Κλινικές μελέτες: Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα, τους ασθενείς και την καινοτομία

Οι κλινικές μελέτες αποτελούν σήμερα έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της σύγχρονης ιατρικής. Δεν αφορούν μόνο την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά και τη δυνατότητα των ασθενών να αποκτήσουν έγκαιρη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες, αρκετά χρόνια πριν αυτές κυκλοφορήσουν ευρέως.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών στις 20 Μαΐου, ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και ο Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και τ. Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, αναδεικνύουν τη σημασία της κλινικής έρευνας τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας και την οικονομία της χώρας.

Όπως επισημαίνει ο Θάνος Δημόπουλος, τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη δυσκολεύεται να μετατρέψει την επιστημονική γνώση σε καινοτομία και κλινική εφαρμογή, χάνοντας σταδιακά μέρος των κλινικών δοκιμών προς τις ΗΠΑ και την Ασία.

Σύμφωνα και με τον ΣΦΕΕ, ο διεθνής ανταγωνισμός για την προσέλκυση κλινικών μελετών γίνεται ολοένα πιο έντονος, καθώς οι φαρμακευτικές εταιρείες επιλέγουν χώρες που προσφέρουν ταχύτερες εγκρίσεις, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.

Παρά το υψηλό επιστημονικό επίπεδο των ελληνικών ερευνητικών ομάδων, η χώρα εξακολουθεί να μην αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές της.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ΣΦΕΕ, οι επενδύσεις σε κλινικές μελέτες στην Ελλάδα το 2025 ανήλθαν περίπου στα 160 εκατ. ευρώ, επίπεδο χαμηλότερο από το πραγματικό δυναμικό της χώρας.

Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι, παρά τις βελτιώσεις που έχουν γίνει σε θεσμικό επίπεδο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια, όπως οι χρονοβόρες διαδικασίες, οι περιορισμοί στα επενδυτικά κίνητρα και η έλλειψη σταθερού πλαισίου για την προσέλκυση νέων μελετών.

Ο Θάνος Δημόπουλος υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό και θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό προορισμό για την κλινική έρευνα, εφόσον ενισχυθούν οι ψηφιακές υποδομές, μειωθεί η γραφειοκρατία και επιταχυνθούν οι διαδικασίες εγκρίσεων.

Οι κλινικές μελέτες δίνουν τη δυνατότητα σε πολλούς ασθενείς να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες θεραπείες αρκετά χρόνια πριν από την κυκλοφορία τους στην αγορά.

Παράλληλα, όπως αναφέρει ο ΣΦΕΕ, συμβάλλουν στην ενίσχυση των δημόσιων νοσοκομείων, στη χρηματοδότηση διαγνωστικών και εργαστηριακών εξετάσεων και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μελέτες Φάσης 1, που αποτελούν το πρώτο στάδιο δοκιμής μιας νέας θεραπείας σε ασθενείς και απαιτούν υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης και αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας.

Η κλινική έρευνα εξελίσσεται διαρκώς, με νέες μορφές μελετών, όπως οι αποκεντρωμένες κλινικές δοκιμές και η αξιοποίηση δεδομένων πραγματικού κόσμου, που επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία και ευκολότερη συμμετοχή ασθενών.

Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», στην οποία διευθυντής είναι ο Θάνος Δημόπουλος, συμμετέχει ήδη σε περισσότερες από 160 κλινικές μελέτες που αφορούν ογκολογικά, καρδιαγγειακά και λοιμώδη νοσήματα.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η ενίσχυση των κλινικών μελετών δεν αποτελεί μόνο επενδυτική επιλογή. Συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία και με τη θέση που μπορεί να διεκδικήσει η Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη της ιατρικής έρευνας.