Κοσμάς Ξενάκης 1925 – 1984 : αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη

Ο Κοσμάς Ξενάκης, ένας από τους σπουδαιότερους πρωτοπόρους της μεταπολεμικής τέχνης στην Ελλάδα, ασχολήθηκε με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία. Συνδυάζοντας τη ζωγραφική και τη γλυπτική με το θέατρο και το χορό, δημιούργησε πρωτοπόρες παραστάσεις που ονόμασε Πολύτεχνα. Παράλληλα, υπήρξε λάτρης της λαϊκής δημιουργίας και συλλέκτης χρηστικών αντικειμένων, κεραμικών και αγροτικών εργαλείων.

Η έκθεση αποτελεί την πρώτη ουσιαστική προσπάθεια να εκτεθεί συγκροτημένα το έργο του, αναδεικνύοντας την πολυσχιδή προσωπικότητά του, το μεγάλο του εσωτερικό πλούτο, καθώς και την πρωταγωνιστική συμβολή του στην ανανέωση του εικαστικού έργου στην Ελλάδα.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν έργα ζωγραφικής και γλυπτικής, φωτογραφίες έργων του σε δημόσιους χώρους, ντοκουμέντα από τα Πολύτεχνα, υλικό για τη ζωή και την εποχή του, καθώς και τμήματα των προσωπικών του συλλογών.

Το έργο του, όπως το διαχωρίζει ένας από τους μελετητές του, ο Χρύσανθος Χρήστου, χωρίζεται σε τρεις περιόδους: η πρώτη περίδος αφορά στα χρόνια 1948-1956, όταν δημιουργεί κυρίως ανθρωποκεντρικά έργα σε εσωτερικούς χώρους, νέες κοπέλες, γυναίκες, ανδρικά γυμνά και γυναικεία, χασάπηδες, νέους με ριγέ παντελόνια, οικογενειακές στιγμές κ.ά. Η δεύτερη περίοδός του είναι τα χρόνια 1956-1958, στα οποία δημιουργεί έργα που διακρίνονται περιορισμένα παραστατικά στοιχεία με μεγαλύτερη σχηματοποίηση. Στην τρίτη περίοδο του έργου του, τα χρόνια 1959-1984, ο Ξενάκης δημιουργεί έργα με ένα συνδυασμό κονστρουκτιβιστικής οργάνωσης και τονισμένου εξπρεσιονιστικού χρώματος.

Γεννήθηκε στη Βράιλα της Ρουμανίας το 1925. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο (1942-48), παρακολουθώντας παράλληλα μαθήματα ζωγραφικής στην ΑΣΚΤ (1942-43). Εργάσθηκε ως αρχιτέκτονας στο Υπουργείο Οικισμού (1952-54). Με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης παρακολούθησε τον μεταπτυχιακό κύκλο μαθημάτων στο Κέντρο Έρευνας Yλικών και Tεχνικής της Oικοδομής του Παρισιού (1955-56). Η ευρεία και πολύπλευρη σταδιοδρομία του περιλαμβάνει αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές μελέτες (Γαλλία, Ιράν, Γκάνα, Βενεζουέλα, Ισπανία, Ελλάδα κ.ά.), έργα ζωγραφικής (περισσότερες από δέκα ατομικές εκθέσεις σε Αθήνα και Μαδρίτη και πολυάριθμες συμμετοχές σε ομαδικές ανά τον κόσμο) και γλυπτικής (ξενοδοχείο Ξενία, Κως, 1961 / εργοστάσιο Abbott, Μαδρίτη 1968 / εργοστάσιο Φαμάρ, Αθήνα 1973 κ.ά.), σκηνογραφία θεάτρου και κινηματογράφου. Υπήρξε ενεργό μέλος των ομάδων Αρμός, Τέχνης A΄, Τομή και Ομάδα για την Eπικοινωνία και την Eκπαίδευση στην Tέχνη. Πέθανε στην Αθήνα το 1984, στη διάρκεια ατομικής του έκθεσης στη γκαλερί Ζουμπουλάκη.

Επιμέλεια, σχεδιασμός έκθεσης: Γιώργος Χατζημιχάλης
Βοηθός επιμελητή: Δημήτρης Ξενάκης
Τεκμηρίωση, επιστημονική έρευνα: Σπύρος Μοσχονάς
Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα

Εγκαίνια: 19 Μαρτίου 2015, 20:00
Διάρκεια: 20.03 έως 10.05.2015
Ωράριο Λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10.00-18.00, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-22.00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: Κλειστά