Νέκυια: Μια μουσικοθεατρική παράσταση της Φένιας Παπαδόδημα στη Μουσική Βιβλιοθήκη

Η Φένια Παπαδόδημα παρουσιάζει στις 27 Φεβρουαρίου και στις 6 Μαρτίου, στη Μουσική Βιβλιοθήκη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, μια μουσική και μυσταγωγική εκδοχή της Νέκυιας, της λ’ ραψωδίας της Οδύσσειας.

Η παράσταση αντλεί από την αρχαία ελληνική παράδοση που τοποθετεί τον ραψωδό στο κέντρο του συλλογικού ασυνείδητου, σε έναν καίριο κοινωνικό και τελετουργικό ρόλο. Η προσέγγιση αυτή συνομιλεί με αντίστοιχες αφηγηματικές παραδόσεις άλλων αρχαίων πολιτισμών, ιδιαίτερα της Αφρικής, όπως έγιναν γνωστές στο δυτικό κοινό μέσα από το έργο και την έρευνα του Πήτερ Μπρουκ.

Η Φένια Παπαδόδημα ήρθε σε επαφή με τη μουσική παράδοση του Μάλι πριν από αρκετά χρόνια, στο θέατρο Bouffes du Nord στο Παρίσι, και εμπνεύστηκε βαθιά από την τέχνη των griots, των σύγχρονων αφηγητών–ραψωδών. Στη Νέκυια επιχειρεί μια τελετουργική μουσική αναπαράσταση βασισμένη στον παλμό της αφρικανικής άρπας, πάνω στον οποίο πλέκονται μελωδίες που αντηχούν τη βυζαντινή και την αρχαία ευρωπαϊκή μουσική παράδοση. Στόχος της είναι να αφυπνίσει, μέσα από την έμμετρη αφήγηση, κάτι από τη μορφή και τη λειτουργία των αρχαίων αοιδών.

Στις παραστάσεις στο Μέγαρο Μουσικής, η Φένια Παπαδόδημα υπογράφει την πρωτότυπη μουσική, τα τραγούδια και τους στίχους και ερμηνεύει επί σκηνής μια θεατρική, μελωδική και ρυθμική αφήγηση της Νέκυιας. Η φωνή κινείται από τον ψίθυρο και την έμμετρη άρθρωση έως την κραυγή, τον αυτοσχεδιασμό και την ενσάρκωση των προσώπων του Ελπήνορα και της Αντίκλειας, ενώ η αφήγηση αποκτά χορωδιακή και τελετουργική υπόσταση. Μαζί της, ο συνθέτης και performer Μανώλης Αφολάνιο (MC Yinca) ενσαρκώνει τον Οδυσσέα και η ηθοποιός Ευαγγελή Φίλη τον μάντη Τειρεσία.

Τη μουσική ερμηνεύουν επί σκηνής, ο Κώστας Γιαξόγλου στο πιάνο, ο Χάρης Λαμπράκης στο νέυ και ο Γιώργος Παλαμιώτης στο μπάσο και στα ηχητικά τοπία.

Η Νέκυια, το πιο κομβικό σημείο της Οδύσσειας, λειτουργεί εδώ ως τελετουργία κατάβασης και ανάδυσης. Ο Οδυσσέας, «δισθανής», δύο φορές αποθαμένος, διασχίζει τον κόσμο των νεκρών και επιστρέφει μεταμορφωμένος, έτοιμος να αναμετρηθεί με το πεπρωμένο του. Η κατάβαση στον Άδη γίνεται πράξη αυτογνωσίας και αναγέννησης, ένα «ψυχαναλυτικό εργαστήρι της ανθρώπινης συνείδησης», όπου συνυπάρχουν το πένθος, το δράμα και η κάθαρση, και από το οποίο αναδύεται η βαθύτερη, αληθινή ταυτότητα του ήρωα.

Με αφορμή την τελευταία παρουσίαση της Νέκυιας με τίτλο «Όταν σε λίγο κατεβήκαμε στη θάλασσα» στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου (2017), ο Κώστας Γεωργουσόπουλος χαρακτήρισε την παράσταση «Επιστροφή στο παντοτινό» και έγραψε:

«Έτσι η Παπαδόδημα με πέντε μουσικούς και πέντε ηθοποιούς επί σκηνής, με άσματα, όρχηση, εν τυμπάνω και χορώ, αφηγήθηκε, μιμήθηκε και τέλεσε ένα δρώμενο εκκινώντας από τις αρχέτυπες πηγές της ιστορίας της τελετουργίας…

Η Παπαδόδημα είναι ένα φαινόμενο. Γράφει μουσική, παίζει θέατρο, τραγουδά, χορογραφεί και σκηνοθετεί, ενώ παίζει και διαφορετικά μουσικά όργανα.

Όλες αυτές οι σπάνιες ικανότητες υπηρετούν έναν και μοναδικό σκοπό: να αναδειχθεί η κεντρική ιδέα. Εδώ μας μυεί στη νομοτελειακή πορεία προς το πεπρωμένο τέλος, χωρίς απελπισία, χωρίς κραυγές, αλλά ως αναγκαιότητα της ύπαρξης…»

Ηθοποιοί: Φένια Παπαδόδημα, Μανόλης Αφολάνιο, MC Yinca, Ευαγγελή Φίλη
Μουσικοί: Φένια Παπαδόδημα τραγούδι, γκόνι, λαούτο, Κώστας Γιαξόγλου πιάνο, Χάρης Λαμπράκης νεύ, Γιώργος Παλαμιώτης ηλεκτρικό μπάσο, ηχητικά τοπία

Η Φένια Παπαδόδημα είναι ηθοποιός , τραγουδίστρια, συνθέτης και σκηνοθέτης του σινεμά.

Έχει σπουδάσει θέατρο στο Conservatoire, C.N.S.A.D (Ανώτατη Εθνική Δραματική Σχολή της Γαλλίας), στο Παρίσι, όπου έχει συνεργαστεί ως ηθοποιός με σημαντικούς σκηνοθέτες του γαλλικού θεάτρου: Mathias Langhoff, Philippe Adrien, Alain Olivier, Patrick Sommier, Jean Francois Perret, Michel Deutch (Théâtre de l’ Odéon, Théâtre de Gennevilliers, Théatre Bobigny, Théâtre National de Strasbourg, Festival d’ Avignon, Théâtre de la Tempête) . Σκηνοθετήσει πέντε μικρού μήκους ταινίες που βραβεύονται  σε διεθνή φεστιβάλ : Angers, Créteil, Tampere, Cannes, Oberhausen, Δράμα, Θεσσαλονίκη.

Στην Ελλάδα παίζει στο θέατρο και σε ταινίες (βραβείο  Shooting Stars, Βερολίνο 2000). Κυκλοφορεί τρία άλμπουμ “Eleusis tales of the holy”, “Photini’s Delos” και «Άστρον πεσμένον».

Τα τελευταία χρόνια ολοκληρώνοντας τις σπουδές της στη Βυζαντινή μουσική, ερμηνεύει και ηχογραφεί βυζαντινούς ύμνους. Παράλληλα σκηνοθετεί το ντοκιμαντέρ «Το καταφύγιο στην Ομόνοια», μία παραγωγή του Ε.Κ.Κ. και της ΕΡΤ που συμμετέχει στο διεθνές τμήμα του φεστιβάλ Θεσ/νίκης και στο διαγωνιστικό τμήμα των διεθνών φεστιβάλ του Σίντνεϊ, του Μπουένος Άιρες, της Βουδαπέστης και του Λονδίνου ( First time filmmaker). Γράφει μουσική και τραγούδια για το μουσικό θέατρο αντλώντας έμπνευση από τα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και από την Οδύσσεια του Ομήρου». Παρουσιάζει μία μουσική εκδοχή της Νέκυιας, της λ’ ραψωδίας της Οδύσσειας, « Όταν σε λίγο κατεβήκαμε στη θάλασσα» στο φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και στο Θέατρο Τέχνης, τον «Ξεπεσμένο Δερβίση» στην Εναλλακτική Λυρική Σκηνή και στο Θέατρο Μπέλλος, το «Άνθος του γιαλού» στο Ίδρυμα Κακογιάννης, την μουσική παράσταση «Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια του Ζακ Λακαρριέρ» στο Εθνικό θέατρο. Σε συνεργασία με τον Γιώργο Κόρδη στην ψηφιακή ζωγραφική και μία σύνθεση μοναδικών μουσικών που προέρχονται από διαφορετικές μουσικές σκηνές και παραδόσεις, ανεβάζει τις μουσικές παραστάσεις «Έξοδος», « Ίσως και να ΄μαστε αδέρφια τελικά» και «Νυκλιάνοι», που παίζονται σε αρχαιολογικούς χώρους στα πλαίσια του προγράμματος «‘Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός». Διαμορφώνει έναν προσωπικό μουσικό τρόπο αφήγησης και σκηνικής δράσης, όπου η μουσική οδηγεί τη δραματουργία .