MENU
Κερδίστε Προσκλήσεις
ΔΕΥΤΕΡΑ
21
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
  • ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ

    Αφιέρωμα στo ελληνικό queer σινεμά στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος

    Το μεγάλο αφιέρωμα στο ελληνικό queer σινεμά, που πραγματοποίησε το 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, παρουσιάζεται στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, από την Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου έως την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 2018.

    Monopoli Team

    Το αφιέρωμακαλύπτει μια κινηματογραφική διαδρομή από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 ως τις μέρες μας,με 38 μικρού και μεγάλου μήκουςταινίες, σε συνεργασία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος.

    Η έναρξη στις 13 Δεκεμβρίου, θα γίνει με τις ταινίες Τρώες(1990) και Μία θέση στον ήλιο (1994) του Κωνσταντίνου Γιάνναρη, ο οποίος θα προλογίσει και θα συζητήσει με το κοινό. Θα διατεθεί περιορισμένος αριθμός εισιτηρίων, και η είσοδος θα γίνει με σειρά προτεραιότητας. Τις ταινίες του αφιερώματος θα προλογίσουν οι σκηνοθέτες και άλλοι συντελεστές, ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμα πάρτι και μια συζήτηση με τίτλο «Η Εικόνα και τα κοινωνικά δικαιώματα».

    Στη συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου συμμετέχουν μεταξύ άλλων, οι πανεπιστημιακοί Κωνσταντίνος Κυριακός (Πανεπιστήμιο Πατρών) και Μαρία Κομνηνού (Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), η πανεπιστημιακός και σκηνοθέτης Αντουανέττα Αγγελίδη (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), ο σκηνοθέτης Τάκης Σπετσιώτης, ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Παναγιώτης Ευαγγελίδης και η πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών Μαρίνα Γαλανού.

    Το αφιέρωμα προέκυψε ύστερα από μεγάλη προσπάθεια και έρευνα, καθώς υπήρξαν δυσκολίες στο να εντοπιστούν ορισμένες κόπιες και να συγκεντρωθεί το απαραίτητο υλικό. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αντιπροσωπευτικές ταινίες του είδους που μίλησαν τολμηρά, πολεμήθηκαν από κάποιους αλλά τελικά νίκησαν τα ταμπού. Κάποιες από αυτές ήταν μπροστά από την εποχή τους και άνοιξαν το δρόμο στους νεότερους. Άλλες σπάνιες και δυσεύρετες σήμερα (όπως οι περισσότερες μικρού μήκους του αφιερώματος), κι άλλες πιο πρόσφατες, δημοφιλείς και αγαπημένες από το ευρύ κοινό που θα έχει μια καλή ευκαιρία να τις απολαύσει και πάλι στη μεγάλη οθόνη. Ήταν η πρώτη φορά στην Ελλάδα που ένας επίσημος, δημόσιος οργανισμός διοργάνωσε ένα τόσο εκτενές αφιέρωμα στην ελληνική κινηματογραφική παραγωγή τηςqueerθεματολογίας, με αρωγούς σε αυτήν την προσπάθεια το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και την Ταινιοθήκη της Ελλάδος.

    On the Cosy Side 2

    Το αφιέρωμα έχει επιμεληθεί οΚωνσταντίνος Κυριακός, Αν. Καθηγητής της Ιστορίας του Θεάτρου και του Ελληνικού Κινηματογράφου (Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών) ο οποίος, προσπάθησε να δει τον όρο «queer» όχι απλά αποτυπωμένο σε ταινίες που αφορούν στην ομοφυλοφιλική θεματολογία, αλλά και σε όσες εμπεριέχουν μια συγκεκριμένη πολιτική τοποθέτηση και μια γενικότερη αισθητική προσέγγιση που δεν αφορά αναγκαστικά άμεσα το ομοφυλοφιλικό πεδίο. Εξάλλου, «στην πρώιμη μεταδικτατορική περίοδο στην Ελλάδα κύριο μέλημα των δημιουργών ήταν πώς να συνδυάσουν την σεξουαλική με την πολιτική τους ταυτότητα». Βέβαια, την εποχή εκείνη η λέξη «queer» ήταν παντελώς άγνωστη ακόμα και για τους σκηνοθέτες των ταινιών αυτών.

    Στο αφιέρωμα, θα παρουσιαστεί επίσης για πρώτη φορά στην Αθήνα και η ενότητα Acrobatics που περιλαμβάνει μικρού μήκους ταινίες queer θεματολογίας, πρόσφατης παραγωγής, που γύρισαν νέοι βραβευμένοι μικρομηκάδες (Θ.Νεοφώτιστος, Δ.Νάκος, Γ.Τελτζίδης, Ν.Λεούση, Μ.Μαυρής) μετά από ανάθεση της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών ειδικά για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

    Οι ταινίες

    Ο Κ.Κυριακός σημειώνει πως στο αφιέρωμα αυτό «συνυπάρχουν με επιλεκτικά κριτήρια ταινίες οι οποίες αναμφισβήτητα υπάγονται στοqueer/gayρεύμα της ελληνικής κινηματογραφίας άλλες προδρομικές και ανάδελφες, άλλες δίκαια τιμημένες και βραβευμένες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και άλλες άδικα παραγνωρισμένες· όλες, ωστόσο, αντιπροσωπευτικές».

    Αναπάντεχες επιλογές

    Η ταινίαVortexή Το πρόσωπο της Μέδουσας(1967) με το πληθωρικό, ανατρεπτικό βλέμμα του Νίκου Κούνδουρου και οΟρέστης(1969), μοναδική ταινία του βραβευμένου με Όσκαρ σκηνογράφου και εικαστικού Βασίλη Φωτόπουλου, είναι ανάμεσα στα πρώτα φιλμ που προβάλλουν την πλέον απενοχοποιημένη απεικόνιση του ανδρικού σώματος, σε μια εποχή όπου ηqueerταυτότητα ήταν καλά σφαλισμένη στη ντουλάπα.

    Τα τολμηρά 70s

    Ο Τάκης Σπετσιώτης με τις ταινίεςΗ Λίζα και η άλλη(1976) καιΚαλλονή(1977), η Ίρις Ζαχμανίδη μεΤο Γελεκάκι(1976) και ο Γιώργος Καλογιάννης με το φιλμΛίβιος ή Η αγαλματώδης παρουσία του περασμένου έπους(1976) είναι ορισμένοι από τους δημιουργούς που αποδομούν τα έμφυλα στερεότυπα, αλλά και αναδεικνύουν τη γυναικεία πλευρά. Το 1979, ο Δημήτρης Σταύρακας υπογράφει το ντοκουμέντο-μικρού μήκους Μπέττυ. Όπως εξομολογήθηκε η ίδια η Μπέττυ σε συνέντευξή της ήθελε μέσα από την ταινία ο κόσμος «να εξοικειωθεί με την τραβεστί, να εξοικειωθεί με την τρασένξουαλ, να την δει μέσα από μια ταινία, μέσα από ένα θεατρικό. Να μην ρίξει μια ματιά από την κλειδαρότρυπα».

    Η κρίσιμη δεκαετία του ‘80

    Το ελληνικόqueerσινεμά αφήνει πίσω του τη λογοκρισία και προσπαθεί να κατακτήσει την αναγνώριση, και μάλιστα σε μια ιδιαίτερα δύσκολη παγκόσμια συγκυρία, με ταινίες πολύ χαρακτηριστικές για το είδος. Όπως ο εμβληματικόςΆγγελοςτου Γιώργου Κατακουζηνού (1982) βασισμένος σε αληθινά γεγονότα που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη. Οι ταινίεςΣτην αναπαυτική μεριά(1981) καιΜετέωρο και Σκιά(1985) του Τάκη Σπετσιώτη, προσεγγίζουν την κοινότητα από τη σκοπιά των διανοούμενων ποιητών της δεκαετίας του ’60 αλλά και των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, ενώ φιλμ που διερευνά το θηλυκό βλέμμα με πρωτοποριακή ματιά είναι ο Τόποςτης Αντουανέττας Αγγελίδη (1985). Ταινίες οι οποίες σχολιάζουν το ρόλο του στρατού, την ελληνική επαρχία και τις σχέσεις στο αστικό τοπίο συμπληρώνουν το αφιέρωμα:Ομίχλη κάτω από τον ήλιοτου Νίκου Λυγγούρη (1980),PosteRestante Ομόνοιατου Χάρη Παπαδόπουλου (1982),…λιποτάκτηςτων Γιώργου Κόρρα και Χρήστου Βούπουρα (1988) καιΌταν έχει πανσέληνο κανείς δεν κοιμάταιτου Παντελή Παγουλάτου (1989).

    Γιάνναρης, Δήμας, Κούτρας στα 90s

    Βιώνοντας θα έλεγε κανείς την ενηλικίωσή του, τη δεκαετία του ’90 το ελληνικόqueerσινεμά σπάει τους δεσμούς με το παρελθόν και αποκρυσταλλώνεται, κοιτώντας με ψύχραιμο και απόλυτα ανατρεπτικό τρόπο τον ομοερωτισμό. Ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης, ο Χρήστος Δήμας και ο Πάνος Χ. Κούτρας είναι από τους πρωτεργάτες.

    Τα φιλμΤρώες(1990),NorthofVortex(1991), CaughtLooking(1991) καιΜία θέση στον ήλιο (1994) του Κωνσταντίνου Γιάνναρη,το σπονδυλωτό4του Χρήστου Δήμα με τα μικρού μήκουςΈνας ουρανός γεμάτος αστέρια (1995),Tender (1997), Ανάσα(1998) και Αμερικάνος (1999), καθώς και το εξωφρενικά απολαυστικόΗ επίθεση του γιγαντιαίου μουσακάτου Πάνου Χ. Κούτρα (1999) πραγματεύονται ταqueer ζητήματα με τρόπο αυθεντικό, παθιασμένο και απογυμνωμένο από κάθε είδους σύμβαση. Είναι η εποχή στην οποία οι ελληνικές queer ταινίες αναγνωρίζονται καλλιτεχνικά και βραβεύονται σε όλο τον κόσμο.

    2000-σήμερα

    Νέουqueerελληνικού σινεμά συνέχεια, με ταινίες που ξεπερνούν τα σύνορα, εξερευνούν νέους αφηγηματικούς δρόμους, πειραματίζονται υφολογικά, εκφράζουν τη νέα εποχή και κερδίζουν σπουδαίες διακρίσεις.

    Η διαρκής αναχώρηση της Πέτρα Γκόινγκτης Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη (2001),Οι άνδρες δεν κλαίνετου Κυριάκου Χατζημιχαηλίδη (2001),Το γαλάζιο φόρεματου Γιάννη Διαμαντόπουλου (2005),Ι ΑmGayτου Νικόλα Κολοβού (2008) και Μέσα στο δάσοςτου Άγγελου Φραντζή (2010) είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ταινία-ορόσημο, ηΣτρέλλατου Πάνου Χ. Κούτρα (2009) πετυχαίνει την υπέρβαση των έμφυλων ορίων. Στο αφιέρωμα θα απολαύσουμε αγαπημένες κινηματογραφικές στιγμές που μας χάρισαν οι ταινίεςΗ Αφροδίτη στην αυλήτου Τηλέμαχου Αλεξίου (2012),Δίπτυχο: Η αγάπη που δεν λέει το όνομά τηςτου Παναγιώτη Ευαγγελίδη (2011),Η ανταρσία της κόκκινης Μαρίαςτου Κώστα Ζάπα (2011),Ο ξεναγόςτου Ζαχαρία Μαυροειδή (2011),Fuck Freudτου Αδάμ Καρυπίδη (2013),7 θυμοίτου Χρήστου Βούπουρα (2014), καθώς και τα ντοκιμαντέρΚαλιαρντάτης Πάολας Ρεβενιώτη (2014) καιObscuroBarrocoτης Ευαγγελίας Κρανιώτη (2018).

    Αξίζει να σημειωθεί ότι και στην Ταινιοθήκη, δύο από τις ταινίες του αφιερώματος, τοΜετέωρο και Σκιάτου Τάκη Σπετσιώτη και ηΣτρέλλατου Πάνου Χ. Κούτρα,θα προβληθούν με όρους καθολικής προσβασιμότητας για όλους τους θεατές: με ακουστική περιγραφή [AD:AudioDescription] για τυφλούς και άτομα με προβλήματα όρασης και με υπότιτλους για Κ/κωφούς και βαρήκοους [SDH:SubtitlesfortheDeaforHardofHearing] με την επιμέλεια και πιστοποίηση της Κίνησης Ανάπηρων Καλλιτεχνών. Η συγκεκριμένη δράση εντάσσεται στην πρωτοβουλία του Φεστιβάλ ναμοιράζεται τη δύναμη του σινεμά με όλους τους θεατές ανεξαιρέτως, με χορηγό προσβασιμότητας τοΊδρυμα Ωνάσηκαι τηΣτέγη του Ιδρύματος Ωνάση, ενώοι συνθήκες προσβασιμότητας διασφαλίζονται σε συνεργασία με τηνΚίνηση Ανάπηρων Καλλιτεχνών.

    To Gelekaki

    Πληροφορίες:Ταινιοθήκη της Ελλάδος:Ιερά Οδός 48 και Μεγάλου Αλεξάνδρου, μετρό Κεραμεικός, τηλ. 210 3612046

    Εισιτήρια: 5 ευρώ, εβδομαδιαία κάρτα: 40 ευρώ (20 ευρώ – μειωμένο)