Φωτογραφία και ιστορία: Διήμερο διαλόγου στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

Ογδόντα χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, η ιστορία της δεκαετίας του 1940 εξακολουθεί να μας «μιλά» και να συγκινεί, να συγκλονίζει, να ενθουσιάζει, να προκαλεί θαυμασμό, αλλά και να ενοχλεί κάποιους, όπως έδειξε η αποκάλυψη της ύπαρξης των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών κρατουμένων, των Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Με αφορμή τις φωτογραφίες αυτές, τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) διοργανώνουν ένα διήμερο ανοιχτών συζητήσεων αφιερωμένο στη φωτογραφία, τη μνήμη και την ιστορία της δεκαετίας του 1940, την Τρίτη 28 και την Τετάρτη 29 Απριλίου, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης (Φωκίωνος Νέγρη 42) και μας καλούν να μιλήσουμε για τη «διαρκή επιστροφή της δεκαετίας του 1940».

Η συνάντηση ανοίγει τη συζήτηση γύρω από το αρχείο, την ερμηνεία των εικόνων, αλλά και τις συγκρούσεις, τις σιωπές και τις δημόσιες διεκδικήσεις που εξακολουθούν να περιβάλλουν το παρελθόν.

«Η πρόσφατη ανακάλυψη των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή αποτέλεσε ένα μεγάλο σοκ, το σκίσιμο ενός παραπετάσματος που από κάτω κρύβει διαρκή ερωτήματα για ένα επίμονο παρελθόν, όπως είναι εκείνο της δεκαετίας του ’40», λέει ο πρόεδρος του Δ.Σ. των ΑΣΚΙ, ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης.

«Δεν έχουμε άλλο τρόπο να το αντιμετωπίσουμε παρά μόνο μελετώντας το, αλλά και μιλώντας γι’ αυτό σε μια ανοιχτή συζήτηση, που δεν αφορά μόνο τους/τις ιστορικούς άλλα όλους και όλες μας, γιατί το παρελθόν είναι εδώ αξεδιάλυτα μπλεγμένο με το παρόν», συνεχίζει ο ιστορικός, καλώντας μας «να συζητήσουμε και να ξανασκεφτούμε με αφορμή αυτά τα υλικά κατάλοιπα ενός παρελθόντος που, όσο κι αν υποτιμάται ή ξορκίζεται, παραμένει ζωντανό μέσα από την εμπειρία και τη μνήμη των ανθρώπων».

Την πρώτη ημέρα του διημέρου, Τρίτη 28 Απριλίου, την εκδήλωση θα ανοίξει (18.00) ο πρόεδρος του Δ.Σ. των Αρχείων Σύγχρονη Κοινωνικής Ιστορίας, Βαγγέλης Καραμανωλάκης.

Θα ακολουθήσει η πρώτη συζήτηση, με θέμα της «Διεκδικώντας το παρελθόν». Σε αυτήν θα συμμετάσχουν οι Κωνσταντίνα Βούλγαρη (κινηματογραφίστρια), Στρατής Μπουρνάζος (ιστορικός), Κωστής Παπαϊωάννου (εκπαιδευτικός, διευθυντής Σημείου για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς), Ελισάβετ Χρονοπούλου (κινηματογραφίστρια-συγγραφέας), ενώ θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Γιάννης Αλμπάνης.

Στη συνέχεια (19.30), η πρώτη ημέρα θα ολοκληρωθεί με τη συζήτηση με θέμα «Από το ίχνος στην ιστορία», που θα συντονίσει ο διευθυντής των ΑΣΚΙ Μάνος Αυγερίδης. Στη συζήτηση παίρνουν μέρος οι Πολυμέρης Βόγλης (καθηγητής, Τμήμα ΙΑΚΑ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Ελένη Κούκη (ιστορικός, ερευνήτρια Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος), Ελένη Κυραμαργιού (ιστορικός, ερευνήτρια ΙΙΕ/ΕΙΕ), Στελίνα Πορτέση (αρχιτεκτόνισσα-μηχανικός, μέλος Δ.Σ. ΣΑΔΑΣ, Τμήμα Αττικής).

Η δεύτερη μέρα της εκδήλωσης, Τετάρτη 29 Απριλίου, θα ξεκινήσει (18.00) με θέμα τις «Πολλαπλές ζωές των φωτογραφιών», για τις οποίες θα συζητήσουν οι Μήτσος Μπιλάλης (αν. καθηγητής, Τμήμα ΙΑΚΑ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Πηνελόπη Πετσίνη (επ. καθηγήτρια, Τμήμα Φωτογραφίας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής), Βαλεντίν Σνάιντερ (ιστορικός, επιστημονικός συνεργάτης ΙΙΕ/ΕΙΕ), Ιάσονας Χανδρινός (ιστορικός, επιστημονικός συνεργάτης Πανεπιστημίου Ρέγκενσμπουργκ), με συντονιστή τον Στάθη Παυλόπουλο, επιστημονικό συντονιστή των ΑΣΚΙ.

Τέλος, το διήμερο των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας για τη φωτογραφία, τη μνήμη και την ιστορία της δεκαετίας του 1940 θα ολοκληρωθεί με έναν τελευταίο κύκλο διαλόγου (19.30) για «Τα αρχεία και το δικαίωμα στην Ιστορία», που θα διευθύνει ο καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ Βαγγέλης Καραμανωλάκης. Σε αυτόν θα μιλήσουν οι Λένα Μπενέκη (πρόεδρος Ελληνικής Αρχειακής Εταιρείας), Αμαλία Παππά (αναπληρώτρια γενική διευθύντρια, Γενικά Αρχεία του Κράτους), Σταυρούλα-Βίλλυ Φωτοπούλου (διευθύντρια Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Υπουργείο Πολιτισμού) και Μενέλαος Χαραλαμπίδης (ιστορικός-συγγραφέας).

Επισημαίνεται ότι λόγω περιορισμένου χρόνου, το πρόγραμμα της διημερίδας θα τηρηθεί αυστηρά.