ΤΡΙΤΗ
11
ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ο Αύγουστος έχει μπει για τα καλά και εμείς είμαστε πιο έτοιμες από ποτέ για τις καλοκαιρινές μας διακοπές. Όλοι ξέρουν ότι η νούμερο ένα ασχολία του καλοκαιριού –μετά τον ύπνο στην παραλία– είναι το διάβασμα. Ναι, για εμάς τα βιβλία είναι το πιο κουλ χόμπι και είναι πάντα εδώ για να μας κρατούν συντροφιά σε μια ερημική παραλία, στο βουνό, στο καράβι ή στο αεροπλάνο.
Το καλοκαιρινό σου ανάγνωσμα λέει πολλά για ‘σένα – ή τουλάχιστον έτσι μας αρέσει να πιστεύουμε… Βιβλία αυτοβοήθειας ή μυστηρίου; Ρομαντικά μυθιστορήματα ή κλασική λογοτεχνία; Θα γελάσεις ή θα κλάψεις; Θα ερωτευτείς ή θα σταματήσεις να πιστεύεις στον έρωτα; Οι απαντήσεις, ίσως, κρύβονται στις σελίδες των βιβλίων που επιλέγουμε να πάρουμε μαζί μας στις διακοπές. Τα κουλ κορίτσια του Monopoli μοιράζονται μαζί μας τα βιβλία που έχουν βάλει στη βαλίτσα τους για αυτό το καλοκαίρι. Ποιος ξέρει; Ίσως κάπου εδώ να βρεις και το επόμενο αγαπημένο σου ανάγνωσμα.
August Blue της Deborah Levy, για τη ΛίναΧαλαρό, μπλε καλοκαιρινό mood και ο τίτλος με προϊδεάζει ότι πράγματι θα διαβάσω το βιβλίο τον κατάλληλο μήνα. Καλοκαίρι για γυναίκες συγγραφείς φέτος για μένα και η Deborah Levy ήταν προφανής επιλογή. Η ιστορία του «August Blue» επικεντρώνεται στην βιρτουόζο Έλσα, πρώην παιδί-θαύμα, πλέον στα τριάντα της, η οποία στο απόγειο της καριέρας της εγκαταλείπει τη σκηνή στη Βιέννη, εν μέσω παράστασης για να βρεθεί στα στενά της Αθήνας, όπου θα συναντήσει μια γυναίκα που της φαίνεται παράξενα οικεία να αγοράζει ένα ζευγάρι μηχανικά χορευτικά αλογάκια σε μια υπαίθρια αγορά. Η πρωταγωνίστρια προσπαθώντας να ξεφύγει από το ταλέντο της και το παρελθόν της, θα κινηθεί προς το λιμάνι. Έτσι θα ξεκινήσει το ταξίδι της σε όλη την Ευρώπη, με τη σκιά εκείνης της αινιγματικής γυναίκας που μοιάζει να είναι το είδωλό της που την ακολουθεί.
Το «August Blue» της Ντέμπορα Λέβι αποκαλύπτει τους τρόπους με τους οποίους προσπαθούμε να αναθεωρήσουμε το παρελθόν μας και να ξαναφτιάξουμε τον εαυτό μας, σκιαγραφώντας ένα πορτρέτο μελαγχολίας και μεταμόρφωσης. Για όσους θέλουν να διαβάσουν κάτι αινιγματικό, ψυχολογικό, και thought-provoking συστήνω ανεπιφύλακτα και τα υπόλοιπα βιβλία της: την αγαπημένη μου τριλογία για την γυναικεία χειραφέτηση, την ταυτότητα και τη σύγχρονη ζωή – Living Autobiography αλλά και τα πιο δημοφιλή μυθιστορηματικά, το Hot Milk, που έγινε και ταινία, και το The Man Who Saw Everything, το οποίο ήταν υποψήφιο για το βραβείο Booker.
Λίνα Ρόκα
Θες το πολύχρωμο εξώφυλλο; Θες η λέξη “feelgood” στην περιγραφή; Δεν χρειάστηκα πολύ ώρα για να διαλέξω ποιο βιβλίο θα πάρω στον σάκο μου για το νησί. Το βιβλίο «Πανέξυπνα Πλάσματα» της Shelby Van Pelt (εκδ. Μεταίχμιο) είναι ένα βιβλίο που μιλά για την φιλία και την απροσδόκητη σύνδεση. Μια 70χρονη καθαρίστρια γνωρίζει ένα γιγάντιο χταπόδι του Ειρηνικού στο ενυδρείο που δουλεύει και γίνονται φίλοι. Ένα πεισματάρικο, πανέξυπνο πλάσμα, ο Μάρκελος (ναι, το χταπόδι) που αδιαφορεί για τους πάντες, δείχνει απροσδόκητα πολύ ενδιαφέρον για την Τόβα Ισάλιβαν, μια μοναχική, πληγωμένη και ήσυχη γυναίκα.
Τι κοινό μπορεί να έχουν αυτοί οι δύο χαρακτήρες και να συνδέονται τόσο έντονα; Τα κεφάλαια είναι γραμμένα από την οπτική της Τόβα και από την οπτική του Μάρκελου και είναι όσο παιχνιδιάρικο και αστείο ακούγεται. Ακόμα δεν έχω αποφασίσει αν αυτό το βιβλίο θα με κάνει να κλαίω, να χαμογελάω ή και τα δύο ταυτόχρονα!
Νικολέτα Χατζησάββα
Μου πήρε λίγα χρόνια, και μερικές μισοτελειωμένες εκδόσεις, για να καταλάβω πως τα βιβλία που θέλω να διαβάζω (στα ελληνικά τουλάχιστον) δεν ανήκουν στην κατηγορία της μυθοπλασίας ή των διηγημάτων. Τα βιβλία εκείνα που ήταν αδύνατο να αφήσω από τα χέρια μου και σχεδόν τα διάβαζα με μία ανάσα, ήταν εκείνα που αφορούσαν πραγματικούς ανθρώπους, ιστορίες και μαρτυρίες. Βιβλία συνεντεύξεων, κοινωνικές αναλύσεις, σύγχρονα ιστορικά γεγονότα. Αυτά τα βιβλία μπαίνουν τα τελευταία καλοκαίρια στη βαλίτσα των διακοπών μου. Για φέτος, λοιπόν, οι βλέψεις μου για summer reading είναι τα βιβλία «Μαρτυρίες» από τις εκδόσεις Αντίποδες. Και χρησιμοποιώ πληθυντικό γιατί πρόκειται για βιβλία περίπου 150 σελίδων, που ασχολούνται με θέματα του σήμερα.
Εκείνο που σίγουρα ανυπομονώ να διαβάσω από τη σειρά, είναι «Το Ρεπορτάζ» της Ελίζας Τριανταφύλλου, που μιλάει με απτά παραδείγματα για τη δημοσιογραφία στην Ελλάδα. Τώρα, αν βρεθεί και «Η Σεζόν» της Κωνσταντίνας Τσουκαλά-Σταθάκη, που καταπιάνεται με τη μυθική αυτή εργασιακή συνθήκη, ή «Η Φυλακή» του Τάσου Θεοφίλου, που μιλάει για το τυφλό σημείο του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, δεν θα διαμαρτυρηθώ. Αυτό που ξέρω σίγουρα είναι πως ανυπομονώ να βρεθώ με κάποιο από αυτά τα βιβλία στο χέρι σε μία παραλία του νότου – και ναι, για μένα αυτό είναι ό,τι πιο κοντά υπάρχει σε παράδεισο – γιατί unconventional reading 101.
Μαρία Βαλτζάκη
Δεν συνηθίζω να επιλέγω εύκολα το βιβλίο που θα πάρω μαζί μου στις διακοπές. Θέλω να είναι ένα βιβλίο που θα μου κινήσει πραγματικά την περιέργεια, που θα με κάνει να ανυπομονώ να ανοίξω την πρώτη του σελίδα. Ταυτόχρονα, προσπαθώ πάντα να μαντέψω τη διάθεση που θα έχω τον Αύγουστο, καθώς λείπω όλο τον μήνα από την Αθήνα. Φέτος, όμως, συνέβη η ανατροπή. Λίγο πριν φύγω, μπήκα σε ένα βιβλιοπωλείο και βγήκα σχεδόν αμέσως κρατώντας τον «Συμβολισμό της λεοπάρδαλης» της Λένας Κιτσοπούλου (εκδ. Μεταίχμιο).
Ομολογώ πως με τράβηξε από την πρώτη στιγμή. Ένας κουήρ έρωτας στην ελληνική επαρχία, μια ιστορία επιστροφής, ταυτότητας και επιθυμίας, γραμμένη από τη Λένα Κιτσοπούλου, ήταν αρκετά για να με πείσουν ότι αυτό είναι το βιβλίο που θέλω να με συνοδεύσει στις φετινές διακοπές. Ο Λάμπρος –που κάποτε ήταν η Κική– επιστρέφει στον τόπο όπου μεγάλωσε και έρχεται ξανά αντιμέτωπος με τον μεγάλο, ανεκπλήρωτο έρωτα της ζωής του, αλλά και με όλες τις αντιφάσεις που κουβαλά μέσα του.
Δεν ξέρω αν θα μου ραγίσει την καρδιά ή αν θα με θυμώσει. Ξέρω μόνο ότι είναι από εκείνα τα βιβλία που δεν σε αφήνουν αδιάφορο. Κι αυτό, για μένα, είναι πάντα μια καλή αρχή.
Ευδοκία Βαζούκη
Οι καλοκαιρινές διακοπές για εμένα αποτελούν αδιάσειστη απόδειξη ότι ο άνθρωπος δεν έχει φτιαχτεί για 9 to 5 καθημερινότητα, ούτε όμως και για αέναο scrollάρισμα με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Μέσα στις πρώτες λίγες ημέρες της άδειάς μου, λοιπόν, έβαλα το κινητό στην άκρη, τα social media σε αδιαπραγμάτευτο mute και το βιβλίο «Κανονικοί άνθρωποι» (εκδόσεις Πατάκη) της Σάλι Ρούνεϊ στην τσάντα με όλα τα απαραίτητα. Από εκεί που τον χειμώνα πάσχιζα να διαβάσω λίγες σελίδες, μέσα σε λίγες ώρες στο πλοίο διάβασα το μισό βιβλίο και σχεδόν άλλο τόσο στις γαλήνιες παραλίες της Ικαρίας. Οι “κανονικοί άνθρωποι” – χαρακτήρες της Ρούνεϊ με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή, γιατί είναι άνθρωποι σαν εμένα κι εσένα, με ανασφάλειες, φοβίες, κολλήματα που τους κρατούν από το να ζήσουν ολοκληρωτικά ένα από τα πιο όμορφα συναισθήματα, τον έρωτα.
Τώρα, με βαριά καρδιά ετοιμάζομαι να το ολοκληρώσω, επομένως στη βαλίτσα μου, δίπλα στο «Κανονικοί άνθρωποι», θα προστεθεί το πρώτο μυθιστόρημα της Νικαραγουανής ποιήτριας Μπέλι Γιοκόντα, «Η Γυναίκα Φωλιά» (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή). Η Γιοκόντα ανήκε στους θρυλικούς αντάρτες της Νικαράγουας, Σαντινίστας, που πολέμησαν ενάντια στη δικτατορία του Αναστάσιο Σομόσα και αυτοί οι αγώνες ενέπνευσαν, μάλλον αναπόφευκτα, τα έργα της. Σε αυτό το πρώτο μυθιστόρημά της, πρωταγωνιστεί η Γυναίκα – αγωνίστρια που χειραφετείται, διεκδικεί και επαναστατεί – και αυτό ήταν αρκετό για να το επιλέξω.
Τατιάνα Γεωργακοπούλου
Το βιβλίο που βρίσκεται ήδη στις αποσκευές μου είναι η «Τελειότητα» (εκδ. Loggia) του Βιντσεντζο Λατρόνικο, τον οποίο, μάλιστα, γνώρισα στο φετινό Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων. Σε μια αφήγηση παρατήρησης που μοιάζει με κινηματογραφική σκηνοθεσία, ο συγγραφέας ακολουθεί ένα ζευγάρι από τόσο κοντά αλλά και τόσο αποστασιοποιημενα που θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε, θα μπορούσαμε να είμαστε εμείς.
Ο Τομ και η Άννα, ψηφιακοί νομάδες, έρχονται από την Ιταλία και ζουν στο Βερολίνο, έχουν φαινομενικά ιδανική δουλειά, freelance μέσω διαδικτύου (κι αυτή θα μπορούσε να είναι επίσης μια οποιαδήποτε δουλειά), κάνουν πρόσκαιρες και αρκετά επιφανειακες σχέσεις με τον κόσμο γύρω τους καθώς όλοι βρίσκονται έτσι κι αλλιώς σε μια αέναη κίνηση, συμβάλλουν αρκετά στο gentrification των πόλεων και οι φωτογραφίες με τις οποίες τροφοδοτούν διαρκώς τα social τους δείχνουν κάτι άλλο από αυτό που είναι στοιβαγμένο σε κρυφές γωνίες – από αντικείμενα μέχρι συναισθήματα.
Δεν ξέρουμε πώς βιώνουν οι ίδιοι την πραγματικότητα, δεν ξέρουμε καν τι είναι πραγματικότητα για αυτούς κι αυτό αντί να μάς απομακρύνει, μάς κάνει ακόμα περισσότερο μέρος της ιστορίας τους. Ο συγγραφέας, Ιταλός ο ίδιος και έχοντας επίσης ζήσει πολλά χρόνια στο Βερολίνο, ανήκει στη γενιά για την οποία αφηγείται και ξέρει πολύ καλά για τι πράγμα μιλάει. Το βιβλίο, γραμμένο εν μέσω πανδημίας ως ένας τρόπος επιβίωσης, όπως ο ίδιος λέει, είχε προταθεί για το βραβείο Booker 2025.
Άννα Ρούτση
Κάθε καλοκαίρι ακολουθώ τον ίδιο κανόνα: παίρνω μαζί μου ένα σχετικά μικρό βιβλίο. Να μη βαραίνει τη βαλίτσα, να χωράει εύκολα στην τσάντα της παραλίας και να πηγαίνει εύκολα μαζί μου από παραλία σε παραλία. Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα: όταν περνάς πέντε ή έξι ώρες δίπλα στη θάλασσα σχεδόν κάθε μέρα, οι σελίδες φεύγουν πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο υπολόγιζες και, πριν το καταλάβεις, έχεις ήδη τελειώσει το βιβλίο.
Γι’ αυτό φέτος αποφάσισα να κάνω την ανατροπή και να πάρω κάτι αρκετά πιο ογκώδες, αλλά εξίσου ευκολοδιάβαστο: το “City on Fire” του Garth Risk Hallberg. Ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στη Νέα Υόρκη του 1976, λίγο πριν η πόλη βυθιστεί στο απόλυτο σκοτάδι του διάσημου blackout. Όλα ξεκινούν με τον μυστηριώδη πυροβολισμό μιας νεαρής κοπέλας στο Central Park, ένα γεγονός που αρχίζει να συνδέει μεταξύ τους ανθρώπους από εντελώς διαφορετικούς κόσμους: πλούσιες οικογένειες, καλλιτέχνες, πανκ μουσικούς, δημοσιογράφους και ανθρώπους που προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν.
Ανυπομονώ να χαθώ μέσα στις σχεδόν χίλιες σελίδες του. Και, για πρώτη φορά, έχω την αίσθηση ότι ίσως το βιβλίο κρατήσει όσο και οι διακοπές μου.
Δάφνη Τζώρτζη
Τα τελευταία χρόνια πιάνω τον εαυτό μου να αναζητά λογοτεχνικές φωνές που ξεφεύγουν από τα γνώριμα μονοπάτια και τις προσλαμβάνουσες της κοινωνίας στην οποία ζω. Για τον λόγο αυτό, φέτος, η βαλίτσα των διακοπών μου θα περιέχει το μυθιστόρημα της Λέιλα Μότλι, «Νυχτοπερπατήματα» (Εκδόσεις Ψυχογιός). Η Λέιλα Μότλι αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση στη σύγχρονη αμερικάνικη λογοτεχνία. Ξεκίνησε να γράφει τα «Νυχτοπερπατήματα» σε ηλικία μόλις 17 ετών και τρία χρόνια αργότερα έγραψε ιστορία ως η νεότερη υποψήφια για το Βραβείο Booker.
Στα «Νυχτοπερπατήματα» μια νεαρή κοπέλα στο Όκλαντ, η δεκαεπτάχρονη Κιάρα, αγωνίζεται να τα βγάλει πέρα με τη φροντίδα του μεγαλύτερου αδερφού της και ενός εγκαταλελειμμένου παιδιού της γειτονιάς. Η ακραία φτώχεια θα την οδηγήσει στη σεξεργασία και το όνομα της θα αναδυθεί στο πλαίσιο έρευνας πάνω σε ένα τεράστιο σκάνδαλο στους κόλπους της τοπικής αστυνομίας.
Δεν πρόκειται για ανάλαφρο καλοκαιρινό ανάγνωσμα. Οι διακοπές πάντα μου προσέφεραν μια ευκαιρία να επικεντρωθώ καλύτερα σε ένα πιο «απαιτητικό» βιβλίο άλλωστε. Και το συγκεκριμένο μυθιστόρημα ανυπομονώ να το πιάσω στα χέρια μου, όχι μόνο για τα θετικά σχόλια που διάβασα, αλλά γιατί επιθυμώ να δω τη σύγχρονη αμερικάνικη πραγματικότητα μέσα από τη φωνή μιας νεαρής μαύρης γυναίκας που καταπιάνεται με ζητήματα συστημικού ρατσισμού, έμφυλης βίας, πατριαρχικής εξουσίας, οικονομικής επισφάλειας, αστυνομικής διαφθοράς και σεξουαλικής εκμετάλλευσης.
Αριστούλα Ζαχαρίου
Δεν θα πω ψέματα· το αυτοβιογραφικό βιβλίο της Μάγια Αγγέλου «Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί» δεν είναι απόκτημα του φετινού καλοκαιριού για τη βιβλιοθήκη μου. Πάντως, διαβάστηκε πριν από δύο ή τρία καλοκαίρια, σε μια περίοδο όπου είχα εστιάσει πολύ τα αναγνώσματα μου στις φυλετικές διακρίσεις κατά των μαύρων.
Και ομολογώ πως, χωρίς να είναι εύκολο το περιεχόμενο του, διαβάζεται απνευστί, γιατί η Αγγέλου βρίσκει το κουράγιο να συναντήσει το προσωπικό της τραύμα με αμεσότητα και αφηγηματική δυναμική. Πολλοί θα το κατέτασσαν στις τάξεις του κλασικού αναγνώσματος – και έτσι είναι: όχι μόνο γιατί αποτελεί το πρώτο βιβλίο της Αγγέλου και κυκλοφορεί εδώ και 57 χρόνια, αλλά γιατί η προσωπική περιπέτεια της στον αφρικανικό Νότο του Μεσοπολέμου αντανακλάται στις ζωές χιλιάδων Αφροαμερικανών, πρώην σκλάβων, που βίωσαν ρατσισμό, εκτοπισμό, πογκρόμ, αποκλεισμό από την εργασία και τη μόρφωση – πόσο μάλλον όταν επρόκειτο για μια νεαρή μαύρη γυναίκα.
Στο «Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί», η ποιήτρια, συγγραφέας και ακτιβίστρια υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφηγείται τον Γολγοθά της να υπάρξει από νηπιακή ηλικία, το τραύμα να πέσει θύμα ενδοοικογενειακού βιασμού, μέχρι και την ενηλικίωση της όπου θα επιχειρήσει να σταθεί ως ανεξάρτητη γυναίκα στα πόδια της. Έχοντας, ωστόσο, την υποστήριξη κάποιων άλλων γενναίων μαύρων γυναικών – όπως της Μόμμα (της χειραφετημένης γιαγιάς της) και της Μπέρθα Φλάουερς, μιας ισχυρής προσωπικότητας του Αρκάνσας που υπήρξε μέντορας ζωής και πνευματική ταγός της.
Δεν είναι μόνο η αυτόματη έλξη που νιώθουμε οι αναγνώστες (και θεατές) στην αποτύπωση αληθινών ιστοριών στο βιβλίο ή στον κινηματογράφο· είναι πως πρόκειται για ένα βιβλίο όπου η Αγγέλου έγραψε παρατηρώντας τον, σημαδεμένο από τραγωδίες, βίο της, κρατώντας μιαν απόσταση προκειμένου να το αποτυπώσει με λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Και τελικά να το αναδείξει σε ένα έργο οικουμενικό για την ανθρώπινη συνείδηση: αφού οι διακρίσεις δεν γνωρίζουν χρώμα, φύλο, εποχή και ο κόσμος παραμένει το ίδιο σκληρός και διχασμένος.
Στέλλα Χαραμή
