Η τέχνη μεταξύ ελευθερίας και λογοκρισίας, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

Με τη συμμετοχή της εικαστικού Γεωργίας Λαλέ, που η «Ροζ σημαία» της κατέβηκε με εντολή του υπουργού Εξωτερικών, του κωμικού Πάρη Ρούπου, που η συνεργασία του με την εταιρεία Pizza Fan διακόπηκε εξαιτίας οργανωμένων πιέσεων για όσα έλεγε στις παραστάσεις του, της Νεφέλης Μαϊστράλη και του Θανάση Ζερίτη, που οι «Σπυριδούλες» τους δέχτηκαν απειλές από ομάδες φανατικών, όπως και η παράσταση «Pietà» της Μάρθας Μπουζιούρη, πραγματοποιείται την Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2025, στον φιλόξενο χώρο της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης, μια σημαντική ημερίδα για την τέχνη, την ελευθερία και τη λογοκρισία που… ποτέ δεν πεθαίνει.

Στην εκδήλωση, που διοργανώνεται από το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς και το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, με τίτλο «Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: Μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα», ερευνητές και καλλιτέχνες αναζητούν τη μορφή των απειλών που αντιμετωπίζει σήμερα η καλλιτεχνική έκφραση και συζητούν για τους τρόπους αντίστασης στις διάφορες μορφές χειραγώγησης και περιορισμού της καλλιτεχνικής ελευθερίας.

Η ημερίδα αποτελείται από δύο θεματικά πάνελ: Στο πρώτο (17.30), με θέμα «Τι απειλεί την τέχνη σήμερα; Μορφές χειραγώγησης πέραν της λογοκρισίας», εξετάζονται μορφές χειραγώγησης της τέχνης και του πολιτισμού που κινητοποιούν σύνθετους μηχανισμούς, πέραν της λογοκρισίας και της απαγόρευσης, προκειμένου να ελέγξουν την καλλιτεχνική δημιουργία. Ανάμεσά τους, η αγορά της τέχνης και η πολιτιστική βιομηχανία, η χρήση της τέχνης ως όργανο «ήπιας ισχύος», οι ψηφιακές πλατφόρμες και το πολιτιστικό μάρκετινγκ, η εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς για την ενίσχυση εθνικών ή θρησκευτικών ταυτοτήτων κ.ά.

Συμμετέχουν: Γεωργία Λαλέ (εικαστικός – ακτιβίστρια), Μήτσος Μπιλάλης (ιστορικός, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Θούλη Μισιρλόγλου (καλλιτεχνική διευθύντρια ΜΟΜus – Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης), Μάρθα Μπουζιούρη (σκηνοθέτρια, Τμήμα Θεάτρου ΑΠΘ), Δημήτρης Πλάντζος (καθηγητής Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ), με συντονιστή τον Αντώνη Λιάκο (ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, ΕΚΠΑ).

Στο δεύτερο πάνελ (20.00), με θέμα «Η λογοκρισία στην τέχνη», παρουσιάζονται συγκεκριμένες πρακτικές λογοκρισίας στις εικαστικές τέχνες, στον κινηματογράφο, στη μουσική και στο θέατρο, όπου καλλιτέχνες από διαφορετικά πεδία θα μοιραστούν προσωπικές εμπειρίες, θα παρουσιάσουν ιστορικά και σύγχρονα παραδείγματα λογοκρισίας και θα συζητήσουν τις συνέπειές της στη δημοκρατία και την κοινωνία. Η πολιτική, θεσμική και κοινωνική λογοκρισία, καθώς και η αυτολογοκρισία, αποτελούν κεντρικά θέματα της συζήτησης, ενώ δεν παραλείπεται και το ζήτημα της αντίστασης της τέχνης ως πεδίου πολιτικού και ηθικού αγώνα.

Συμμετέχουν: Άκης Έβενης (παραγωγός ραδιοφωνικών προγραμμάτων), Θανάσης Ζερίτης (σκηνοθέτης – ηθοποιός), Νεφέλη Μαϊστράλη (ηθοποιός, δραματουργός, συγγραφέας), Πηνελόπη Πετσίνη (φωτογράφος, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής), Πάρις Ρούπος (stand up κωμικός), Δημήτρης Χριστόπουλος (καθηγητής Πολιτειολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο), με συντονίστρια την δημοσιογράφο Μαριλένα Κατσίμη.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, θα ακουστούν λογοκριμένα τραγούδια από το ελληνικό και το ξένο μουσικό ρεπερτόριο, τα οποία σε διάφορες ιστορικές στιγμές απαγορεύτηκαν ή υπέστησαν λογοκρισία λόγω του πολιτικού ή κοινωνικού τους περιεχομένου (επιμέλεια: Άκης Έβενης). Ακόμη, θα πραγματοποιηθεί έκθεση περιστατικών εικαστικής λογοκρισίας, η οποία θα παρουσιάσει ντοκουμέντα και μαρτυρίες από περιπτώσεις καλλιτεχνικών έργων που υπέστησαν λογοκρισία ή απαγορεύτηκαν στην Ελλάδα (επιμέλεια: Πηνελόπη Πετσίνη).