Nederlands Dans Theater: Η κορυφαία ομάδα χορού επιστρέφει στο Μέγαρο

Η ομάδα, που εδράζει στη Χάγη, ιδρύθηκε το 1959 από τους Benjamin Harkarvy, Aart Verstege και Carel Birnie μαζί με δεκαοκτώ χορευτές από το Ολλανδικό Εθνικό Μπαλέτο (τότε Nederland’s Ballet). Στην κεφαλή της ομάδας σήμερα ως καλλιτεχνική διευθύντρια μία γυναίκα, η Emily Molnar η οποία «πήρε τη σκυτάλη» από τη Sol León και τον Paul Lightfoot τη σεζόν 2020-2021.

Χαρακτηριστική πρακτική των NDT είναι η πρόσκληση επισκεπτών καλλιτεχνών, ανάμεσα στους οποίους μερικοί από τους επιφανέστερους χορογράφους όπως ο William Forsythe, Mats Ek, Shobana Jeyasingh, Maguy Marin και Wayne McGregor.

Για περισσότερα από εξήντα χρόνια, δημιουργούν ένα πλούσιο ρεπερτόριο, αναγνωρίσιμο ιδίωμα του οποίου αποτελεί η σύνθεση/σύνδεση του σύγχρονου χορού με το κλασσικό μπαλέτο. Τα σώματα των χορευτών εκπαιδευμένα στο μπαλέτο αποτελούν τη βάση της χορογραφίας, ενώ η τεχνική και οι «κανόνες» του μπαλέτου «παντρεύονται» με τη λογική και το λεξιλόγιο του σύγχρονου χορού. Το κινητικό τους υλικό συνομιλεί συχνά, με τις δυνατότητες του θεατρικού φωτισμού, ενώ κάποιες φορές γλυπτικές κατασκευές μεταμορφώνουν το σκηνικό χώρο.

Σημαντικός παράγοντας στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της ομάδας υπήρξε ο χορογράφος Jyri Kylian. Ο Kylian ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση της ομάδας το 1969 αρχικά μαζί με τον Glen Tetley και στη συνέχεια, μόνος του από το 1978-1999. Στα χρόνια της θητείας του ιδρύθηκε μία δεύτερη ομάδα (το 1978), η NDT II στην οποία συμμετείχαν χορευτές ηλικίας από 17-22 χρονών. To 1991, δημιουργήθηκε και μία τρίτη ομάδα, η NDT III με χορευτές άνω των 40, η οποία ωστόσο η διαλύθηκε το 2006 για οικονομικούς λόγους.

Μία σημαντική δράση του τσέχου χορογράφου ήταν ότι ενθάρρυνε τους ίδιους τους χορευτές να χορογραφούν. Δεν μοιάζει λοιπόν τυχαίο ότι μέλη των Nederlands, όπως οι Nacho Duato και Ohad Naharin συνεχίζουν αυτόνομη καριέρα, έχοντας ιδρύσει τις δικές τους ομάδες (Compañía Nacional de Danza, Spain και Batsheva Dance Company, Israel αντίστοιχα).

Από την Πέμπτη 10 έως την Κυριακή 13 Μαρτίου, για τέσσερις παραστάσεις στην αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, οι χορευτές του NDT I θα παρουσιάσουν τρία διαφορετικά έργα που «συνδιαλέγονται και εντέλει ενώνονται, μέσω της κοινής ορμητικής τους διάθεσης» κάτω από τον ποιητικό τίτλο Traces left within.

©Joris Jan Bos

Το τρίπτυχο ανοίγει μία παλιότερη δουλειά του Kylian, το έργο του Toss of Dice που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2005, ενώ ήρθε στην Ελλάδα το 2008. Όπως σημειώνει ο χορογράφος «πολλά στοιχεία σε αυτή τη δουλειά είναι ασταθή και απρόβλεπτα όπως το ποίημα Un coup de dés jamais n’abolira le hasard (Μια ριξιά των ζαριών δεν καταργεί ποτέ την τύχη) του Stephane Mallarme από το οποίο είναι κυρίως εμπνευσμένο. Το ποίημα του γάλλου συμβολιστή ποιητή και κριτικού, τον τίτλο του οποίου «δανείστηκε» επίσης ο Εμπειρίκος, μπορεί να διαβαστεί ποικιλοτρόπως, από την αρχή ως το τέλος, διαγώνια ή οριζόντια. Η τυπογραφική διάταξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Οι λέξεις και οι φράσεις διάσπαρτες και σε διαφορετικά μεγέθη μοιράζονται τη σελίδα με κενούς χώρους, δημιουργώντας ένα είδος «οπτικής ποίησης» ή μουσικής παρτιτούρας. Στο έργο του Kylian τον ιδιαίτερο ρυθμό και τη μουσικότητα της χορογραφίας επηρεάζει ένα γλυπτό του Ιάπωνα καλλιτέχνη Susume Shingu καθώς και η μουσική του Dirk Haubrich η οποία βασίζεται στον ήχο μίας σταγόνας νερού.

©Rahi Rezvani

Το δεύτερο έργο της Marina Mascarell έχει τον τίτλο How to cope with a sunset when the horizon has been dismantled, (πως αντιμετωπίζουμε ένα ηλιοβασίλεμα όταν ο ορίζοντας έχει καταρρεύσει) ένας τίτλος επίκαιρος θα σκεφτόταν κανείς. Δέκα γεωμετρικές γλυπτικές κατασκευές ορίζουν το χώρο στον οποίο κινούνται οι χορευτές πάνω σε ένα εύρος μουσικών (Richard Wagner: Das Rheingold, WWV 86A, played by Vienna Philharmonic & Sir Georg Solti; John Cage: Eight Whiskus (Version for Violin) played by Irvine Arditti; György Ligeti: Six Bagatelles for Wind Quintet: III, played by Albert Schweitzer Quintet; Jean Sibelius: 2 Pieces from Kuolema, Op.44: No. 1, Valse Triste, played by San Francisco Symphony & Michael Tilson Thomas).

Στο επίσημο site της ομάδας διαβάζουμε ότι η νεαρή χορογράφος (γεννημένη το 1980) ενδιαφέρεται «για το επαναστατικό σώμα που χαρακτηρίζεται από την αμφισβήτηση της κανονικότητας», για «το χορευτικό σώμα ως μορφή αντίστασης βαθιά ριζωμένη σε μία πολιτική και κοινωνική δράση». Μία τέτοια περιγραφή σίγουρα δημιουργεί προσδοκίες.

©Rahi Rezvani

Το τρίτο έργο, το I love you, ghosts (σας αγαπώ φαντάσματα), είναι η ενδέκατη δημιουργία του Marco Goecke για την ομάδα του NDT. Εννέα χορευτές «ψάχνουν» τα «καλά πνεύματα του σπιτιού», όχι μόνο στο σκοτάδι αλλά και στη μνήμη. Οι ερμηνευτές κινούνται γρήγορα, χρησιμοποιώντας το αναγνωρίσιμο κινητικό λεξιλόγιο του γερμανού χορογράφου αλλά και ψιθύρους και «χειρονομίες γνώριμες» από προηγούμενα έργα, που επανέρχονται ως «φαντάσματα φύλακες».  Try to remember θα προτείνει τραγουδιστά ο Harry Belafonte και αναρωτιέται κανείς πριν την παράσταση, ποιες άραγε δικές μας μνήμες θα ανακινήσει το τρίπτυχο των NDT. Ποιες μνήμες, ασυνείδητα και βιαστικά θα ενεργοποιηθούν, τη στιγμή εκείνη της παράστασης καθορίζοντας την εμπειρία της.