Παλίμψηστα χρόνου από τον Γιώργο Λαζόγκα στο Αρχαιολογικό Μουσείο

Τον διάλογο μεταξύ πολιτιστικής κληρονομιάς και σύγχρονης τέχνης φιλοξενεί, για μία ακόμη φορά, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μέσα από την αμφίδρομη σχέση που αναπτύσσεται στο πλαίσιο της έκθεσης «Το χθες είναι τώρα. Γιώργος Λαζόγκας: Μύθοι και Αρχαιότητα», που παρουσιάζεται στην, για πρώτη φορά, μεταμορφωμένη αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του μουσείου.

Στην έκθεση,έργα του εικαστικού Γιώργου Λαζόγκα συνδιαλέγονται με τεχνουργήματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, από την προϊστορική, την αρχαϊκή και την κλασική περίοδο.Τριάντα έργα, 28 σχέδια και σε 2 προθήκες 21 σχέδια και 2 βιβλία του Γιώργου Λαζόγκα, «συνοδοιπορούν» με 23 ειδικά επιλεγμένες αρχαίες καλλιτεχνικές δημιουργίες από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Η έκθεση, που ανοίγει τις πύλες της τη Δευτέρα 9 Μαΐου 2022, υπομνηματίζει για το ευρύ κοινό την πολυποίκιλη ενασχόληση του Λαζόγκα με το παρελθόν και τον νοητό διάλογο που δημιουργείται ανάμεσα στο χθες και το σήμερα.

Ο καλλιτέχνης ανασύρει στα έργα του ιστορικά και μυθολογικά σπαράγματα, δημιουργώντας νέες οπτικές και εννοιολογικές αφηγήσεις. Οι εκάστοτε αναφορές μεταμορφώνονται σε αινιγματικές αλληγορίες του παρόντος, σε οπτικές ιστορίες που ξετυλίγονται «εν κρυπτώ», κινητοποιώντας τη φαντασία.Προτρέπουν σε καινούργιες αναγνώσεις, ανοίγοντας παράθυρα για νέες ερμηνείες. Τις περιπλανήσεις του Γιώργου Λαζόγκα στο παρελθόν αφουγκράζονται επιλεγμένα αρχαία έργα, τα οποία μεταφέρουν μηνύματα, δημιουργούν συνειρμούς και καλούν τον επισκέπτη σε έναν διαρκή αναστοχασμό.

Η έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείοχωρίζεται σε τρεις ενότητες.Στις «Αποδράσεις στη Μεσόγειο», κεντρικό ρόλο έχει η σειρά «Νίκες», που ξεκίνησε το 1976, εμπνευσμένη από τη Νίκη της Σαμοθράκης. Το αρχαίο άγαλμα αποδομείται και αναδομείται, μετατρέπεται σε σύγχρονο έμβλημα του έρωτα και σύμβολο ζωής-θανάτου.

Τα «Θραύσματα μνήμης»αναδεικνύουν την αποδόμηση της εικόνας στο έπακρον και την πεποίθηση του Γιώργου Λαζόγκα ότι «το θραύσμα είναι το όλον», καθώς διασώζει ακέραιη τη μνήμη.Στο έργο του καλιτέχνη, ο κατακερματισμός της εικόνας λειτουργεί συμβολικά, καθώς η καταστροφή αποτελεί στάδιο της καλλιτεχνικής διαδικασίας άμεσα συνδεδεμένο με την έννοια της αναγέννησης.

Τέλος,στις «Μεταμορφώσεις εικόνων» πρωταγωνιστούν οι Σειρήνες, σύμβολα κινδύνου, καταστροφής και θανάτου. Τις σχεδιάζει σαν άσχημες ή τερατόμορφες γυναίκες, που εκλύουν μια ιδιόρρυθμη φελινική σαγήνη. Μεταμορφώνονται, όπως στον μύθο, σε υβρίδια με κεφάλι γυναίκας και σώμα αρπακτικού πτηνού. Στην πορεία, μεταλλάσσονται σε νέα μυθική γυναικεία μορφή: τη Βαυβώ. Ο καλλιτέχνης επινοεί έτσι μια νέα εικαστική μυθολογία, εμποτισμένη με προσωπικά βιώματα και εμπειρίες.

Οι τρεις αυτές ενότητεςαποτελούν παλίμψηστα του χρόνου, έννοια που καθιέρωσε ο Λαζόγκας στην ορολογία της εγχώριας ιστορίας της τέχνης τη δεκαετία του ’70, περιγράφοντας τις στρωματογραφίες μιας εικόνας σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Την επιμέλεια της έκθεσης συνυπογράφουν η διευθύντρια του  Μουσείου δρ Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου, ο δρ Ευάγγελος Βιβλιοδέτης, προϊστάμενος του τμήματος Επικοινωνίας Εκθέσεων και Εκπαίδευσης του ΕΑΜ, ενώ η μουσειολογική μελέτη έγινε από την ιστορικό τέχνης Μπία Παπαδοπούλου.

Ο Γιώργος Λαζόγκας, ομότιμος καθηγητής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, γεννήθηκε το 1945 στη Λάρισα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1963-1970) και ζωγραφική στο Παρίσι με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης. Έχει λάβει μέρος σε περισσότερες από τριάντα ομαδικές εκθέσεις, από το 1970, ενώ έχει πραγματοποιήσει σειρά ατομικών εκθέσεων. Μέχρι το 1999 υπήρξε καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ και στο διάστημα 2008-2012 στην ΑΣΚΤ. Το 2008 δημιούργησε μια μόνιμη εικαστική εγκατάσταση για το σταθμό «Ελαιώνας» του μετρό. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.