«Γύναι»: Οι κρατούμενες του Ελεώνα Θηβών ανεβαίνουν στη σκηνή και μιλούν για τη βία κατά των γυναικών

Το Εθνικό Θέατρο σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και τα Σχολεία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Γυναικών Ελεώνα Θηβών, παρουσιάζουν στις 13, 14, 27 και 28 Ιουνίου την παράσταση «Γύναι», σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Στάθη Γράψα.

Η παράσταση «Γύναι» είναι ένα θεατρικό δρώμενο των κρατούμενων στα Σχολεία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Γυναικών Ελεώνα Θηβών· καρπός ενός κύκλου του Εργαστηρίου Προσωπικής Ανάπτυξης (ΕΠΑΚ), που υλοποιεί το Εθνικό Θέατρο από το 2018, με στόχο την ανάδειξη της απελευθερωτικής δύναμης της τέχνης ως πεδίου έκφρασης, ενδοσκόπησης και αυτογνωσίας.

Όταν ο νόμος του ισχυρού αφήνει το σκοτεινό του ίχνος στις κοινωνίες, τους θεσμούς και τις ανθρώπινες σχέσεις, όταν οι ίδιες οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως «ανίσχυρες», αδύναμες και ευάλωτες, το αίτημα για ανθρωπιά, αλληλοσεβασμό και αναγνώριση του διαφορετικού είναι πια ανυποχώρητο.

Με όχημα τη θεατρική αφήγηση, μια ομάδα τέτοιων «ανίσχυρων» γυναικών, έχοντας έρθει αντιμέτωπη με το πιο σκληρό πρόσωπο της πατριαρχίας, καταθέτει επί σκηνής τη δική της αλήθεια· ως άλλος, σύγχρονος Χορός, θρηνεί για τις γυναίκες που κακοποιήθηκαν, για εκείνες που χάθηκαν, για όσες στερήθηκαν τη φωνή τους, για όσες σώπασαν. Μοιράζονται τη δική τους  ιστορία μέχρι το σημείο, όπου το ατομικό βίωμα αφυπνίζει τη συλλογική συνείδηση.

Η παράσταση «Γύναι» διατρανώνει μια κρίσιμη αλήθεια: Η βία κατά των γυναικών δεν συνιστά ένα ακόμη «κοινωνικό φαινόμενο», ούτε μια παρεκτροπή από την κανονικότητα. Eγγράφεται μέσα στις ίδιες έμφυλες δομές εξουσίας που την παράγουν, τη νομιμοποιούν και τη διαιωνίζουν.

Γι’ αυτό και οι γυναίκες αυτές ραγίζουν τις βεβαιότητες, μιλούν με το σώμα για τη μνήμη, διεκδικούν την αναγνώριση των πολλαπλών και συχνά αθέατων ρόλων τους — συγκροτώντας, μέσα από τη συνύπαρξή τους, μια σπάνια μορφή ενσυναίσθησης και βαθιάς αλληλεγγύης. Μα κυρίως, ζητούν το αέναο βλέμμα μας πάνω τους, διεκδικώντας το αυτονόητο: Να αποδομήσουμε κάθε έμφυλη ιεραρχία, να σταθούμε απέναντι στη βία χωρίς υπεκφυγές, και να δούμε τις γυναίκες κατάματα, ως όντα αδιαπραγμάτευτα ισότιμα, φορείς μνήμης, εμπειρίας και επιθυμίας.

«Η συνεργασία με τα Σχολεία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Γυναικών Ελεώνα Θηβών, άρχισε το 2022 και τον Νοέμβριο 2023 παρουσιάσαμε τις Χρυσαλήθειες. Η σύνθεση της ομάδας έχει αλλάξει από τότε, αλλά η κοινωνική και πολιτική συγκυρία μας οδήγησε να εστιάσουμε στο ζήτημα της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Τα 13 μέλη της ομάδας μετέφεραν το προσωπικό βίωμα στη συλλογική εμπειρία, θέτοντας την καλλιτεχνική δημιουργία και ενασχόλησή τους με το θέατρο ως προτεραιότητα στην καθημερινότητά τους. Καθοριστικός παράγοντας και συνεργάτης από το 2010 στον Αυλώνα είναι ο Διευθυντής των Σχολείων, Νίκος Αρμένης, καθώς με τη συνεργασία του ΕΠΑΚ με τα Σχολεία του ΣΚΓΕΘ και τους εκπαιδευτικούς τους, βρήκε τον τρόπο να μυήσει τους/τις μαθητές/τριες του τότε όπως και τώρα, σε νέους δρόμους εκπαίδευσης και έκφρασης». 

Η παράσταση «Γύναι» υλοποιείται στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Προσωπικής Ανάπτυξης Κρατουμένων (ΕΠΑΚ), που πραγματοποιείται σε Σωφρονιστικά Ιδρύματα από το Μικρό Εθνικό. Το Εθνικό Θέατρο σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και τα Καταστήματα Κράτησης: Ειδικό Σωφρονιστικό Κατάστημα Νέων Αυλώνα (ΕΣΚΝΑ), Ψυχιατρείο Κρατουμένων Κορυδαλλού (ΨΚΚ), Κέντρο Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατούμενων Ελεώνα – Θηβών (ΚΑΤΚΕΘ), το Σωφρονιστικό Κατάστημα Γυναικών Ελεώνα Θηβών (ΣΚΓΕΘ) και Κατάστημα Κράτησης Κορίνθου, πραγματοποιεί σε εβδομαδιαία βάση κύκλους του Εργαστηρίου Προσωπικής Ανάπτυξης Κρατουμένων (ΕΠΑΚ). Με την «απελευθερωτική» δύναμη της τέχνης, στα εργαστήρια, οι συμμετέχοντες/ουσες καλούνται να κάνουν υπέρβαση στην καθημερινότητα που βιώνουν και να ιχνηλατήσουν έναν νέο δρόμο έκφρασης και ενδυνάμωσης μέσα από τη μετασχηματιστική δύναμη της τέχνης του θεάτρου.