JMW Turner: Η «ερωτική επιστολή» του στη Ρώμη ετοιμάζεται να γράψει νέο ρεκόρ

Σχεδόν δύο αιώνες αφότου ο J.M.W. Turner αποτύπωσε τη Ρώμη λουσμένη σε χρυσαφένιο φως, ένα από τα σημαντικότερα έργα του με θέμα την ιταλική πρωτεύουσα επέστρεψε για λίγες ημέρες στην πόλη που το ενέπνευσε. Το «Rome, From Mount Aventine», που έχει χαρακτηριστεί ως η μεγάλη «ερωτική επιστολή» του Βρετανού ζωγράφου προς τη Ρώμη, παρουσιάζεται αυτές τις ημέρες στο Palazzo Rondinini, πριν πάρει τον δρόμο για Χονγκ Κονγκ και Νέα Υόρκη και καταλήξει στο Λονδίνο για μια δημοπρασία που αναμένεται να γράψει ιστορία.

Ο πίνακας θα δημοπρατηθεί από τον Sotheby’s στις 9 Δεκεμβρίου, με εκτιμώμενη τιμή πώλησης περίπου 50 εκατ. λίρες. Αν η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, θα ξεπεράσει το ήδη υπάρχον ρεκόρ του ίδιου έργου: το 2014 είχε πουληθεί έναντι 30,3 εκατ. λιρών, ποσό που εξακολουθεί να αποτελεί την υψηλότερη τιμή που έχει καταβληθεί σε δημοπρασία για έργο του Turner!

Η σπανιότητα και η ιστορία του πίνακα, ωστόσο, δεν είναι οι μόνοι λόγοι που τον κάνουν ξεχωριστό. Το «Rome, From Mount Aventine» παραμένει στον αυθεντικό του καμβά και, σύμφωνα με τον Sotheby’s, στο αρχικό του πλαίσιο, ενώ δεν έχει υποστεί ποτέ relining, δηλαδή την προσθήκη δεύτερου υφάσματος στην πίσω πλευρά του καμβά για ενίσχυση. Δεν έχει επίσης υποβληθεί σε αποκατάσταση, κάτι εξαιρετικά σπάνιο για ένα έργο σχεδόν δύο αιώνων.

Αυτό σημαίνει ότι η ζωγραφική επιφάνεια έχει διατηρήσει σε εντυπωσιακό βαθμό τα ίχνη της διαδικασίας με την οποία δημιουργήθηκε. Πάνω στον καμβά διακρίνονται ακόμη τα περάσματα των πινέλων και της σπάτουλας, οι λεπτές, ημιδιαφανείς στρώσεις χρώματος με τις οποίες ο Turner έχτιζε σταδιακά το φως και το βάθος, αλλά και τα δαχτυλικά του αποτυπώματα. Είναι τα ίχνη που άφησε ο ίδιος ο ζωγράφος όταν έπιανε τον καμβά για να τον μετακινήσει μέσα στο εργαστήριό του, όσο το χρώμα δεν είχε ακόμη στεγνώσει εντελώς.

Το έργο απεικονίζει τον Τίβερη όπως φαίνεται από τον λόφο του Αβεντίνου, με τη Ρώμη να απλώνεται στο βάθος μέσα σε μια σχεδόν ονειρική ατμόσφαιρα. Ο Turner επισκέφθηκε για πρώτη φορά την πόλη το 1819 και επέστρεψε στα τέλη της δεκαετίας του 1820, σε μια εποχή που η περιοχή γύρω από τα Ισπανικά Σκαλιά είχε εξελιχθεί σε διεθνές καλλιτεχνικό στέκι, όπου συναντιούνταν ζωγράφοι, γλύπτες, συγγραφείς και ποιητές.

Ο πίνακας ξεκίνησε στη Ρώμη και ολοκληρώθηκε στο Λονδίνο. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Royal Academy το 1836, προκαλώντας ανάμεικτες αντιδράσεις. Σε αντίθεση, όμως, με αρκετά άλλα έργα του Turner που εμπνέονται από τη Ρώμη και επιστρέφουν στο αρχαίο παρελθόν της, εδώ ο ζωγράφος καταγράφει την πόλη της δικής του εποχής.

«Κάθε άλλος πίνακας που έκανε για τη Ρώμη είναι ουσιαστικά μια αναφορά σε μια περασμένη εποχή. Αυτός, αντίθετα, είναι ένα πορτρέτο της πόλης», έχει σημειώσει ο Julian Gascoigne, senior specialist του Sotheby’s. Για τον ίδιο, πρόκειται κατά πολλούς τρόπους για τη μεγάλη «ερωτική επιστολή» του Turner προς τη Ρώμη, την πόλη που τον ενέπνευσε σε όλη του τη ζωή.

Το έργο δημιουργήθηκε έπειτα από παραγγελία του Hugh Andrew Johnstone Munro of Novar, φίλου, συλλέκτη και σημαντικού υποστηρικτή του Turner, ο οποίος είχε ταξιδέψει μαζί του στην Ιταλία. Παρέμεινε στην οικογένεια του Munro μέχρι το 1878, όταν αγοράστηκε από τον Archibald Primrose, 5ο κόμη του Rosebery, σημαντική πολιτική προσωπικότητα της Βρετανίας και μετέπειτα πρωθυπουργό της χώρας. Ο Primrose το προσέφερε ως γαμήλιο δώρο στη σύζυγό του, Hannah de Rothschild.

Ο πίνακας παρέμεινε στην οικογένεια Rosebery για περισσότερα από 130 χρόνια και άλλαξε ξανά χέρια μόλις το 2014, όταν πέρασε σε ιδιωτική συλλογή. Σήμερα αποτελεί ένα από τα ελάχιστα σημαντικά έργα της ώριμης περιόδου του Turner που εξακολουθούν να βρίσκονται σε ιδιωτικά χέρια.

Μέχρι τη δημοπρασία του Δεκεμβρίου, πάντως, το «Rome, From Mount Aventine» έχει την ευκαιρία να επιστρέψει, έστω και προσωρινά, στην πόλη που απεικονίζει. Και πάνω στην επιφάνειά του, σχεδόν δύο αιώνες μετά τη δημιουργία του, παραμένει κάτι πολύ πιο προσωπικό από την ίδια την εικόνα της Ρώμης: τα ίχνη των χεριών του ανθρώπου που τη ζωγράφισε.

Με πληροφορίες από Guardian