Ο Νικολάι Λουγκάνσκι στο 4ο Κοντσέρτο του Μπετόβεν με την ΚΟΑ

Με δύο έργα ορόσημα, το Τέταρτο κοντσέρτο για πιάνο του Μπετόβεν και την «Ιεροτελεστία της άνοιξης» του Στραβίνσκι, φιλοξενώντας έναν από τους σημαντικότερους πιανίστες της εποχής μας, τον Νικολάι Λουγκάνσκι, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υποδέχεται την άνοιξη και μαζί της το φιλόμουσο κοινό της πόλης, σε μια συναυλία υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού, στο Μέγαρο Μουσικής, την Παρασκευή 11 Απριλίου.

Έργο της πλέον δημιουργικής περιόδου του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, το Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 4 σε σολ μείζονα, έργο 58 βρίσκεται στο μεταίχμιο κλασικισμού και ρομαντισμού, καθώς χαρακτηρίζεται τόσο από την αυστηρή κλασική δομή όσο και από τον λυρισμό του. Σε αυτό, ο συνθέτης εξερευνά ηχοχρώματα και υφές που δεν έχουν προηγούμενο στο έργο του, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες αναζητήσεις στη φόρμα τού κοντσέρτου.

Η σύνθεση του Κοντσέρτου τοποθετείται στα 1805-1806, μια περίοδο εκρηκτικής δημιουργικότητας, κατά την οποία ο Μπετόβεν έγραψε μερικά από τα μεγαλύτερα έργα του, όπως η Πέμπτη Συμφωνία. Το Τέταρτο Κοντσέρτο διακρίνεται για την εσωτερικότητα και τη γαλήνη που αποπνέει, την ήρεμη ποιητικότητα, αλλά και τη δεξιοτεχνία που καλείται να υπηρετήσει τη στοχαστική διάθεση. Το Κοντσέρτο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 22 Δεκεμβρίου 1808, στη Βιέννη, μαζί με πολλά άλλα έργα του συνθέτη, ο οποίος ήταν και ο σολίστ στο πιάνο, στην τελευταία του δημόσια εμφάνισή ως πιανίστας.

Λουκάς Καρυτινός

Από την άλλη, η «Ιεροτελεστία της άνοιξης», το τρίτο μπαλέτο που συνέθεσε ο Στραβίνσκι στα 1911-1913 για τα θρυλικά Ρωσικά Μπαλέτα του Σεργκέι Ντιάγκιλεφ, σε χορογραφία Νιζίνσκι, που θα παρουσιαστεί στο πρώτο μέρος της συναυλίας της ΚΟΑ, αποτέλεσε, ίσως, το μεγαλύτερο σκάνδαλο στην ιστορία της μουσικής, μολονότι σήμερα τα πρωτοποριακά της χαρακτηριστικά δεν σκανδαλίζουν κανέναν.

Όπως σημειώνει ο Τίτος Γουβέλης, το έργο, ακόμη και για τον σημερινό ακροατή, «δεν έχει χάσει τίποτα από την συγκλονιστική του δύναμη και μυσταγωγία». Τα κύρια στοιχεία της γραφής του είναι οι έντονες διαφωνίες και η κυριαρχία του ρυθμικού στοιχείου, ενίοτε κατά τρόπο βίαιο, όπως ταιριάζει στο ίδιο το θέμα του μπαλέτου. Σε όλο το έργο συναντά κανείς «πληθώρα χαρακτηριστικών ρυθμικών σχημάτων που συνυπάρχουν και συγκρούονται, δημιουργώντας μια ένταση πρωτοφανή για τα μουσικά δεδομένα της εποχής, που διαχρονικά κόβει την ανάσα. Η ενορχήστρωση αξιοποιεί μοναδικά τα διαφορετικά ορχηστρικά ηχοχρώματα για να εκφράσει την αμείλικτη αρχέγονη τελετουργία της ανθρωποθυσίας, με τρόπο ωμά ρεαλιστικό αλλά παράλληλα και τις αναζωογονητικές δυνάμεις της Άνοιξης με τρόπο εκστατικό».

• Ίγκορ Στραβίνσκι (1882-1971), «Η ιεροτελεστία της άνοιξης»
• Λουντβιχ βαν Μπετοβεν (1770-1827), Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 4 σε σολ μείζονα, έργο 58
• Σολίστ:  Νικολάι Λουγκάνσκυ, πιάνο
• Μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός