UNESCO: Η Μονή του Αγίου Ιλαρίωνα στη Γάζα στα απειλούμενα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς

Η UNESCO πρόσθεσε το Μοναστήρι του Αγίου Ιλαρίωνα, στη Γάζα, γνωστό και ως Tell Umm Amer, στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς που βρίσκονται σε κίνδυνο, ως αποτέλεσμα των συνεχιζόμενων επιθέσεων του Ισραήλ στην περιοχή. Η απόφαση ανακοινώθηκε κατά τη διάρκεια της 46ης συνεδρίασης της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στο Νέο Δελχί της Ινδίας.

Τα ερείπια της Μονής του Αγίου Ιλαρίωνα/ Tell Umm Amer βρίσκονται στους παράκτιους αμμόλοφους του Nuseirat. Πρόκειται για έναν από τα παλαιότερα μοναστηριακά συγκροτήματα στη Μέση Ανατολή, με έτος ίδρυσης από τον Άγιο Ιλαρίωνα τον 4ο αιώνα μ.Χ. Αρχικά κατοικούταν από ερημίτες μοναχούς, ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε σε μια μεγάλη μοναστηριακή κοινότητα, η πρώτη στους Αγίους Τόπους, θέτοντας τις βάσεις για την εξάπλωση των μοναστικών πρακτικών στην περιοχή. Το μοναστήρι κατείχε στρατηγική θέση στο σταυροδρόμι σημαντικών εμπορικών και επικοινωνιακών οδών μεταξύ Ασίας και Αφρικής. Αυτή η προνομιακή θέση διευκόλυνε το ρόλο του ως κόμβου θρησκευτικών, πολιτιστικών και οικονομικών ανταλλαγών, αποτελώντας παράδειγμα της άνθησης των μοναστικών κέντρων της ερήμου κατά τη Βυζαντινή Περίοδο.

Η Μονή του Αγίου Ιλαρίωνα διέθετε δύο εκκλησίες, αίθουσα βαπτίσεων, κοιμητήριο και δημόσιο νεκροταφείο, καθώς και αίθουσα εκδηλώσεων και τραπεζαρία. Αφότου υπέστη ζημιές, το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε τελικά στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ. και ανακαλύφθηκε αργότερα, εκ νέου, από τοπικούς αρχαιολόγους, το 1999. Έργα συντήρησης που ανέλαβαν το Ίδρυμα Aliph με έδρα την Ελβετία και το Βρετανικό Συμβούλιο συνέβαλαν στην προστασία και αποκατάσταση του χώρου

Αν και βρισκόταν στον προσωρινό κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Οργανισμού από το 2012, η θέση του επιταχύνθηκε με διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Τον Δεκέμβριο του 2023, στη 18η σύνοδό της, η Διακυβερνητική Επιτροπή της UNESCO για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύγκρουσης είχε ήδη αποφασίσει να χορηγήσει «προσωρινή ενισχυμένη προστασία» στο Μοναστήρι βάσει της Σύμβασης της Χάγης του 1954 και του Δεύτερου Πρωτοκόλλου της.

«Η UNESCO εκφράζει βαθιά ανησυχία για τον αντίκτυπο των συνεχιζόμενων συγκρούσεων στην πολιτιστική κληρονομιά, ιδιαίτερα στη Λωρίδα της Γάζας», εξηγεί η ανακοίνωση που εξέδωσε η UNESCO και προσθέτει: «Ο οργανισμός καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να τηρήσουν αυστηρά το διεθνές δίκαιο, τονίζοντας ότι τα πολιτιστικά αγαθά δεν πρέπει να στοχοποιούνται ή να χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς θεωρούνται μη στρατιωτικές υποδομές».

Από την έναρξη της σύγκρουσης τον περασμένο Οκτώβριο, περισσότεροι από 39.000 κάτοικοι της Γάζας έχουν σκοτωθεί, σύμφωνα με το τοπικό υπουργείο Υγείας, ενώ οι περισσότεροι από τους 2,3 εκατομμύρια κατοίκους της Λωρίδας έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Στη Γάζα έχουν καταστραφεί περισσότερα από 100 πολιτιστικά μνημεία και ιστορικοί τόποι λόγω των ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών. Η Μονή του Αγίου Ιλαρίωνα εντάσσεται σε τέσσερα άλλα μνημεία της Παλαιστίνης στον κατάλογο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, η οποία προσφέρει τεχνική και οικονομική βοήθεια για την προστασία και την αποκατάσταση κάθε μνημείου.

*Με πληροφορίες από ArtNews και UNESCO