Ποιος ήταν ο καλύτερος Joker του σινεμά;

Γενικά ο Joker είναι μια περσόνα που ιντριγκάρει. Θα πει «κωμικός»- ή  «τρελός»- και από την άλλη, «μπαλαντέρ» στα χαρτιά. Και, φυσικά, είναι ένας διεστραμμένος εγκληματίας και φοβερός εχθρός του  Batman. Αυτή η πολυσημία δίνει στο χαρακτήρα μεγάλη δυναμική, προσφέροντας ερεθίσματα για δύο- κατά γενική ομολογία- μοναδικές ερμηνείες.

Ο Jack Nicholson πρωταγωνίστησε στον πρώτο απ’ τους δύο Batman, τους οποίους σκηνοθέτησε ο καταξιωμένος Tim Burton. Το έργο αυτό γυρίστηκε το 1989 και σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Ο σκηνοθέτης κατάφερε να συνδυάσει το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα με τις ανάγκες για εμπορική επιτυχία στην μεταφορά ενός κόμικ στον κινηματογράφο. Ο Nicholson στο ξεκίνημα της ταινίας είναι ένας κανονικός κακός, παιδί της μαφίας του Gotham City, ο οποίος μεταμορφώθηκε σε τέρας στην πορεία, μετά από ένα φρικτό ατύχημα.

Τo βασικό ζητούμενο για τον μοχθηρό αυτό «κλόουν» ήταν η αισθητικοποίηση της εκδίκησής του. Τα θύματά του σκοτώνονταν μέσα από ένα παραλήρημα γέλιου. Τα πρόσωπα τους, όταν πέθαιναν, έπαιρναν  τη δική του μορφή. Ένας διεστραμμένος αισθητικός φασισμός κρυβόταν πίσω από την αγάπη του για το έγκλημα.

Κι όμως, ήταν ένας αστείος ρόλος, στα όρια του ξεκαρδιστικού. Το μαύρο χιούμορ διαποτίζει την ταινία. Tim Burton και Nicholson μας χάρισαν έναν χαρακτήρα τόσο κακό, ώστε να θες ο Batman να τον «καθαρίσει», αλλά και τόσο κωμικό, που να πεθαίνεις στο γέλιο με κάθε του ατάκα. Μοναδικό- κατά τη γνώμη μου – επίτευγμα.

Το έργο αυτό, άλλωστε, συμβαδίζει με τα αισθητικά πρότυπα της εποχής του ’80. Η αισθητική του παιχνιδιάρικου κολάζ, που αναμειγνύει τα ήδη, αλλά και της αποδόμησης εμφανίζεται διαρκώς στο έργο. Η πιο χαρακτηριστική σκηνή της ταινίας, είναι η βίαιη είσοδος του Joker και της «εύθυμης συμμορίας» του μέσα στην γκαλερί τέχνης. Υπό τους ήχους του Prince. Εκεί τα «κακά» παιδιά καταστρέφουν ιστορικά έργα τέχνης, κάνοντας πάνω τους γκράφιτι. Ο Burton (κανιβαλίζοντας) «παίζει» με την ιστορία της εικαστικής τέχνης, γράφοντας ιστορία στην κινούμενη- πλέον- εικαστική τέχνη.

Παρά το γεγονός ότι η σκηνοθεσία και το σενάριο στον «Σκοτεινό Ιππότη» (2008) πάτησαν αρκετά στις ατάκες και στις σκηνές του πρώτου Batman (βλέπε σχετικό βίντεο), τελικά ο Heath Ledger διαφοροποιείται αρκετά από τον Nicholson…

Ο νέος Joker είναι ένας χαρακτήρας που δεν βγαίνει μέσα από κόμικ, αλλά από τρελάδικο. Σε μια εποχή, που η βία προβάλλεται όλο και πιο ωμά, λιγότερο υπαινικτικά, με όλη της τη φρίκη, δεν είναι καρικατούρα του κακού, αλλά ένας βαθύτατα διαταραγμένος άνθρωπος και μια ψυχρή φονική μηχανή.

Βέβαια, όλο το concept του νέου Batman (με πρωταγωνιστή τον Christopher Nolan) επιδιώκει περισσότερο ρεαλισμό. Το Batmobil μοιάζει με τανκ, ο ήρωας είναι ντυμένος με κέβλαρ (το υλικό που χρησιμοποιείται για τα αλεξίσφαιρα του στρατού), ενώ όλη η δύναμη του βασίζεται στα τελευταίας τεχνολογίας γκάτζετ που κατασκευάζει η εταιρεία του.

Όμως, ένας χαρακτήρας που βγήκε από κόμικ και ο ρεαλισμός δύσκολα συνδυάζονται. Πόσο μάλλον όταν ο σκοπός σου είναι  να δημιουργήσεις ένα blockbuster, παραφορτωμένο με ατελείωτες σκηνές υπερβολικής βίας. Επίσης, το συγκεκριμένο έργο είναι τεράστιο σε μέγεθος, ενώ προβάλλει κάποιες ηθικές αγωνίες για το αν υπάρχει καλό στον άνθρωπο, με έναν τρόπο μάλλον αφελή.

Πάντως, ανεξαρτήτως του κατά πόσον είναι ποιοτική η ταινία «Σκοτεινός ιππότης», η ερμηνεία του Ledger είναι μοναδική, πάρα πολύ τεχνική και δύσκολα επιτεύξιμη. Το γεγονός μάλιστα ότι ο θάνατος του σπουδαίου ηθοποιού προηγήθηκε της κυκλοφορίας του έργου στους κινηματογράφους, έδωσε μια πιο συγκινητική διάσταση στο «κύκνειο άσμα» του. Ωστόσο, θεωρώ πως η ερμηνεία του Nicholson είναι πιο στυλιζαρισμένη, εντυπωσιάζει περισσότερο και βγαίνει πολύ πιο αβίαστα. Κι αυτός είναι ο Joker της καρδιάς μου- στο μόνο έργο Batman, άλλωστε, που μου άρεσε.