Μυστήριο 100: “Ιερά τραγούδια” και “τρανοί χοροί” από τα καλοκαιρινά πανηγύρια στην πλατεία Μαγούλας

Η 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης παρουσιάζει το «Πάσχα του Καλοκαιριού», την επόμενη δράση του κύκλου Μυστήριο 100 Τα Ιερά Τραγούδια, σε επιμέλεια του Λάμπρου Λιάβα, καθηγητή Εθνομουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, την Τετάρτη 2 Αυγούστου στην πλατεία Μαγούλας.

Από τις 21.00 έως τα μεσάνυχτα, θα στηθεί ένα γνήσιο λαϊκό πανηγύρι με επιλεγμένα τραγούδια και χορούς απ’ όλες τις περιοχές του Ελληνισμού. Μια πρόσκληση για αναβάφτιση στην παραδοσιακή τελετουργία και μέθεξη του ελληνικού γλεντιού που αντιστέκεται, επιμένει και αρνείται να υποβιβαστεί σε απλή καταναλωτική «διασκέδαση».

Μυστήριο 100 Τα Ιερά Τραγούδια | Πανηγύρι στο Δελβινάκι Ηπείρου με τον Πετρολούκα Χαλκιά στο κλαρίνο | Αρχείο Λ. Λιάβα

«Κυρά μου αμπελιώτισσα, κυρά μου αφέντρα του κρασιού και της χαράς!..»

Ο θάνατος και η μετάσταση της Μεγάλης Μητέρας-Θεάς έρχεται να σηματοδοτήσει την κορύφωση του καλοκαιριού με την ολοκλήρωση του παραγωγικού κύκλου, τις προσφορές των σταφυλιών, την προσμονή και την υπόσχεση για μια νέα «ανακύκλωση» της φύσης με την έναρξη της νέας περιόδου. Αύγουστος «τραπεζοφόρος, συκολόγος και… διπλοχέστης» είναι οι λαϊκές ονομασίες που αναφέρονται στην αφθονία των καρπών του, ενώ η κλασική προσφώνηση επικαλείται «Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ‘σουν δυο φορές τον χρόνο!». 

Δεν είναι απλώς περίοδος διακοπών αλλά κι επιστροφής και προσκυνήματος των αποδήμων στα πάτρια εδάφη και στα ερημωμένα ορεινά χωριά που ξαναζωντανεύουν. Η κοινότητα ξαναβρίσκεται, οι σχέσεις επανασυνδέονται και τα «ξενάκια» χορεύουν και τραγουδούν στα καλοκαιρινά πανηγύρια, στα ιερά προσκυνήματα, στις «Παναγιές της Ελλάδας». Ο γιορταστικός κύκλος ξεκινά από την 1η Αυγούστου (με τις παρακλήσεις), κορυφώνεται το Δεκαπενταύγουστο (με τους πάνδημους «τρανούς» χορούς) και συνεχίζει έως τις 23 του μήνα (τιμώντας τα «εννιάμερα» της Παναγίας με ανθρώπινη οικειότητα).

Credit: John Kouskoutis

Δημήτρης Κώτσικας (κλαρίνο-τραγούδι)
Ηλίας Γάκος (τραγούδι)
Αυγερινή Γάτση (τραγούδι)
Γιώργος Κώτσικας (βιολί)
Κώστας Σιδερής (λαγούτο)
Θανάσης Κώτσικας (κρουστά)
Τάσος Βαλκάνης (τρομπέτα)
Μάρκος Τζιούκαλιας (τρομπέτα)
Γιώργος Τσίγγανας (τρομπόνι)
Σπύρος Μπρέμπος (τραγούδι)
Νίκος Μπρέμπος (βιολί)

Έρευνα, επιλογή κειμένων, παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Ο κύκλος δράσεων με τον γενικό τίτλο «Μυστήριο 100 Τα Ιερά Τραγούδια» εστιάζει στα παραδοσιακά δρώμενα και τις τελετουργίες στην ελληνική μουσική και χορευτική παράδοση. Την επιστημονική και καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο Λάμπρος Λιάβας, καθηγητής Εθνομουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι τελετουργίες στον κύκλο της Ζωής καλύπτουν την ανθρώπινη πορεία «από το νανούρισμα στο μοιρολόι»: Γέννηση, παιδική ηλικία, έρωτα-γάμο, ξενιτιά, θάνατο. Ενώ τα δρώμενα στον κύκλο του Χρόνου και της Βλάστησης συνοδεύουν «ομοιοπαθητικά» τις γεωργοκτηνοτροφικές ασχολίες μέσα από συμβολικές πράξεις-έθιμα με την πάνδημη συμμετοχή της κοινότητας. Οι εκδηλώσεις κατανέμονται σε όλη τη διάρκεια του 2023 και σηματοδοτούν τους κυριότερους εποχικούς σταθμούς.