Ένας εντυπωσιακός «Παύλος» από τη Φιλαρμόνια στο Ωδείο Αθηνών

Με μια εντυπωσιακή συναυλία στο Ωδείο Αθηνών, στο αμφιθέατρο Ιωάννης Δεσποτόπουλος, ολοκλήρωσε, τη Μ. Δευτέρα, η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών το συναυλιακό της πρόγραμμα για την καλλιτεχνική περίοδο 2025/2026, περίοδο επετειακή, καθώς φέτος συμπληρώνονται δέκα χρόνια από την ίδρυσή της.

Το ορατόριο «Παύλος», op. 36, του Φέλιξ Μέντελσον (1809-1847), ήταν το έργο το οποίο επελέγη για το κλείσιμο της σεζόν, τόσο λόγω του θρησκευτικού χαρακτήρα του όσο και εξαιτίας του γεγονότος ότι πλέον ερμηνεύεται σπανίως – στην Ελλάδα ενδέχεται να είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται ολόκληρο.

Έργο πληθωρικό, καθώς απαιτεί τόσο μεικτή όσο και γυναικεία ή παιδική χορωδία, μονωδούς και ορχήστρα, ακόμη και εκκλησιαστικό όργανο, μεγάλης διάρκειας (άνω των δύο ωρών), υπήρξε εξαιρετικά δημοφιλές στην εποχή του Μέντελσον (όπως και το άλλο εκτενές ορατόριό του, «Ηλίας»), σήμερα όμως ερμηνεύεται σπανιότερα και περισσότερο στον γερμανόφωνο χώρο.

Το γερμανικό κείμενο, το οποίο συνέθεσε ο ίδιος ο Μέντελσον, αντλώντας από τις Πράξεις των Αποστόλων και άλλα βιβλικά εδάφια, αφηγείται συνοπτικά τη ζωή του απόστολου Παύλου, από τον λιθοβολισμό του Στεφάνου και τη μεταστροφή του Σαούλ στον δρόμο προς τη Δαμασκό, μέχρι τη σύλληψη του Παύλου και τον μαρτυρικό του θάνατο.

Το ορατόριο, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1836 στο Ντύσελντορφ, αποτελείται από 6 σκηνές, χωρισμένες σε δύο μέρη, και αποτελεί, κυριολεκτικά μια εγκυκλοπαίδεια φωνητικής μουσικής, καθώς περιλαμβάνει χορικά, χορωδιακά, άριες, ρετσιτατίβα, ντουέτα κ.λπ., σε μια εντυπωσιακή σύνθεση.

Στη συναυλία της 6ης Απριλίου, την Ορχήστρα διηύθυνε ο καθηγητής Μουσικολογίας Νίκος Μαλιάρας, ένας από τους δύο ιδρυτές της, ενώ ο έτερος, ο αρχιμουσικός Βύρων Φιδετζής, παρακολουθούσε ικανοποιημένος από το ακροατήριο.

Η σκήνη του αμφιθεάτρου ήταν μάλλον μικρή για να φιλοξενήσει τις τρεις χορωδίες που πήραν μέρος στη συναυλία, την Ακαδημαϊκή Χορωδία Νέων Αθηνών (διδασκαλία Νίκος Μαλιάρας), τη Μικτή Χορωδία του Εθνικού Ωδείου (διδασκαλία Σπύρος Κλάψης) και το Apollo Voice Ensemble, από το Ηράκλειο Κρήτης (διδασκαλία Μάνος Παναγιωτάκης).

Στον περιορισμένο χώρο της σκηνής συνωστίζονταν περισσότερα από 150 άτομα μαζί με τους μουσικούς της Ορχήστρας και τους τέσσερις μονωδούς, τη διεθνούς φήμης υψίφωνο Ελένη Καλένος, τη μεσόφωνο Ειρήνη Καράγιαννη, τον τενόρο Ανδρέα Καραούλη και τον βαθύφωνο Χριστόφορο Σταμπόγλη, ο οποίος ανταποκρίθηκε επάξια στον ρόλο του, παρά τη φαρυγγίτιδα που τον ταλαιπωρούσε.

Παρά τα προβλήματα που δημιουργούσε η στενότητα του χώρου, που είχε ως αποτέλεσμα σε κάποια σημεία οι φωνές των χορωδιών να πνίγονται και να ακούγονται χωρίς διάκριση μεταξύ τους και σε άλλα σημεία τα όργανα της Ορχήστρας να καλύπτουν τις φωνές των μονωδών, η συναυλία της Φιλαρμόνιας υπήρξε μια εξαιρετική εμπειρία για όσους και όσες την παρακολούθησαν. Ερμηνεύοντας στην αρχή της Μεγάλης Εβδομάδας ένα έργο που το διαπερνά το θρησκευτικό ρίγος, η Ορχήστρα έριξε με θριαμβευτικό τρόπο αυλαία γι’ αυτήν την επετειακή καλλιτεχνική περίοδο, δίνοντας ραντεβού με τους πιστούς της φίλους το φθινόπωρο…