14ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας: Αφιέρωμα στον Θανάση Ρεντζή

Το 14ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας (3-18 Δεκεμβρίου, Ταινιοθήκη της Ελλάδος) τιμά έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου πειραματικού και πρωτοποριακού κινηματογράφου στην Ελλάδα: τον Θανάση Ρεντζή. Ο σπουδαίος δημιουργός έφυγε τον περασμένο Αύγουστο από κοντά μας.

Το ΦΠΚΑ τιμά τη μνήμη και την προσφορά του δημιουργού που θεμελίωσε την ελληνική avant-garde, αφήνοντας έργα τα οποία συνεχίζουν να προκαλούν, να εμπνέουν και να αναμορφώνουν την αντίληψη του κοινού για τον πειραματικό κινηματογράφο.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν οι ταινίες Μαύρο + Άσπρο, Βιο-γραφία, Ηλεκτρικός Άγγελος και Fiction. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σε πρεμιέρα και ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του Θανάση Ρεντζή που υπογράφει ο Προκόπης Δάφνος.

Την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με θεωρητικούς του κινηματογράφου και συνεργάτες του Θανάση Ρεντζή για τη σημασία του έργου του στη συγκρότηση του πειραματικού κινηματογράφου στην Ελλάδα.

Υπήρξε σκηνοθέτης, θεωρητικός, δάσκαλος, ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Πειραματικού Κινηματογράφου και εκδότης του ιστορικού περιοδικού ΦΙΛΜ. Η πορεία του περιλάμβανε θητεία σε διευθυντικές θέσεις στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και στην ΕΡΤ, ενώ η έντονη συνδικαλιστική του δράση μαρτυρεί τη σταθερή του δέσμευση στην υπεράσπιση του πειραματικού και ανεξάρτητου κινηματογράφου. Το 1977 τίθεται επικεφαλής της αντίδρασης των Ελλήνων Κινηματογραφιστών κατά της τότε κυβερνητικής πολιτικής και αναλαμβάνει την διοργάνωση του καλούμενου ‘Αντιφεστιβάλ’. Διετέλεσε Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών ενώ υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

14ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Αθήνας: Αφιέρωμα στον Θανάση Ρεντζή

Η προσέγγισή του συνδύαζε τη θεωρία με την πράξη, προτείνοντας έναν κινηματογράφο στον οποίο η εικόνα, ο ήχος και το φως αποκτούν πρωταρχικό ρόλο, υπερβαίνοντας τα όρια της γραμμικής αφήγησης και των παραδοσιακών κινηματογραφικών σχημάτων. Όπως ο ίδιος τόνιζε στο μανιφέστο του (1975): «Χρειαζόμαστε ένα καινούριο φως στις οθόνες. Ας το δημιουργήσουμε».

Η πρώτη του αυτοβιογραφική ταινία μυθοπλασίας, Μαύρο + Άσπρο (1973), σε συν-σκηνοθεσία με τον Νίκο Ζερβό, εξερευνά την υπαρξιακή κρίση ενός νέου καλλιτέχνη στην Αθήνα της Χούντας. Πέρα από τις αντιδικτατορικές νύξεις, η ταινία θίγει ευρύτερα ζητήματα των κινημάτων «των παιδιών του Μαρξ και της “Κόκα-Κόλα”». Η εμβληματική πειραματική ταινία Βιο-γραφία (1975) συνδυάζει animation, expanded cinema και προσομοίωση προβολής μαγικού φανού, για να «βιο-γραφήσει» την ιστορία του βιομηχανικού ανθρώπου, αντλώντας έμπνευση από ψυχαναλυτικά μοτίβα και κριτικές θεωρήσεις της ιδεολογίας.

Στο Fiction (1976-77), ο Ρεντζής πειραματίζεται με αφηρημένες εικόνες, χρώματα και ηλεκτρονική μουσική, υμνώντας το φως και δημιουργώντας μια κατάσταση διευρυμένης συνείδησης, επηρεασμένος από τα ψυχεδελικά πειράματα των δεκαετιών του ’50-’70. Ο Ηλεκτρικός Άγγελος (1981) ερωτοτροπεί με animation, live action και αρχειακό υλικό, αρχειοθετώντας με παιγνιώδη αλλά και κριτικό τρόπο τους μετασχηματισμούς της σεξουαλικότητας στην ευρωμεσογειακή κουλτούρα.

«Εν αρχή ην το χάος· το δέος έπεται· το σώμα πάλλεται· το βλέμμα στυλώνεται».

Πολύτιμος φίλος και υποστηρικτής της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, ο Θ. Ρεντζής αρχικά σπούδασε στην σχολή Ειρήνης Καλκάνη και Κώστα Φωτεινού όπου δίδασκε και η Αγλαϊα Μητροπούλου με την οποία διατήρησαν στενή σχέση και συνεργασία μέχρι το τέλος της ζωής της. Αλλά και αργότερα, ο Θανάσης Ρεντζής συνετέλεσε καθοριστικά στην εδραίωση της στενής συνεργασίας μεταξύ της Ταινιοθήκης της Ελλάδος και τηςΤαινιοθήκης της Μπολόνια.

Ο Θανάσης Ρεντζής, υπήρξε επιδραστική προσωπικότητα στον σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο όχι μόνο ως ξεχωριστός δημιουργός με απόλυτα προσωπική ματιά που επηρέασε γενιές κινηματογραφιστών (μεταξύ των ταινιών του συγκαταλέγονται το Corpus και οι Σιωπηλές Μηχανές), αλλά και ως καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα “Ψηφιακές μορφές τέχνης”.
Όσοι είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν από κοντά θα θυμούνται το αστραφτερό πνεύμα (και βλέμμα) του και το απαράμιλλο χιούμορ του.

Ηλεκτρικός άγγελος (Electric Angel)
Πειραματική, 82΄
1981, Ελλάδα
Έγχρωμη, Ασπρόμαυρη, Με ήχο, Ελληνικά, Γαλλικά

Ηλεκτρικός άγγελος

Fiction
Πειραματική, 43΄
1977, Ελλάδα
Έγχρωμη, Με ήχο, Χωρίς διαλόγους

Fiction

Βιο-γραφία (Bio-graphy)

Πειραματική, 95΄
1975, Ελλάδα
Έγχρωμη, Με ήχο, Ελληνικά

Βιο-γραφία

Μαύρο + Άσπρο (Black + White)

Μαύρο + Άσπρο

Μυθοπλασία, 90΄
1973, Ελλάδα
Ασπρόμαυρη, Με ήχο, Ελληνικά