Κάννες: Το «Πικρό Ψωμί» του Γρηγόρη Γρηγορίου στον κατάλογο με τις υπό αποκατάσταση ταινίες του «A Season of Classic Films»

Tο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «A Season of Classic Films» που για 6η χρονιά χρηματοδοτεί αποκαταστάσεις εμβληματικών ευρωπαϊκών ταινιών, παρουσίασε και φέτος, στο 78ο Φεστιβάλ των Καννών, τον νέο του κατάλογο ο οποίος περιλαμβάνει 40 τίτλους ταινιών από 27 ευρωπαϊκά αρχεία.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της ΑCE (Association des Cinémathèques Européennes), δηλαδή της Ένωσης Ευρωπαϊκών Αρχείων, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Δημιουργική Ευρώπη MEDIA. Χάρη στην δράση αυτή, μέχρι σήμερα έχουν αποκατασταθεί πάνω από 210 ταινίες.

Στο πλαίσιο του προγράμματος «A Season of Classic Films», η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στο διάστημα 2021-2024, ολοκλήρωσε την αποκατάσταση των ταινιών «Ψαράδες και ψαρέματα» (Λ.Λοϊσιος, 1961), «Πρόσωπο με πρόσωπο» (Ρ.Μανθούλης, 1966),  «Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις» (Φρ. Λιάππα, 1977), αλλά και του «Χάππυ Νταίη» (1976) του Παντελή Βούλγαρη, που υπήρξε το πρώτο επίτευγμα του νεοσύστατου Εργαστηρίου Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών της Ταινιοθήκης της Ελλάδος και πρώτο έγχρωμο φιλμ που αποκαθίσταται από την ΤτE.

Αυτή την περίοδο, στο πλαίσιο του προγράμματος, η ομάδα του νέου εργαστηρίου ετοιμάζει την δεύτερη αποκατάσταση της: Την ταινία ορόσημο του ελληνικού κινηματογράφου «Πικρό ψωμί» (1951) σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου. Η ταινία φιγουράρει στον φετινό κατάλογο με τις υπό αποκατάσταση ταινίες του προγράμματος για το 2025 που παρουσιάστηκε στις Κάννες.

Στο «Πικρό Ψωμί» πρωταγωνιστεί ο Φώτης, ένας πανέξυπνος μαθητής που μεγαλώνει σε μια εργατική οικογένεια στην Αθήνα. Ο πατέρας του εργάζεται υπό σκληρές συνθήκες ως οικοδόμος ενώ η μητέρα του μεγαλώνει με αφοσίωση τα τρία τους παιδιά –ένα από τα οποία έχει χάσει τα χέρια του από έκρηξη χειροβομβίδας στην Κατοχή. Παρά τις κακουχίες, το λαμπερό πνεύμα του Φώτη συνεχίζει να εντυπωσιάζει τους καθηγητές του. Θα καταφέρει να εκπληρώσει το όνειρο της μητέρας του και να γίνει ο πρώτος μορφωμένος άντρας της οικογένειας εξασφαλίζοντας ένα καλύτερο μέλλον;

To ασπρόμαυρo φιλμ, σε σενάριο της Ίντας Χριστινάκη (η οποία παίζει στην ταινία), θεωρείται ορόσημο για τον ελληνικό κινηματογράφο ως η πρώτη νεορεαλιστική ελληνική παραγωγή. Αποτυπώνει την σκληρή μεταπολεμική καθημερινότητα μιας οικογένειας στις φτωχογειτονιές της Αθήνας ενώ εγκαθιδρύει την Ελένη Ζαφειρίου -στην πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση- ως τη απόλυτη «μητέρα» του ελληνικού σινεμά. Τα δε γυρίσματα υπήρξαν επεισοδιακά καθώς κατά τη διάρκειά τους πέθανε ο νεαρός ηθοποιός Στράτος Φλώρος ο οποίος έπαιζε τον μεσαίο αδερφό.

Η ψηφιακά αποκατεστημένη σε 4Κ εκδοχή της ταινίας θα παρουσιαστεί σε πρεμιέρα το Φθινόπωρο του 2025.

Ο φετινός κατάλογος του προγράμματος «A Season of Classic Films» περιλαμβάνει ταινίες μιας μεγάλης θεματικής και αισθητικής γκάμας: από βωβά φιλμ, όπως το Erdgift (1919, Γερμανία) και την ταινία τρόμου Curses of the Witch (1927, Φινλανδία), μέχρι νεορεαλιστικά κλασικά φιλμ όπως το Riso amaro (1949, Ιταλία) και το Πικρό Ψωμί (1951, Ελλάδα). Η γυναικεία οπτική πρωταγωνιστεί στο Hush-a-Bye Baby (1990, Iρλανδία), μέσα απο τη σεξουαλική απελευθέρωση στο Look, She Has Her Eyes Wide Open (1979, Γαλλία) αλλά και μέσα απο το δικαίωμα στην αναπαραγωγή στο Light and Shadow (1943, Ουγγαρία), μία από τις πρώτες ταινίες της χώρας που γυρίστηκαν από γυναίκα.  Ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης αρκετά ντοκιμαντέρ, μικρού μήκους ταινίες αλλά και τις πρώτες δουλειές του ιταλού Νάνι Μορέτι (Ecce Bombo, 1978) και της σουηδής Σουζάν Οστεν (Mama, 1982).

Στις Κάννες ανακοινώθηκε από την ACE και ο νικητής του φετινού Joint Restoration Grant (€70,000). Πρόκειται για την ταινία Woman with a Landscape (1976, Γιουγκοσλαβία) και πέντε από τις πειραματικές μικρού μήκους του Ivica Matić. Η αποκατάσταση των ταινιών θα γίνει με τη συνεργασία των κινηματογραφικών αρχείων της Σλοβενίας, της Κροατίας καθώς και του Κινηματογραφικού Μουσείου της Αυστρίας. Η επιτροπή απαρτίστηκε από την σκηνοθέτρια Ελίνα Ψύκου, τον κριτικό Federico Gironi, και την Sophie Tran από το ARΤΕ.

Οι αποκατεστημένες ταινίες θα προβάλλονται από τον Ιούνιο έως και τον Δεκέμβριο, συνοδευόμενες από άλλες εκδηλώσεις, ενώ επιλεγμένες ταινίες, θα είναι διαθέσιμες δωρεάν, με αγγλικούς υπότιτλους online.

Eδώ θα βρείτε τον αναλυτικό κατάλογο: A Season of Classic Films 2025 Catalogue

Θυμίζουμε πως το νέο Εργαστήριο Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών  που εγκαινιάστηκε πριν μερικές εβδομάδες στις εγκαταστάσεις της Ταινιοθήκης, ξεκίνησε χάρη στο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Το εργαστήριο έχει ήδη συμμετάσχει σε διάφορα φόρα film markets, συνέδρια και φεστιβάλ παρουσιάζοντας τις έως τώρα ψηφιοποιήσεις της Ταινιοθήκης και τις δυνατότητες που παρέχει στην ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά το νέο της εργαστήριο για υψηλού επιπέδου αποκαταστάσεις.