Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου: Αυτές είναι οι υποψηφιότητες για το 2019

Μια κατηγορία με μεγάλο αριθμό βιβλίων που καλύπτει ευρύ ηλικιακό φάσμα, μια κατηγορία στην οποία διαβάσαμε εικονογραφημένες ιστορίες με σχετικά σύντομο κείμενο, μυθιστορήματα, ποίηση αλλά και βιβλία για κάθε ηλικία. Λίγα κείμενα ήταν γραμμένα με οίστρο και ευαισθησία ― είδαμε πολλές άτεχνες κατασκευές αποτύπωσης ιδεών. Τα βιβλία που ξεχώρισαν έχουν τόσο αφηγηματικές αρετές όσο και αισθητική τελειότητα.

Σ’ αυτή την κατηγορία συναντάται κι ένα παράδοξο της εκδοτικής παραγωγής των τελευταίων χρόνων. Φροντισμένη έκδοση, ωραίος σχεδιασμός, ωραίο χαρτί, ωραίες εικόνες, που έρχονται να «ντύσουν» κείμενα καλογραμμένα αλλά δίχως πνοή. Οι εικονογράφοι λοιπόν συνέβαλαν τα μέγιστα στο τελικό αποτέλεσμα και γι’ αυτό θα έπρεπε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο το εν λόγω βραβείο να μην απονέμεται μόνο στους συγγραφείς αλλά να βραβεύεται και ο εικονογράφος.

Πολύς μεγάλος ο αριθμός των προς κρίση βιβλίων. Κι ανάμεσα σ’ αυτά όμορφα βιβλία τόσο κειμενικά, όσο και εικαστικά, γραφιστικά, τυποτεχνικά, βιβλία που εξετάζουν ζητήματα κυρίως κοινωνικά και ζητήματα σχέσεων. Για πρώτη φορά είδαμε στην ελληνική παραγωγή κι ένα silent book (βιβλίο χωρίς λόγια). Αλλά η προσήλωση στο θέμα, στην ιδέα, στερεί από τους συγγραφείς την έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να προσεγγίσουν το θέμα, με αποτέλεσμα να χάνεται γρήγορα το ενδιαφέρον, παρόλη τη μικρή έκταση των εν λόγω κειμένων.

Σε μερικά βιβλία μάλιστα είναι μεγάλη η γλωσσική φτώχεια και η άγνοια για το πώς αφηγούμαστε μια ιστορία. Η αντιμετώπιση του εικονογραφημένου βιβλίου ως είδος απλό και εύκολο, η υπογράμμιση του μηνύματος και η προχειρότητα στην έκδοση μερικών βιβλίων αποτελούν κάποια από τα προβλήματα της εκδοτικής παραγωγής.

Η κατηγορία με τον μικρότερο αριθμό βιβλίων. Αρκετά βιβλία ασχολούνται με θέματα ενδιαφέροντα αλλά ο τρόπος με τον οποίο το κάνουν, η ανάπτυξη των χαρακτήρων και η γλωσσική προσέγγιση μαρτυράνε την ενήλικη φωνή που προσπαθεί να «μιλήσει» μοντέρνα και νεανικά. Υπάρχουν, ευτυχώς, και βιβλία καινοτόμα, βιβλία με θέματα ιστορικά, βιβλία που θίγουν θέματα σκληρά, ακόμα και θέματα ταμπού, βιβλία που ανατέμνουν τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας και ακτινογραφούν τον πόνο, βιβλία που η γλώσσα τους είναι αυτή που ακούνε και μιλούν μεταξύ τους οι νέοι, με μαεστρία στην πλοκή και ποιητική προσέγγιση που προδίδει την αγωνία των εφήβων μπροστά στον λαβύρινθο της ενήλικης ζωής.

Η ευχάριστη έκπληξη της φετινής παραγωγής. Παρά τον μικρό αριθμό βιβλίων, το 2018 εκδόθηκαν κάποια σπουδαία βιβλία. Εύρος θεμάτων, πρωτοτυπία στην προσέγγιση, εικαστική αρτιότητα ― βιβλία που μας έδειξαν τι σημαίνει γράφω για παιδιά κείμενα που δεν αφορούν τη μυθοπλασία. Με την ουσιαστική μάλιστα συνδρομή των εικονογράφων, είδαμε βιβλία που μοιράζονται με σαφήνεια τις πληροφορίες και την πιστότητα αυτών.

Αργυρώ Πιπίνη, μέλος