Χριστουγεννιάτικα έθιμα απ’ όλο τον κόσμο

Στην Ισλανδία, επισήμως, οι Χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί ξεκινούν την 11^η Δεκεμβρίου με τον ερχομό του πρώτου από τους 13 «Jolasveinarnir», μαγικά πλάσματα (τρόλς ή ξωτικά) που κατοικούν στο βουνό. Γιοί της Gryla και του Leppaludia, δύο δράκων μου σύμφωνα με τον μύθο έτρωγαν τα άτακτα παιδιά, τα παιχνιδιάρικα και σκανταλιάρικα αυτά όντα, κατεβαίνουν ένα ένα, κάθε βράδυ έως την Παραμονή των Χριστουγέννων, από τα βουνά που κατοικούν για να γιορτάσουν με τους ανθρώπους τα Χριστούγεννα και να σκαρώσουν φάρσες. Σύμφωνα με το έθιμο, τα παιδιά πρέπει να αφήσουν στο περβάζι τους ένα παπούτσι, ώστε, την ώρα που κοιμούνται, οι «Jolasveinarnir», να τους αφήσουν μέσα σε αυτό, είτε ένα μικρό κέρασμα ή παιχνίδι, αν ήταν φρόνιμα, είτε μια σάπια πατάτα, αν ήταν άτακτα.

Η 23^η Δεκεμβρίου, εκτός από την ημέρα που οι Ισλανδοί γιορτάζουν τον άγιο – προστάτη τους, Thorlakur, θεωρείτε και η τελευταία μέρα των χριστουγεννιάτικων προετοιμασιών. Η παράδοση επιτάσσει οι Ισλανδοί να τρώνε σαλάχι συνοδευόμενο με πουρέ πατάτας και να πίνουν ένα τοπικό αλκοολούχο ποτό («brennivin»), ζυμωμένο με δημητριακά ή πατάτα και αρωματισμένο με κύμινο. Η επόμενη μέρα, η Παραμονή των Χριστουγέννων, αποτελεί τη σημαντικότερη εορτή, με τους Ισλανδούς να απολαμβάνουν παραδοσιακό γεύμα, το οποίο περιλαμβάνει λιχουδιές όπως καπνιστό αρνί («Hangikjot»), ψητό χοιρινό μαριναρισμένο με γλυκιά σάλτσα και συνοδευόμενο από καραμελωμένες πατάτες («Hamborgarhruggur») και δανέζικο ρυζόγαλο (Ris a l’amande).

Την ημέρα εκείνη στην Ισλανδία έχουν τη συνήθεια να υλοποιούν δύο ιδιαίτερα χριστουγεννιάτικα έθιμα. Σύμφωνα με το πρώτο, «Jolabokaflod», οι Ισλανδοί δωρίζουν στους αγαπημένους τους ένα καινούριο βιβλίο για ανάγνωση, παράδοση που κρατάει από το 1944 και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μάλιστα, ήδη από τα μέσα Νοεμβρίου, ο Σύλλογος Εκδοτών της Ισλανδίας διανέμει δωρεάν σε κάθε ισλανδικό σπίτι έναν κατάλογο («Bokatidinti») με όλα τα εκδιδόμενα βιβλία, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να επιλέξουν από αυτό. Το δεύτερο έθιμο επιτάσσει οι Ισλανδοί να φορούν ένα καινούριο κομμάτι ύφασμα (π.χ. κάλτσες), διαφορετικά η «Χριστουγεννιάτικη Γάτα» θα τους «κατασπαράξει».

Μετά την Παραμονή οι 13 «Jolasveinarnir» αρχίζουν ένας ένας να αποσύρονται πίσω στις σπηλιές που κατοικούν, με τον τελευταίο να αποχωρεί των Θεοφανίων , στις 6 Ιανουαρίου, όπου σηματοδοτείται και το τέλος της εορταστικής περιόδου.

Στην Ιταλία η χριστουγεννιάτικη περίοδος ξεκινάει στις 8 Δεκεμβρίου, την ημέρα της Αμώμου Συλλήψεως, οπότε και ένα κανόνι εκπυρσοκροτεί στο κάστρο του Sant’ Angelo στη Ρώμη, σηματοδωτόντας την έναρξη των εορτασμών. Κατα τη διάρκεια της «Novena», της περιόδου 9 ημερών πριν τα Χριστούγεννα πραγματοποιούνται διάφορα έθιμα. Τα παιδιά στις αγροτικές περιοχές ντυμένοι βοσκοί γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και ερμηνεύουν κάλαντα ή χριστουγεννιάτικα ποιήματα. Στην περιοχή της Νοτίου Ιταλίας και της Ρώμης οι «zampognari» & «pifferai» , παίκτες γκάιντας και φλαόυτου, ντυμένοι με παραδοσιακές βουκολικές φορεσιές παίζουν εορταστικούς σκοπούς έξω από εκκλησίες ή σε μεγάλες πλατείες. Τέλος, σε διάφορες πόλεις της Ιταλίας, πραγματοποιούνται τα «presepi vivente», χριστουγεννιάτικα δρώμενα, κατά τα οποία άνθρωποι με κοστούμια αναπαριστούν σκηνές γεγονότων της γέννησης του Θείου Βρέφους.

Το σημαντικότερο εορταστικό γεύμα είναι εκείνο της παραμονής των Χριστουγέννων, το οποίο οι Ιταλοί αποκαλούν «Η Γιορτή των Επτά Ψαριών», λόγω της καθολικής παράδοσης που θέλει η τελευταία μέρα πριν τα Χριστούγεννα να είναι ημέρα νηστείας. Τα πιάτα περιλαμβάνουν, κυρίως, θαλασσινά συνοδευμένα με λαχανικά, ενώ για επιδόρπιο σερβίρεται πανετόνε και διάφορα γλυκίσματα με ξηρούς καρπούς. Την επόμενη μέρα, στο εορταστικό τραπέζι («Cenone») το κρέας και τα ζυμαρικά έχουν την τιμητική τους.

Τα δώρα στην Ιταλία δεν τα φέρνει ο Άγιος Βασίλης αλλά μια ηλικιωμένη μάγισσα, η «Befana», την παραμονή των Θεοφανιών, στις 5 Ιανουαρίου. Η Befana σύμφωνα με τον μύθο τριγυρνάει, από σπίτι σε σπίτι, πάνω στο σκουπόξυλό της ψάχνοντας για το Θείο Βρέφος, αφήνοντας μέσα στις κάλτσες των παιδιών παιχνίδια και γλυκίσματα ή κάρβουνο, αναλόγως αν υπήρξαν καλά ή άτακτα. Επιπροσθέτως, την ημέρα των Θεοφανίων στην πόλη του Βατικανού, Ιταλοί ντυμένοι με μεσαιωνικά κοστούμια παρελαύνουν προς την εκκλησία του Αγίου Πέτρου, όπου ο Πάπας πραγματοποιεί πρωινή λειτουργία αφιερωμένη στους Τρεις Μάγους που επισκέφτηκαν τον μικρό Ιησού φέροντες δώρα.