Chico Pinheiro: Ο κιθαρίστας που φέρνει τη σύγχρονη βραζιλιάνικη jazz στο Half Note

Αν το όνομα Chico Pinheiro δεν είναι ακόμη οικείο στο ευρύ ελληνικό κοινό, στη διεθνή jazz σκηνή μόνο άγνωστο δεν είναι. Ο Βραζιλιάνος κιθαρίστας, συνθέτης και ενορχηστρωτής ανήκει εδώ και χρόνια στους μουσικούς που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση της σύγχρονης jazz με τη μεγάλη μουσική παράδοση της Βραζιλίας.

Και τον Οκτώβριο θα έχουμε την πρώτη ευκαιρία να τον ακούσουμε ζωντανά στην Ελλάδα: το Chico Pinheiro Quartet εγκαινιάζει την 46η σεζόν του Half Note Jazz Club, από τις 9 έως τις 12 Οκτωβρίου.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στο São Paulo, ο Pinheiro έπιασε την κιθάρα σε ηλικία έξι ετών και μπήκε εξαιρετικά νωρίς στον επαγγελματικό χώρο. Στα 14 του ήδη δούλευε ως session μουσικός σε στούντιο. Η μουσική, όμως, που άκουγε μεγαλώνοντας δεν περιοριζόταν σε ένα είδος. Στο σπίτι του συνυπήρχαν η βραζιλιάνικη μουσική, οι Beatles και ο Jimi Hendrix, ενώ ο ίδιος έχει εξηγήσει ότι μεγάλο μέρος της πρώτης του επαφής με το όργανο βασίστηκε στο αυτί και όχι στη θεωρία.

Αυτή η ελευθερία ακούγεται και στη μουσική του σήμερα. Brazilian song, samba και bossa nova, αυτοσχεδιασμός, σύγχρονη jazz και στοιχεία κλασικής μουσικής δεν εμφανίζονται ως ξεχωριστές «επιρροές» που ενώνονται τεχνητά. Αποτελούν μία ενιαία γλώσσα. Ο ίδιος έχει πει πρόσφατα ότι αυτή η συνύπαρξη έχει πλέον γίνει «δεύτερη φύση» του – κάτι που εξηγεί γιατί η μουσική του αποφεύγει τόσο τον εύκολο εξωτισμό της brazilian jazz όσο και την επίδειξη δεξιοτεχνίας για τη δεξιοτεχνία.

Και αυτό ίσως είναι το βασικότερο στοιχείο για να καταλάβει κανείς τον Chico Pinheiro. Είναι ένας εξαιρετικός κιθαρίστας, αλλά η αξία του δεν εξαντλείται στην τεχνική του. Είναι πρωτίστως συνθέτης, με έντονη αίσθηση της μελωδίας, της αρμονίας και της ενορχήστρωσης.

Το πρώτο προσωπικό του άλμπουμ, «Meia Noite Meio Dia», κυκλοφόρησε το 2003 και βρέθηκε στις λίστες με τους καλύτερους βραζιλιάνικους δίσκους της χρονιάς. Ακολούθησε μια δισκογραφική πορεία μέσα από την οποία έχτισε σταδιακά ένα προσωπικό ιδίωμα, ενώ το DownBeat τον έχει συμπεριλάβει επανειλημμένα στην κατηγορία Rising Star – Guitar της ετήσιας ψηφοφορίας των κριτικών του.

Η διεθνής αναγνώριση αποτυπώθηκε και στις δύο υποψηφιότητές του για Grammy. Το 2020 συμμετείχε στο υποψήφιο για Best Latin Jazz Album Sorte!: Music by John Finbury, ενώ έναν χρόνο αργότερα το προσωπικό του άλμπουμ «City of Dreams» ήταν υποψήφιο στην ίδια κατηγορία.

Στην πορεία του έχει βρεθεί δίπλα σε μουσικούς όπως οι Brad Mehldau, Esperanza Spalding, Dianne Reeves, John Patitucci, Chris Potter, Brian Blade και Luciana Souza, ενώ έχει συνεργαστεί και με σύνολα όπως η WDR Big Band και η Orpheus Chamber Orchestra.

Το Boston Globe τον έχει περιγράψει ως μία από τις φωτεινότερες παρουσίες της σύγχρονης βραζιλιάνικης jazz, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η εκτίμηση του Pat Metheny, ο οποίος τον έχει τοποθετήσει ανάμεσα στους κιθαρίστες που βρίσκονται στην κορυφή της προσωπικής του λίστας.

Γιατί ο Chico Pinheiro εκπροσωπεί μια γενιά Βραζιλιάνων δημιουργών που γνωρίζουν πολύ καλά την παράδοση χωρίς να αισθάνονται την ανάγκη να την αναπαράγουν. Η μουσική του μπορεί να διατηρεί τη μελωδικότητα, τη ρυθμική πολυπλοκότητα και τη χαρακτηριστική αίσθηση της βραζιλιάνικης μουσικής, αλλά κοιτάζει σταθερά προς τη σύγχρονη jazz και τον αυτοσχεδιασμό.

Στην Αθήνα έρχεται με ένα ιδιαίτερα δυνατό quartet: τον επίσης Βραζιλιάνο Helio Alves στο πιάνο, τον Mathias Allamane στο κοντραμπάσο και τον Rogério Pitomba στα ντραμς. Στο πρόγραμμα θα υπάρχουν προσωπικές συνθέσεις, μουσική από το City of Dreams, νέα κομμάτια αλλά και νέες αναγνώσεις βραζιλιάνικων classics.

Είναι, επομένως, μια ενδιαφέρουσα επιλογή για την έναρξη της νέας σεζόν του Half Note: ένας μουσικός που δεν έρχεται στην Αθήνα ως «νέα ανακάλυψη», αλλά ως ένας ήδη καταξιωμένος δημιουργός που το ελληνικό κοινό έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει από κοντά για πρώτη φορά.