Ποιες είναι οι “Καλλιόπες” που μιλούν για το πένθος μέσα από την κωμωδία;

«Το πένθος έχει έναν διαχρονικό και πανανθρώπινο χαρακτήρα. Όσο υπάρχουν άνθρωποι θα συνεχίσει να τους απασχολεί και το πένθος. Και επειδή δεν χωράει μια απάντηση ή μια εξήγηση, εξακολουθεί να είναι μια θεματική που βρίσκεται πάντα στην επικαιρότητα.»

Ο Φραγκίσκος Παπαδάκης, σκηνοθετεί τις «Καλλίοπες», μια μαύρη κωμωδία που θα παιχτεί για πρώτη φορά στις 16 Νοεμβρίου στο Θέατρο Καλλιρόης από την ομάδα P.Area, και προσεγγίζει ένα από τα πιο ευάλωτα ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο: το πένθος.

Οι «Καλλίοπες», ένα πρωτότυπο έργο από τον Γιάννη Αδελιανάκη, επιχειρούν να εξετάσουν τις προεκτάσεις του πένθους και να διερευνήσουν τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι το διαχειρίζονται. Όπως και στα προηγούμενα έργα που έχει παρουσιάσει η ομάδα, έτσι και εδώ συνεχίζει να εξερευνά τις ανθρώπινες σχέσεις, δίνοντας έμφαση στη γυναικεία φύση.

Κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για την κηδεία μιας νεαρής κοπέλας, τρεις γυναίκες αποφασίζουν να αναζητήσουν την αλήθεια πίσω από τον θάνατό της. Διάφορα πρόσωπα εμπλέκονται στην ιστορία, όπως ο Λουκάς – ένας υπηρέτης που φαίνεται να γνωρίζει περισσότερα από όσα λέει, και η Στέλλα – μια μυστηριώδης φιγούρα που κινείται ανάμεσα στις αποκαλύψεις και τις προσωπικές επιθυμίες. Σταδιακά το μυστήριο ξετυλίγεται και η τροπή των γεγονότων αλλάζει, με τους ρόλους να αντιστρέφονται και την αφήγηση να θολώνει. Το έργο μέσα από το μαύρο χιούμορ δίνει μια νέα οπτική, για το πώς ο φόβος και η κοινωνική πραγματικότητα σμιλεύουν τις αντιλήψεις μας για την τιμωρία, τη δικαιοσύνη και τη βία. Οι χαρακτήρες είναι ρευστοί, ενώ η αντίληψη του χρόνου και του χώρου διαστρεβλώνεται.

Όπως επισημαίνει ο σκηνοθέτης Φραγκίσκος Παπαδάκης, η ενασχόληση με πρωτότυπα έργα, αποτελεί διαδικασία αναγέννησης των παλαιών θεμάτων, μέσα από μια νέα, επίκαιρη ματιά. «Κάθε κείμενο είναι και μια νέα οπτική. Έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού μου ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, όχι με κυκλικό, αλλά με έναν σπειρωτό τρόπο ακολουθώντας παρόμοια μοτίβα, καταλαβαίνω ότι οι ανάγκες των ανθρώπων παραμένουν ίδιες, αλλάζουν όμως οι συνθήκες και το πλαίσιο. Εμένα με ενδιαφέρει πολύ να ασχολούμαι με πρωτότυπα έργα γιατί έχουν να φέρουν πάντα κάτι νέο σε έναν κόσμο που εξελίσσεται και προχωράει.»

Ο ίδιος σημειώνει, πως το πένθος και οι προεκτάσεις αυτού, αποτέλεσαν σημείο αναφοράς για την ομάδα: «Το βασικότερο στοιχείο που μας ένωσε, ήταν η δυσκολία διαχείρισης του πένθους. Το ότι αυτό μπορεί να έχει και κάποιες κωμικές προεκτάσεις, ήταν ακόμα ένα από τα στοιχεία που μας έφεραν κοντά.»

Συνεχίζει κατονομάζοντας τα εμπόδια που θα συναντήσει κανείς, ερχόμενος αντιμέτωπος με την απώλεια, μέσα από το πρίσμα της προετοιμασίας του έργου: «Το πιο δύσκολο ζήτημα που βιώνει κανείς, είναι η αναμέτρηση με τον εαυτό του. Είναι κάτι το οποίο ξυπνά… Μια κατάσταση στην οποία έρχεται κανείς αντιμέτωπος με τα ενδόμυχά του. Νομίζω ότι αφορά το ζήτημα του χρόνου και του τετελεσμένου της ύπαρξης. Ο πενθών, μετρά τον χρόνο τον οποίο είχε με το αντικείμενο του πένθους αλλά και τον χρόνο που ουσιαστικά του απομένει για να ζήσει. Φέρνει στην φόρα πολύ υπαρξιακά ζητήματα.»

Ωστόσο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις ιδιαιτερότητες της θεματικής και τις δυσκολίες στην προσέγγισή της, όπως ο σκηνοθέτης μας εξηγεί: «Επειδή το πένθος είναι κάτι πολύ προσωπικό, οφείλουμε να είναι και πολύ συγκεκριμένο. Στο θέατρο υπάρχει ένας βασικός κανόνας. Δεν γενικεύουμε, εξειδικεύουμε. Το να παίξεις μια έννοια είναι πολύ δύσκολο. Αυτό που παίζεις στην πραγματικότητα είναι μια κατάσταση.»

Το θηλυκό στοιχείο δεν έχει τοποθετηθεί τυχαία, καθώς η ομάδα P.Area δίνει έμφαση στη γυναικεία φύση, εξερευνώντας τις πιο σκοτεινές πτυχές της. Για τον σκηνοθέτη, είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί μέσα από το έργο η πραγματικότητα για τα δύο φύλα: «Όταν μιλάμε για τις ανθρώπινες σχέσεις, δεν μπορούμε να αφήσουμε απ’ έξω το ζήτημα της πατριαρχίας.  Νομίζω πως είναι η αρχή και η βάση κάθε ανισότητας σε αυτόν τον κόσμο. Οπότε δεν είναι κάτι που απλά μπορεί κανείς να προσπεράσει. Επομένως θα έλεγα ότι προσπάθησα να το διαχειριστώ έχοντας στο μυαλό μου ακριβώς αυτό: ότι η πατριαρχία επηρεάζει κάθε μορφή σχέσης μέσα στην κοινωνία. Αφορά τις γυναίκες αλλά και του άντρες, οι οποίοι είναι εξίσου εγκλωβισμένοι με έναν τρόπο μέσα στο πατριαρχικό σύστημα.»

Το έργο κινείται ανάμεσα στην πραγματική αφήγηση και στο όνειρο. Η ταυτότητα της Καλλιόπης, της πρωταγωνίστριας του έργου, είναι ρευστή και στην πορεία χωρίζεται σε επιμέρους πλευρές του εαυτού της, σύμφωνα με τον Φραγκίσκο Παπαδάκη που μας δίνει την ευκαιρία να κοιτάξουμε μέσα από το έργο, λίγες ημέρες πριν την επίσημη πρεμιέρα: «Στο έργο, η Καλλιόπη, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του έρωτά της, θα έρθει σε επαφή με μερικά αντικείμενα που του ανήκαν. Αυτό της εντείνει την σύγχυση και την ωθεί στο να δει ένα όνειρο. Εκεί δημιουργεί τρεις χαρακτήρες, ουσιαστικά τρεις προβολές του ίδιου της του εαυτού, αλλά και άλλων χαρακτήρων που αποτελούν κι εκείνοι προβολές της ίδιας. Έτσι θα προκληθεί μια πολύ σημαντική αλλαγή για την ζωή της και τον τρόπο που διαχειρίζεται το πένθος της. Ο διαχωρισμός του εαυτού της σε επιμέρους πλευρές, δημιουργεί τις «Καλλιόπες».