Η Ιαπωνία και το Βιβλίο: Έκθεση στην Πινακοθήκη δήμου Αθηναίων

Την έκθεση με το Ukiyo-e (Εικόνες ενός ρέοντος κόσμου), τα Μanga του Hokusaï (Tυχαίες ή Παράξενες εικόνες) και τα βιβλία του Λευκάδιου Χερν διοργανώνουν η Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του δήμου Αθηναίων, μέγας δωρητής της οποίας είναι το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας δήμου Αθηναίων και το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού – Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Μουσείο Ασιατικής Τέχνης.

Πρόκειται για μία μοναδικής σπουδαιότητας έκθεση, με είσοδο ελεύθερη για το κοινό, που παρουσιάζει έργα από μια από τις πλουσιότερες και σημαντικές παγκόσμια συλλογές ιαπωνικής τέχνης του Μουσείου Ασιατικών Τεχνών της Κερκύρας, όπως τα εξαιρετικά εικαστικά έργα του 19^ου αιώνα, τις σπάνιες εκδόσεις του Λευκάδιου Χερν και τις εικονογραφήσεις στις φανταστικές ιστορίες, καθώς και manga του Hokusai.

Η έκθεση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Ιαπωνίας στην Αθήνα, στο πλαίσιο του εορτασμού των 120 χρόνων διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Ιαπωνίας που συμπληρώνονται το 2019.

Θα παρουσιαστούν 68 έργα του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης, πρωτότυπες έγχρωμες ξυλογραφίες των μεγάλων εκπροσώπων του Ukiyo–e, του σημαντικότερου ιστορικά καλλιτεχνικού ρεύματος της Ιαπωνίας, με προεξέχουσα βαρύτητα στο εικαστικό έργο του θρυλικού Katsushika Hokusai (1760-1849), «πατέρα» των σημερινών manga, καθώς και η ιδιαίτερη συνομιλία των δύο πολιτισμών, μέσα από την παρουσίαση του έργου του Έλληνα Λευκάδιου Χερν (Patrick Lafcadio Hearn, 1850-1904), που έζησε στην Ιαπωνία τον 19^ο αιώνα και είχε τόσο κρίσιμη επιρροή στην διάδοση της ιαπωνικής λογοτεχνίας και τέχνης, που αναγνωρίστηκε ως «εθνικός συγγραφέας» της Ιαπωνίας.
Τα έργα των εκπροσώπων της Ιαπωνικής σχολής Ukiyo-e, προέρχονται από την Συλλογή Γρηγορίου Μάνου, ο οποίος ίδρυσε το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας, το 1928. Η συλλογή, που συγκροτήθηκε μεταξύ Βιέννης και Παρισιού, στα τέλη του 19^ου αιώνα, είναι μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο σε πλούτο, ποιότητα και αριθμό.

Ukiyo–e σημαίνει «εικόνες ενός ρέοντος κόσμου» και αποτέλεσε, στην τέχνη του 18^ου και 19^ου αιώνα, αναφορά φιλοσοφίας ως προς την αέναη ρευστότητα του γήινου κόσμου. Με την πρωτοπoριακή του τομή εξέφρασε όλη την μεταμορφωτική περίοδο της νέας πρωτεύουσας της Ιαπωνίας, του λιμανιού Edo (σημερινού Τόκιο), ίσως πρώτη διεθνής μεγαλούπολη στον κόσμο, η κινητικότητα της οποίας εκφράζεται στην τέχνη. Έτσι είναι και το καλλιτεχνικό ρεύμα της Ιαπωνίας που εντυπωσίασε βαθιά την Δύση κι άνοιξε τις πύλες συνομιλίας με την δυτική τέχνη. Η επιρροή του εγγράφεται ευδιάκριτα σε έργα μεγάλων ζωγράφων, όπως ο Βαν Γκογκ, ο Μανέ, ο Κουρμπέ ή ο Τουλούζ Λωτρέκ.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν έργα μεγάλων, κλασσικών σήμερα, δασκάλων του είδους, όπως του Utamaro (1753-1806), με την αισθαντικότητα και την ολοζώντανη κίνηση των διάσημων «καλλονών» του, του Hiroshighe (1797-1858), που ξαφνιάζει ακόμα και σήμερα με την απροσδόκητη προοπτική των τοπίων του, του Kunisada (1786-1864), με την αποκαλυπτική ένταση του ρόλου στους ηθοποιούς Kabuki που εξέχουν στην προτίμησή του, του Kiyonaga (1752-1815), με τη μοναδική φυσικότητα των «παλλακίδων» του, του Kuniyoshi (1798-1861), διάσημου για τις «γάτες» του και ενός από τους τελευταίους μεγάλους δασκάλους του είδους, κ.α.

Ανάμεσά τους, βαρύνουσας σημασίας και προβολής, το έργο του Katsushika Hokusai (1760-1849), εμπνευστή των σημερινών manga, που με τη συνάρθρωση λόγου και εικόνας ανανέωσε ριζικά τις διαστάσεις έκφρασης των δύο μέσων.

Ως φυσικό ακόλουθο στην έκθεση έρχεται η παρουσίαση του έργου του ελληνικής καταγωγής Ιάπωνα συγγραφέα, Λευκάδιου Χερν (Patrick Lafcadio Hearn, 1850-1904), που κεντρίζει έντονα το ενδιαφέρον τόσο με την απίστευτη πορεία της ζωής του, όσο και με την απόκοσμη, ιδιαίτερη αίσθηση της γραφής του. Γνωστό στους κινηματογραφόφιλους το κλασσικό αριστούργημα “Kwaidan”, του Ιάπωνα σκηνοθέτη Masaki Kobayashi, βασισμένο στο βιβλίο του Χέρν, που είχε βραβευτεί το 1965 στις Κάννες. Η εξαιρετική συλλογή των έργων του Χερν ήταν του Τάκη Ευσταθίου, που τη δώρισε στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης της Κέρκυρας, συμβάλλοντας σημαντικά στο σημερινό πλούτο των εκθεμάτων του.

Η έκθεση, εκτός από τη σπουδαιότητά της σε διεθνές επίπεδο και το εξαιρετικό ενδιαφέρον για γνώστες και ειδικούς, μπορεί να γίνει πόλος έλξης για τη μοναδική επαφή με έναν κόσμο ασυνήθιστο και βαθιά γοητευτικό.

Την επιμέλεια της έκθεσης μοιράζονται ο Ντένης Ζαχαρόπουλος, καλλιτεχνικός σύμβουλος και επιμελητής της Πινακοθήκης, Μουσείων και Συλλογών του δήμου Αθηναίων και η Δέσποινα Ζερνιώτη, διευθύντρια του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης της Κέρκυρας.