Ίων: Ο Θωμάς Μοσχόπουλος σκηνοθετεί στην Επίδαυρο το ανατρεπτικό έργο του Ευριπίδη

Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου παρουσιάζει στην Επίδαυρο το έργο Ίων του Ευριπίδη σε μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου. Η παράσταση θα κλείσει τα φετινά Επιδαύρια, στις 28 και 29 Αυγούστου, φέρνοντας επί σκηνής ένα από τα λιγότερα παιγμένα έργα του Ευριπίδη.

Με μία εκλεκτή ομάδα συντελεστών και έναν εξαιρετικό θίασο, ο Ίων κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, μύθου και ρεαλισμού, μυστικισμού και σκεπτικισμού, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν και συνομιλώντας άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία, όπου όλα τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και επαναδιαπραγμάτευση. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντάμε τη Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα, τον Νεοκλή Νεοκλέους ως Ξούθο και τον Γιάννη Τσουμαράκη στον ρόλο του Ίωνα.

Έργο καινοτόμο και ανατρεπτικό, ο Ίωνας είναι ένα από τα ελάχιστα έργα του αρχαιοελληνικού δράματος που έχει αίσιο τέλος, αλλά και όπου το κωμικό στοιχείο μπλέκεται τόσο έντονα με τη τραγικό. Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης: «Ο Ίων, ως σύλληψη και ως δομή, είναι πιο κοντά στη κωμωδία παρά στην τραγωδία. Είναι σαν να άφησε ο Ευριπίδης κάτι ορθάνοιχτο, μια δυναμική, που θα μετασχηματιζόταν αργότερα». Η πλοκή φέρνει στο φως τις αντιθέσεις ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, τον μύθο και τον ρεαλισμό, ενώ πραγματεύεται έννοιες όπως είναι η ταυτότητα, η νομιμότητα, η πάλη των τάξεων, η εξαπάτηση, η σεξουαλική βία, η επιβεβλημένη εξουσία, η ηθική θεών και αρχόντων. Σε αυτό του το έργο ο Ευριπίδης δεν εστιάζει σε ηρωικούς άρχοντες, αλλά τοποθετεί στο επίκεντρο μία κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο της παιδί, εκθέτοντας την αθέατη πλευρά και τους ηθικούς συμβιβασμούς των ευγενών, ενώ αμφισβητεί ευθέως την άμεμπτη εικόνα των θεών. Σε μια κοινωνία που διαμάχεται, από τα χρόνια του Ευριπίδη μέχρι και σήμερα, με τις έννοιες της ηθικής, της νομιμότητας, του δίκαιου και της δικαιοσύνης, η σκηνοθετική πρόταση μάς ωθεί σε αποδόμηση πεποιθήσεων και αναστοχασμό. Η λύση του έργου προμηνύει το δοξασμένο μέλλον του «ήρωα», του μυθικού γενάρχη των Ιώνων.

Με σταθερά επιλεκτική παρουσία στην Επίδαυρο όλα αυτά τα χρόνια, ο Θωμάς Μοσχόπουλος επιστρέφει φέτος στο αργολικό θέατρο, επιλέγοντας ένα έργο «ασυνήθιστο» και βαθιά ανθρωποκεντρικό, αναδεικνύοντας το παιγνιώδες, ειρωνικό και αμφίσημο ύφος του. Ο Ίων αποτελεί την τέταρτη μόλις σκηνοθεσία του για το αργολικό θέατρο (μετά την Άλκηστη του Ευριπίδη το 2009, τις Τραχίνιες του Σοφοκλή το 2013 και την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη το 2018), αλλά και την τέταρτη φορά που σκηνοθετεί τραγωδία του Ευριπίδη (μαζί με τις Βάκχες που παρουσίασε στην Πειραιώς 260 το 2008). Πρόκειται επίσης για τη δεύτερη συνεργασία του με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, μετά τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ που παρουσιάστηκε τη σεζόν 2025-26 με μεγάλη επιτυχία στη Λευκωσία.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης είναι του βραβευμένου, σταθερού συνεργάτη του Θ. Μοσχόπουλου, Βασίλη Παπατσαρούχα, τη μουσική της παράστασης υπογράφει και ερμηνεύει ζωντανά επί σκηνής η ανατρεπτική δημιουργός από τη Λευκωσία, Αναστασία Δημητριάδου (Nama Dama), ενώ ο Φώτης Νικολάου, χορογράφος με μακρά πορεία και σημαντικές συνεργασίες έχει κάνει την κίνηση και τη χορογραφία. Σε αντίθεση με την ευριπίδεια τραγωδία, όπου ο χορός αποτελείται αποκλειστικά από τις θεραπαινίδες της Κρέουσας, η σκηνική πρόταση που θα δούμε στην Επίδαυρο έχει μεικτό χορό, επιλογή που αναδεικνύει τη σκηνοθετική ανάγνωση.

Η δράση του «Ίωνα» εκτυλίσσεται στο ιερό μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς. Εκεί καταφθάνουν η Κρέουσα, κόρη του μυθικού ιδρυτή της Αθήνας Ερεχθέα, και ο σύζυγός της Ξούθος, αναζητώντας χρησμό έπειτα από χρόνια ατεκνίας. Ο Απόλλωνας, επιχειρώντας να οδηγήσει τα πράγματα προς μια προδιαγεγραμμένη τάξη, αποκαλύπτει ψευδώς στον Ξούθο πως ο πρώτος νέος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το ιερό είναι ο γιος του. Ο νέος αυτός είναι ο Ίων, ένας άγνωστης καταγωγής υπηρέτης του ναού, μεγαλωμένος στους Δελφούς υπό την προστασία του θεού.

Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πολύ πιο σκοτεινή. Ο Ίων είναι παιδί της Κρέουσας και του Απόλλωνα, καρπός μιας βίαιης ένωσης που η ίδια έχει προσπαθήσει να θάψει στη σιωπή και τη λήθη. Καθώς οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Κρέουσα έρχεται αντιμέτωπη με το τραύμα, την οργή και την αίσθηση αδικίας που τη συνοδεύουν όλα αυτά τα χρόνια. Το έργο κορυφώνεται με την αναγνώριση μητέρας και γιου και με την παρέμβαση της Αθηνάς, που αποκαθιστά την τάξη και προαναγγέλλει το μέλλον του Ίωνα και των ελληνικών φύλων.