ΚΟΑ: Ο Κρίστοφ Έσενμπαχ διευθύνει τη Δεύτερη Συμφωνία του Μάλερ στο Μέγαρο

Με ένα θρυλικό όνομα στο πόντιουμ να την οδηγεί, τον θαλερό 84χρονο μαέστρο ΚρίστοφΈσενμπαχ, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ερμηνεύει, στη συναυλία της 11ης Απριλίου στο Μέγαρο Μουσικής, τη Δεύτερη Συμφωνία του Γκούσταβ Μάλερ. Μαζί της, τα φωνητικά μέρη ερμηνεύουν η υψίφωνος Μυρτώ Παπαθανασίου και η μεσόφωνος Νεφέλη Κωτσέλη,ενώ συμμετέχουν η Χορωδία της ΕΡΤ και η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων.

Η «Συμφωνία της Αναστάσεως», όπως αποκαλείται, αποτελεί έναν πολύπλευρο μουσικό στοχασμό πάνω στη ζωή και τον θάνατο, που ο Μάλερ(1860-1911) συνέθεσε μεταξύ 1888 και 1894, χρησιμοποιώντας μεμονωμένα δικά του έργα, όπως το συμφωνικό ποίημα «Todtenfeier» (Επικήδειος τελετή), μελοποιημένα παραδοσιακά ποιήματα από την ανθολογία των γερμανώνρομαντικών ποιητώνΆχιμ φον Άρνιμ και Κλέμενς Μπρέντανο, καθώς και μια θρησκευτικού περιεχομένου Ωδή του γερμανού ποιητή Κλόπστοκ, που άκουσε κατά τη διάρκεια της κηδείας του Χανς φον Μπύλοβ να τραγουδάμια παιδική χορωδία. Χρησιμοποιώντας σολίστ και χορωδία, ο Μάλερ επέλεξε την Ωδή για το φινάλε της συμφωνίας του, καθιστώντας αναπόφευκτες τις συγκρίσεις με το φινάλε της Ενάτης του Μπετόβεν.

Μυρτώ Παπαθανασίου

«Τι είναι ζωή και τι θάνατος; Υπάρχουμε μετά τον θάνατο; Είναι όλα αυτά ένα μπερδεμένο όνειρο ή ζωή και θάνατος έχουν νόημα;». Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Μάλερ τα υπαρξιακά ερωτήματα που θέτει με τη Δεύτερη Συμφωνία, έναν πολύπλευρο μουσικό στοχασμό πάνω στη ζωή και τον θάνατο, που δημιουργεί το δικό του, ολοκληρωμένο σύμπαν.

Ίσως η σημαντικότερη αρετή της μουσικής του Μάλερ να είναι η έντονη αφηγηματικότητά της – άλλωστε οι συμφωνίες του συχνά αποκαλούνται «όπερες χωρίς λόγια», παρατηρεί σε σημείωμά του ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης. Σύμφωνα με τις «προγραμματικές» οδηγίες του ίδιου του συνθέτη για την ακρόαση της Δεύτερης Συμφωνίας, στο πρώτο μέρος βρισκόμαστε πλάι στο φέρετρο ενός αγαπημένου προσώπου, του οποίου η ζωή, τα πάθη και οι εμπνεύσεις περνούν μία ύστατη φορά από τη σκέψη μας.

Νεφέλη Κωτσέλη

Το δεύτερο μέρος λειτουργεί «ως ανάμνηση μιας ευτυχισμένης στιγμής, που περνά σαν ηλιαχτίδα από το μυαλό μας και μας κάνει πρόσκαιρα να ξεχνάμε τι έχει συμβεί. Το όνειρο όμως δεν κρατά πολύ και κανείς ξυπνά (τρίτο μέρος) βιώνοντας τη σύγχυση της καθημερινότητας. Η ζωή μοιάζει με φρικτό θέαμα που δεν βγάζει νόημα και που μας κάνει να οπισθοχωρούμε με μία κραυγή απέχθειας».

Ο Μάλερ παρομοιάζει το τρίτο μέρος με την αίσθηση που έχουμε παρακολουθώντας εξ αποστάσεως και μέσα από ένα παράθυρο έναν χορό• η κίνηση των χορευτών φαντάζει παράλογη, επειδή ο παρατηρητής δεν μπορεί να ακούσει τον ρυθμό της μουσικής. Η φωνή στο τέταρτο μέρος είναι η φωνή της απλής πίστης που μας συγκινεί και μας προσφέρει μία ευπρόσδεκτη παρηγοριά. Τα ερωτήματα του πρώτου μέρους επανέρχονται στο προσκήνιο στο πέμπτο. «Το τέλος της ζωής έχει φτάσει και έρχεται η τρομερή μέρα της Κρίσης.

Η γη σείεται, οι νεκροί σηκώνονται και κάθε συνείδηση ξεθωριάζει στην έλευση του αιωνίου Πνεύματος. Οι τρομπέτες της Αποκάλυψης ηχούν αλλά οι αιθέριες φωνές των αγγέλων και των αγίων προετοιμάζουν την εμφάνιση του Θεού: τελικά δεν υπάρχει κρίση, δεν υπάρχουν αμαρτωλοί και δίκαιοι, ούτε ταπεινοί και ένδοξοι, ούτε τιμωρία ούτε επιβράβευση. Μία παντοδύναμη Αγάπη αγλαΐζει και ευλογεί την ύπαρξή μας».

Μυρτώ Παπαθανασίου

Μέρος των εσόδων θα διατεθεί για την υποστήριξη της δράσης της Greenpeace