκής δραματουργίας και ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα του νατουραλιστικού θεάτρου. Ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ τοποθετεί στο κέντρο της ιστορίας μια εκρηκτική σύγκρουση. Μια αριστοκράτισσα γυναίκα, ένας υπηρέτης και μια μαγείρισσα βρίσκονται παγιδευμένοι σε ένα παιχνίδι επιθυμίας, κοινωνικής θέσης και εξουσίας. Μέσα σε μία μόνο νύχτα, οι ρόλοι ανατρέπονται. Η κοινωνική ιεραρχία κλονίζεται, οι βεβαιότητες καταρρέουν και οι ήρωες αποκαλύπτουν τα πιο ευάλωτα και βίαια κομμάτια τους.

Η δύναμη του έργου βρίσκεται ακριβώς στη διαχρονικότητα και στην ικανότητά του να μιλά για τις ανθρώπινες σχέσεις πέρα από την εποχή του, αποκαλύπτοντας τους μηχανισμούς έλξης, εξάρτησης, χειραγώγησης και επιβίωσης που εξακολουθούν να καθορίζουν τις ζωές μας.

Στην παράσταση του Θεάτρου Χώρος, η ιστορία της Τζούλιας και του Ζαν δεν παρουσιάζεται ως ένα απλό ερωτικό δράμα. Είναι μια ακραία αναμέτρηση δύο ανθρώπων που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον ρόλο που τους έχει επιβληθεί.

Η Τζούλια, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας, βρίσκεται αντιμέτωπη με τα όρια της κοινωνικής της θέσης και της προσωπικής της ελευθερίας. Ο Ζαν, υπηρέτης του σπιτιού, βλέπει στην έλξη τους μια πιθανότητα ανόδου, αλλά και μια ευκαιρία επιβολής. Ανάμεσά τους η Κριστίν παρατηρεί, γνωρίζει και λειτουργεί ως ένας ακόμη κρίκος σε έναν μηχανισμό που οδηγεί αναπόφευκτα στη σύγκρουση.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάννης Τσορτέκης, ο οποίος αναδεικνύει τη δραματική αγριότητα και τη δηλητηριώδη καθαρότητα του κειμένου του Στρίντμπεργκ.

Με βλέμμα στραμμένο στις λεπτές μετατοπίσεις δύναμης ανάμεσα στους χαρακτήρες, η σκηνοθεσία φωτίζει τη στιγμή όπου η οικειότητα γίνεται ρήγμα, η εγγύτητα μετατρέπεται σε δοκιμασία και η ανθρώπινη σχέση γίνεται μια διαρκής προσπάθεια ισορροπίας πάνω από το κενό.

Στη νέα αυτή σκηνική εκδοχή, η μουσική λειτουργεί ως ένας διαρκής παλμός που διαπερνά την παράσταση και ωθεί τα πρόσωπα όλο και πιο κοντά στο σημείο της έκρηξης. Ο ήχος γίνεται μέρος της ψυχολογικής διαδρομής των ηρώων, εντείνοντας την αίσθηση ότι η σύγκρουση δεν μπορεί πλέον να ανακοπεί.

Η ιστορία της Τζούλιας και του Ζαν ξεδιπλώνεται σαν μια ανοιχτή πληγή, όπου κάθε λέξη, κάθε κίνηση και κάθε σιωπή αποκαλύπτει νέες ρωγμές. Η εξουσία μετακινείται διαρκώς: από την κοινωνική θέση και την καταγωγή, περνά στο πεδίο της επιθυμίας, της χειραγώγησης και της ψυχολογικής επικράτησης.

Και κάπου εκεί αναδύεται το πλέον επίκαιρο ερώτημα του έργου: Πόσο ελεύθερος είναι τελικά ο άνθρωπος να ξεφύγει από τον ρόλο που του έχει απονεμηθεί; Από την τάξη, το φύλο, την εικόνα και τις προσδοκίες που έχουν καθορίσει τη θέση του στον κόσμο;