Η Χάρις Αλεξίου μάς ξεναγεί σε “100 Χρόνια Ελληνικής Δισκογραφίας”: Πήραμε μια πρώτη γεύση από το νέο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ

Πόσες ζωές κρύβει ένας δίσκος; Πόσες ιστορίες; Ιστορίες άλλων, ιστορίες δικές μας. Ιστορίες άλλων που έγιναν δικές μας.

Αυτά τα λόγια θα μπορούσαν ίσως να συνοψίσουν την ουσία του νέου ντοκιμαντέρ 12 επεισοδίων της ΕΡΤ που εξερευνά τη συναρπαστική ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας από το 1920 έως το 2020. Με τίτλο «100 Χρόνια Ελληνική Δισκογραφία», το ντοκιμαντέρ-ταξίδι στην μουσική ιστορία της Ελλάδας, με την αγαπημένη Χάρις Αλεξίου στον ρόλο του ξεναγού, κάνει πρεμιέρα αυτή την Κυριακή (9/3) στις 21:00 στην ΕΡΤ1.

Λίγο πριν την πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ, λοιπόν, βρεθήκαμε στην αποκλειστική προβολή που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, όπου είχαμε την ευκαιρία να πάρουμε μια πρώτη γεύση από όσα θα δούμε στις οθόνες μας τις επόμενες εβδομάδες.

Μπροστά από τα μάτια μας περνά ολόκληρη η ελληνική δισκογραφία, από τη γέννησή της πριν από 100 χρόνια έως σήμερα. Βλέπουμε όλους τους εμβληματικούς σταθμούς της, τους δίσκους που αποτελούν κομμάτι της ιστορίας μας: Το φορτηγό του Σαββόπουλου, τον Επιτάφιο του Θοδωράκη, τα Μικροαστικά του Κηλαηδόνη, τον Σταυρό του Νότου του Μικρούτσικου.

Άνθρωποι του χώρου – μουσικοί, συνθέτες, τραγουδιστές, ηχολήπτες, στελέχη δισκογραφικών εταιριών, δημοσιογράφοι – διηγούνται και αναλύουν όλα τα γεγονότα και τις προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την ελληνική μουσική έτσι όπως την ξέρουμε. Μέσα από αναδρομές και ανεκδοτολογικές ιστορίες, αποκαλύπτονται άγνωστα περιστατικά, όπως η πρώτη συνάντηση του Διονύση Σαββόπουλου με τον Αλέκο Πατσιφά της δισκογραφικής εταιρίας Lyra ή η ιστορία του πώς η Δήμητρα Γαλάνη έγινε η «όμορφη άγνωστη» που χάρισε τη φωνή της σε τραγούδια του Παύλου Σιδηρόπουλου.

Ταυτόχρονα το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει πως η μουσική δεν είναι κάτι το αυθύπαρκτο. Καθρεφτίζει και διαμορφώνεται από τις κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες μέσα στις οποίες γεννιέται και ενίοτε μπορεί και η ίδια να τις επηρεάσει. Μέσα από την ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας μπορούμε να δούμε αυτή την αλληλεπίδραση τέχνης και πραγματικότητας, τέχνης και κοινωνίας, και πώς η πρώτη έρχεται να απαντήσει στις ανάγκες της δεύτερης.

Ο Μάνος Χατζηδάκις για παράδειγμα έλεγε πως ο «Μεγάλος Ερωτικός» γράφτηκε για να απαντήσει στο ερώτημα “τι θα ενδιέφερε τον τόπο ουσιαστικά” μέσα στην περίοδο της Δικτατορίας. Οι στίχοι του Ελύτη ήταν αυτοί που εξέφραζαν το συλλογικό συναίσθημα των Ελλήνων: Κατά πού θα απλώσουμε τα χέρια μας τώρα που δεν μας λογαριάζει πια ο καιρός.

«Ο Μεγάλος Ερωτικός δεν ήταν απλά ένας δίσκος. Ήταν η επανασύνδεσή μας με μια τέχνη υψηλή που τόσο πολύ μας είχε λείψει…», αφηγείται η Χάρις Αλεξίου ενώ αμέσως μετά ο Παύλος Τσίμας μας εξηγεί πως μετά την Μεταπολίτευση η αλλαγή του πολιτικού κλίματος αλλάζει ξανά την θεματολογία της μουσικής. Πραγματοποιείται μια υποχώρηση του πολιτικού τραγουδιού που κάνει χώρο και για εσωτερικές αναζητήσεις. «Σαν να κατεβαίνει από την μεγάλη πολιτική ονειροφαντασία στην καθημερινή μας ζωή». 

Αμέσως μετά την προβολή, ο διευθυντής των μουσικών ραδιοφώνων της ΕΡΤ, Φώτης Απέργης, κάλεσε στη σκηνή τη Χάρις Αλεξίου, τη σκηνοθέτιδα Μαρία Σκόκα, τους σεναριογράφους Δημήτρη Χαλιώτη και Νίκο Ακτύπη, τον επιμελητή περιεχομένου Γιώργο Τσάμπρα και τον σύμβουλο περιεχομένου Σιδερή Πρίντεζη. Μαζί μίλησαν για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ «100 Χρόνια Ελληνική Δισκογραφία» (ένα project που διήρκεσε 3 χρόνια!) και για όλους τους λόγους που αποτελεί ένα εγχείρημα ιδιαίτερα φιλόδοξο και απαιτητικό.

Οι σεναριογράφοι, Δημήτρης Χαλιώτης και Νίκος Ακτύπης, περιέγραψαν την τεράστια αλλά και γοητευτική πρόκληση που αποτέλεσε για αυτούς την πρώτη απόπειρα δημιουργίας ενός ντοκιμαντέρ που διηγείται την ιστορία όχι μόνο ενός άλμπουμ, ενός καλλιτέχνη ή ενός είδους μουσικής μεμονωμένα, αλλά ολόκληρης της ελληνικής δισκογραφίας, από την αρχή μέχρι το τέλος. Η πληρότητα της πληροφορίας αποτέλεσε για αυτούς ένα από τα μεγαλύτερα ζητούμενα αυτού του εγχειρήματος. Προσπάθησαν να τα χωρέσουν όλα και να μην παραλείψουν τίποτα και μας διαβεβαίωσαν πως ό,τι έμενε έξω γινόταν με πόνο καρδιάς. Αλλά το στοίχημα από ένα σημείο και μετά δεν ήταν μόνο το να χωρέσει όλη η πληροφορία, αλλά και να γίνουν όλα ένα συνεκτικό έργο που θα επέτρεπε στον θεατή να ακολουθήσει το νήμα της ιστορίας.

Και κάπως έτσι τα αρχικά 10 επεισόδια έγιναν 12 και, όπως ανακοίνωσε ο νέος Πρόεδρος της ΕΡΤ, Γιάννης Παπαδόπουλος, θα προχωρήσουν στην παραγωγή ακόμα τεσσάρων επεισοδίων, προκειμένου να καλυφθεί και η τελευταία πενταετία, από το 2020 έως το 2025.

Από αριστερά, ο επιμελητής περιεχομένου Γιώργος Τσάμπρας, ο σεναριογράφος Δημήτρης Χαλιώτης, η σκηνοθέτιδα Μαρία Σκόκα, ο διευθυντής των μουσικών ραδιοφώνων της ΕΡΤ, Φώτης Απέργης, η Χάρις Αλεξίου, ο σεναριογράφος Νίκος Ακτύπης, και ο σύμβουλος περιεχομένου Σιδερής Πρίντεζης

Αυτό που κρατάω από όσα προλάβαμε να δούμε από το ντοκιμαντέρ και από την συζήτηση των ανθρώπων που το δημιούργησαν είναι όχι μόνο το ιστορικό ενδιαφέρον που έχει η πορεία της δισκογραφίας της χώρας μας, αλλά και τον μεγάλο συναισθηματικό αντίκτυπο της διήγησής της. Είναι βαθιά συγκινητικό το να επισκέπτεσαι περασμένες εποχές – είτε τις έχεις ζήσει ο ίδιος είτε τις έχεις ακούσει από γονείς και παππούδες – και μάλιστα με αφορμή κάτι τόσο συναισθηματικά φορτισμένο, όσο η μουσική που τις συνόδευσε και τις σημάδεψε.

Ο πρόεδρος της ΕΡΤ Γιάννης Παπαδόπουλος προσφέρει τιμητική πλακέτα στη Χάρις Αλεξίου, για την προσφορά της στην ελληνική μουσική και δισκογραφία

Νίκος Πορτοκάλογλου

Άλκηστις Πρωτοψάλτη