«Ψωμί από στάχτη», μια διαφορετική πασχαλινή συναυλία

Μια συναυλία που έμοιαζε με «προσευχητική» περιπλάνηση στις μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου,  την οποία μας οδήγησαν η Σαββίνα Γιαννάτου και η Μαρία Κωστράκη, με τη συνοδεία του Ergon Ensemble, υπό τη διεύθυνση του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου.

Ως εισαγωγή επελέγη η σύντομη «Prayer of the Heart», έργο φωνητικής μουσικής του βρετανού Sir John Tavener (1944-2013), που βασίζεται στη λεγόμενη «νοερά» ή «καρδιακή προσευχή» της ορθόδοξης παράδοσης και ο συνθέτης το είχε γράψει το 1999 για την Björk και το Κουαρτέτο Μπρόντσκι.

Η υψίφωνος Μαρία Κωστράκη ερμήνευσε την επαναλαμβανόμενη αυτή προσευχή σχεδόν ψαλτικά, στις τρεις γλώσσες που επέλεξε ο συνθέτης (ελληνικά, κοπτικά και αγγλικά). Στο πολύγλωσσο περιβάλλονκαι των δύο ακτών της Μεσογείου κινήθηκε και το βασικό έργο που παρουσιάστηκε στη συναυλία, το «Ayre» του, άγνωστου στο ευρύ κοινό, αργεντίνου συνθέτη Osvaldo Golijov (γεν. 1960). Πρόκειται για έναν κύκλο 11 τραγουδιών που αντλούν από τις παραδόσεις που συνυπάρχουν αλλά και συγκρούονται στην Ανδαλουσία κατά τη μακρά διάρκεια της «ανάκτησης» των εκεί αραβικών  εδαφών από τα χριστιανικά βασίλεια της Ιβηρικής. Παραδοσιακά σεφαραδίτικα τραγούδια, πασχαλινοί ύμνοι από την αραβική παράδοση, τραγούδια από τη Σαρδηνία, άλλα σε ποίηση Μαχμούντ Νταρουίς, του εθνικού ποιητή της Παλαιστίνης, δημιουργούσαν μια κατανυκτική πολυπολιτισμική ατμόσφαιρα.

Χάρη στις εξαιρετικές φωνές της Σαββίνας Γιαννάτου, που βρισκόταν στο στοιχείο της, και της Μαρίας Κωστράκη, που αν και προερχόμενη από διαφορετική παράδοση ανταποκρίθηκε εξαίσια στις απαιτήσεις του έργου, η παράσταση στο «Ολύμπια» είχε τα χαρακτηριστικά μιας μυσταγωγίας. Από την οποία, βέβαια, δεν έλειψαν και οι αναφορές στη σύγχρονη «σύγκρουση των πολιτισμών», ιδιαίτερα στη γενοκτονία στη Γάζα, με την εμβόλιμη παράθεση ηχητικού αποσπάσματος συνέντευξης ισραηλινού αξιωματούχου που αποκαλούσε τους Παλαιστίνιους «ανθρώπινα ζώα».

Όπως και στα «Τραγούδια για σκοτεινούς καιρούς», που είχε παρουσιάσει πριν ένα χρόνο στον ίδιο χώρο, ο ΜάρκελλοςΧρυσικόπουλος υπηρετεί την τέχνη του έχοντας συνείδηση του «καιρού», της συγκυρίας εντός της οποίας το κάνει. Και, όπως απέδειξε και με αυτή τη συναυλία, ξέρει να είναι και μπαρόκ και… ροκ!