Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς, του Θανάση Τριαρίδη στον Τεχνοχώρο Εργοτάξιον

Στις 21 Μαρτίου κάνει πρεμιέρα το θεατρικό έργο του Θανάση Τριαρίδη, «Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς», στον Τεχνοχώρο Εργοτάξιον από την Akatsuki Theatre Company. Mια σκληρή πολιτική αλληγορία για τη θανατοπολιτική της σύγχρονης Δύσης. Το έργο γράφτηκε την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025, σε μια περίοδο που η γενοκτονία στη Γάζα και τα εγκλήματα των pushbacks στα σύνορα της Ευρώπης επαναπροσδιορίζουν τα όρια της ανθρωπιάς μας.

«Αλλά τι είναι το κράτος; Ένα μεγάλο διευρυμένο αργόσυρτο Άουσβιτς… Απλώς πηγαίνει αργά-αργά…».

Σε μια «Δημοκρατία», που καθημερινά βομβαρδίζει αμάχους ονομάζοντάς τους «Τρομοκράτες» και δολοφονεί αμάχους ονομάζοντάς τους «Εισβολείς», ένα ακαταλόγιστο σύνθημα διαδίδεται αναίτια ανάμεσα στους ευυπόληπτους πολίτες χωρίς κανείς να έχει καταλάβει από πού ξεκίνησε: «Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς».

Αμέσως δημιουργείται ένα έκτακτο κυβερνητικό όργανο αντιμετώπισης αυτής της πρωτοφανούς αχαριστίας. Συμμετέχουν η Διευθύντρια Στρατηγικής και Επικοινωνίας της Κυβέρνησης, ο Συντονιστής Κυβερνητικού Έργου, ο Εκτελεστικός Βραχίονας Ασφαλείας και ο Εκπρόσωπος του Γραφείου του Πρωθυπουργού.

Πώς μπορεί να νουθετήσει η υπεύθυνη Κυβέρνηση τους αχάριστους πολίτες που δεν καταλαβαίνουν ότι το Κράτος δολοφονεί για το δικό τους καλό;

Μέσα από πέντε σκηνές κλιμακούμενου κυνισμού, παρακολουθούμε την προσπάθεια της εξουσίας να εξουδετερώσει το σύνθημα: από την βίαιη καταστολή στη χρήση «ειδήσεων-αντιπερισπασμού», από εκεί στην κατασκευή εικονικών καταστροφών και τελικά, στην πλήρη αφομοίωση και κανονικοποίηση της καταγγελίας από το ίδιο το σύστημα.

Το πολιτικό θέατρο οφείλει να είναι επείγον και επώδυνο. Και να έχει τίμημα. Το έργο «Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ» ήτανε ένα αξεπέραστο δείγμα πολιτικού θεάτρου το 1936 – επειδή ήταν επείγον και επώδυνο: μίλησε για το φριχτό έγκλημα που βρισκόταν εν εξελίξει στην ναζιστική Γερμανία. Κάποτε οι ιστορικοί του μέλλοντος αλλά και οι συνειδητοποιημένοι πολίτες του παρόντος θα πρέπει να σκεφτούν τι παίζεται σήμερα στα θέατρα της Ελλάδας την ώρα που το ελληνικό κράτος δολοφονεί με τα Pushback – ή και γενικότερα, τι παίζεται σήμερα στα θέατρα μιας Δύσης την ώρα που οι κυρίαρχες χώρες της Δύσης σχεδιάζουν και υποστηρίζουν γενοκτονίες, όπως αυτή της Γάζας, και προκαλούν το διαρκές ολοκαύτωμα των πεινασμένων του Τρίτου Κόσμου. Η γνώμη μου είναι πως εάν το θέατρο δεν μιλήσει για αυτά τα παροντικά εγκλήματα, γίνεται ένα ωραιότατο πλυντήριο: Το πλυντήριο μιας κοινωνίας που ναζιστικοποιείται με βήμα ταχύ.

Συχνά μου λένε: «Ωραία η κριτική – αλλά πες μας τι προτείνεις;» Προτείνω, λοιπόν, να θυμηθούμε το πώς σχηματίζουν το Οδόφραγμα στην Οδό Κάνναβης οι επαναστατημένοι φοιτητές στους «Αθλίους» του Ουγκώ: Ρίχνουν στον δρόμο ό,τι βρίσκουν γύρω τους από τα αντικείμενα του παλιού κόσμου: καρέκλες, τραπέζια, καναπέδες, κρεβάτια, στρώματα, μπαούλα, κουρέλια. Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε σε επίπεδο πνευματικό: πρέπει να μαζέψουμε τα ηθικά συντρίμμια μας και να τα πετάξουμε στο δρόμο – κι ανάμεσά τους να ξαναστήσουμε τις μεγάλες παλιές αφηγήσεις και να τις ανταμώσουμε με όποιες καινούριες μπορούμε να σχηματίσουμε. Και να παλέψουμε να φτιάξουμε το ηθικό οδόφραγμα για το οποίο μιλώ. Ένα οδόφραγμα για να αντισταθούμε στην ελαύνουσα απανθρωπιά της Δύσης, στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα που οι χορτάτοι ετοιμάζουν για τους πεινασμένους, στην εφιαλτική βεβαιότητα των προνομιούχων που θεωρούν πως οι φτωχοί είναι η κοπριά της ευτυχίας τους.

Αν δεν σχηματίσουμε αυτό το πνευματικό οδόφραγμα, θα είμαστε ηθικά νεκροί.

Θανάσης Τριαρίδης

Το έργο του Θανάση Τριαρίδη Δολοφόνοι, εσείς είστε το νέο Άουσβιτς δεν είναι μια απλή θεατρική αφήγηση, είναι μια μετωπική σύγκρουση με αυτό που ο συγγραφέας ονομάζει «σχηματισμένο βιοπολιτικό κανόνα». Θέατρο για τη συμφορά είναι ο όρος που επιλέγει ο συγγραφέας για να χαρακτηρίσει το έργο του των τελευταίων χρόνων. Ένα θέατρο «επείγον και επώδυνο, που έχει ως στόχο να κάψει την ιερή αυτοκατάφαση της κοινωνίας μας».

Πιστεύω βαθιά, πως η τέχνη οφείλει να στήνει αναχώματα στην επέλαση του σκότους. Δεν έχει σημασία πόσο μικρά ή μεγάλα θα είναι αυτά τα αναχώματα, σημασία έχει να ρίξουμε ένα δυνατό χαστούκι στους εαυτούς μας και να προσπαθήσουμε να τους βγάλουμε από την «αναστοχαστική ανικανότητα» στην οποία έχουμε περιέλθει σοκαρισμένοι από το μέγεθος και την ταχύτητα της ναζιστικοποίησης της Δύσης και την θεσμικοποίηση της βαρβαρότητας. Η παράσταση αυτή είναι το δικό μας, μικρό ανάχωμα.

Παρακολουθούμε στις οθόνες μας μουδιασμένοι, ολόκληρους λαούς να τοποθετούνται σε «καθεστώς εξαίρεσης». «Γυμνές ζωές» για τις οποίες δεν ισχύουν οι διεθνείς νόμοι και η ηθική. Γενοκτονία, μαζικές δολοφονίες, χωρίς συνέπειες. Η φρίκη ήρθε αυτή τη φορά αργά-αργά και εμείς δείχνουμε να την έχουμε συνηθίσει. Ο απάνθρωπος, αποικιακός ρατσισμός είναι ξανά εδώ. Ή μήπως δεν έφυγε ποτέ;

Η σκηνοθεσία της παράστασης επιστρατεύει κώδικες από το νουάρ, από τον γερμανικό εξπρεσιονισμό, και από την anime αισθητική. Ο σουρεαλισμός των comics, οι αισθητικοί και οι αφηγηματικοί κώδικες της σχεδιασμένης εικόνας, στην συγκεκριμένη παράσταση αποτελούν εργαλεία απορεαλιστικοποίησης που τοποθετούν την επελαύνουσα φρίκη της πραγματικότητας εκεί που θα έπρεπε να είναι η θέση της: στο «μη-πραγματικό», στο γκροτέσκο, στο ανοίκειο.

Στέλιος Πετράκης