Mostafa El-Abbadi: Ο Αιγύπτιος ιστορικός που πρωτοστάτησε στην αναβίωση της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας

Σήμερα συμπληρώνονται 94 χρόνια από τη γέννηση του Αιγύπτιου ιστορικού και κορυφαίου καθηγητή Ελληνορωμαϊκών σπουδών, Mostafa El-Abbadi (ή Mostafa Abdel Hamid El-Abbadi) που πρωτοστάτησε στην καμπάνια για την αναβίωση της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, που στέφθηκε με επιτυχία όταν χτίστηκε η Bibliotheca Alexandrina, πριν από δέκα χρόνια.

Ο Abbadi αποφοίτησε το 1951 από το Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας, ενώ το 1960 απέκτησε το διδακτορικό του στην αρχαία ιστορία από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας ως λέκτορας και σύντομα ανέλαβε τη θέση του καθηγητή των ελληνορωμαϊκών σπουδών. Μάλιστα, το κέντρο ενδιαφέροντός του ήταν η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στην κλασική εποχή, ενώ κατέστησε τον εαυτό του αυθεντία για το σπουδαιότερο ίδρυμα και θύλακα γνώσης της Αιγύπτου.

Από τότε ξεκίνησε να τον απασχολεί η ιδέα της αναβίωσης της σπουδαιότερης βιβλιοθήκης της αρχαιότητας, που είχε καταστραφεί ολοσχερώς πριν από αιώνες.

Το 1972 σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας, ο Abbadi δήλωσε ότι έπρεπε να πραγματοποιηθεί η δημιουργία μίας σύγχρονης εκδοχής της σπουδαίας βιβλιοθήκης. “Στο τέλος, είπα, “είνα κρίμα να βλέπουμε το νέο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας χωρίς βιβλιοθήκη, χωρίς την κατάλληλη βιβλιοθήκη” θυμήθηκε σε συνέντευξή του, το 2010. “Και αν θέλουμε να αιτιολογήσουμε τον ισχυρισμό μας ότι είμαστε πνευματικά συνδεδεμένοι με την αρχαία παράδοση, πρέπει να ακολουθήσουμε το αρχαίο παράδειγμα, ξεκινώντας μία σπουδαία οικουμενική βιβλιοθήκη”.

Αφιερωμένο στον Mostafa El-Abbadi το Doodle της Google

Τότε, το 1972, πριν από 50 χρόνια, ξεκίνησε να αναπτύσσει σχέδια για ένα ίδρυμα ίδιου βεληνεκούς. Κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να πείσει τον κυβερνήτη Al-Iskandariyyah, αλλά και την κυβέρνηση της Αιγύπτου, να στηρίξουν το πρότζεκτ. Το 1986, η UNESCO συμφώνησε να βοηθήσει και τα πρώτα θεμέλια της βιβλιοθήκης τοποθετήθηκαν το 1988.

Η Bibliotheca Alexandrina, ένα κυλινδρικό κτίσμα σε σχέδιο της νορβηγικής αρχιτεκτονικής εταιρίας, Snøhetta, άνοιξε το 2002 με χώρο για 8 εκατομμύρια βιβλία, σε εφτά ορόφους και τέσσερα μουσεία, ένα πλανητάριο, πινακοθήκες και ένα τεράστιο αναγνωστήριο.

Ο Abbadi δώρισε ένα αντίγραφο του Κώδικα του Ιουστινιανού από το 16ο αιώνα στη Bibliotheca Alexandrina. “Με την ίδρυση της νέας βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, το αρχαίο πείραμα επιστρέφει εκεί που ήταν”, είπε το 2004.

Στο εσωτερικό της Bibliotheca Alexandrina, Photo by Mohannad Hisham on Unsplash

Ωστόσο, ο καθηγητής δεν μοιράστηκε τη δόξα, όπως ήταν αναμενόμενο. Όπως άλλοι καθηγητές, έτσι και εκείνος δεν ήταν απολύτως ευχαριστημένος με την ολοκληρωμένη βιβλιοθήκη, ενώ ισχυρίστηκε ότι οι ανασκαφές έγιναν χωρίς καμία προσοχή στην αρχαιολογική σημασία του σημείου.

Μάλιστα, δεν ήταν ευπρόσδεκτος στα εγκαίνια, στα οποία παρευρέθηκαν οι αρχηγοί του κράτους, μέλη της βασιλικής οικογένειας και επιφανείς επιστήμονες. Ο Mostafa El-Abbadi δεν ήταν προσκεκλημένος.

Ο καθηγητής και ιστορικός Mostafa El-Abbadi έφυγε από τη ζωή τον Φεβρουάριο του 2017 σε ηλικία 88 ετών.