Δεσποινίς Τζούλια, του Αύγουστου Στρίντμπεργκ στο Θέατρο Χώρος

Με τη Δεσποινίδα Τζούλια του Αυγούστου Στρίντμπεργκ — ένα από τα πιο ασυμβίβαστα και καθοριστικά έργα της νεότερης ευρωπαϊκής δραματουργίας, που έφερε στο προσκήνιο με σπάνια οξύτητα τη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική ιεραρχία και τη βία της εξουσίας — αναμετρώνται από τις 11 Μαΐου στο Θέατρο Χώρος η Έλενα Μαυρίδου και ο Γιάννης Τσορτέκης.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιάννης Τσορτέκης, στρέφοντας το βλέμμα μας στη  δραματική αγριότητα και τη δηλητηριώδη διαύγεια του κειμένου και την ακαριαία μετατόπιση των ορίων ανάμεσα στα πρόσωπα.

Εκεί όπου η οικειότητα γίνεται ρήγμα, η εγγύτητα δοκιμασία και η ανθρώπινη παρουσία μια διαρκής άσκηση ισορροπίας πάνω από το κενό.

Η Δεσποινίς Τζούλια, που ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ έγραψε το 1888, καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στην ιστορία του ευρωπαϊκού θεάτρου. Από το πρώτο του θεατρικό ανέβασμα, το έργο αναγνωρίστηκε ως ένα από τα πλέον καθοριστικά κείμενα της νεότερης δραματουργίας, καθώς συμπύκνωσε με εντυπωσιακή διαύγεια τις αισθητικές, κοινωνικές και ιδεολογικές μετατοπίσεις της εποχής του. Η οργανική του σχέση με τον νατουραλισμό, αλλά και η αδιάλειπτη παρουσία του στις σημαντικές σκηνές του κόσμου, μαρτυρούν τη βαρύτητα και τη διαχρονική του ισχύ. Πρόκειται για ένα έργο που εξακολουθεί να προκαλεί σκηνοθετικά βλέμματα, ακριβώς επειδή παραμένει ανοιχτό, ανθεκτικό και βαθιά ανήσυχο.

Στον πυρήνα του έργου, ο Στρίντμπεργκ τοποθετεί μια αμείλικτη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική θέση, το φύλο και τη βούληση για επικράτηση. Μέσα σε μία και μόνη νύχτα, οι βεβαιότητες καταρρέουν, οι ρόλοι αντιστρέφονται και η οικειότητα μετατρέπεται σε πεδίο εξουσίας. Η μεγάλη αξία του έργου βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη δραματουργική του οξύτητα: στο ότι φωτίζει, με σχεδόν ανελέητη καθαρότητα, τους μηχανισμούς εξάρτησης, ταπείνωσης και πτώσης που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις που παραμένουν αναγνωρίσιμοι έως σήμερα. Γι’ αυτό και το έργο συνεχίζει να συγκινεί, να ταράζει και να διεκδικεί τη θέση του στο παρόν.

Μια νύχτα γιορτής γίνεται πεδίο απογύμνωσης. Η Τζούλια, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας, έλκεται επικίνδυνα από τον Ζαν, υπηρέτη του σπιτιού. Ανάμεσά τους, η Κριστίν παρακολουθεί, αφουγκράζεται και μετρά τις συνέπειες. Αυτό που αρχίζει ως παιχνίδι έλξης εξελίσσεται σε αμείλικτη αναμέτρηση δύναμης, φύλου και τάξης. Κανείς δεν βγαίνει αλώβητος.

Στην νέα αυτή σκηνική εκδοχή, η μουσική παίζει ασταμάτητα, σαν παλμός που σπρώχνει τα πρόσωπα προς το όριό τους. Η ιστορία «ξεδιπλώνεται σαν πληγή», η εξουσία μετακινείται από την κοινωνική θέση στην ψυχολογική επικράτηση, και το ερώτημα γίνεται ασφυκτικό: πόσο ελεύθερος είναι τελικά ο άνθρωπος να αποδράσει από τον ρόλο που του έχει απονεμηθεί;