Το χρήμα της οργής

Ο πρώην κατάδικος Τζόνι Κλέι, οργανώνει μια παράτολμη ληστεία στον ιππόδρομο, που θα εξασφαλίσει σ’ αυτόν και τους συνεργούς του μια πλούσια ζωή. Τα πάντα είναι σχεδιασμένα με ακρίβεια ρολογιού, όμως το φαινομενικά τέλειο σχέδιο, θα κινδυνεύσει από τυχαία περιστατικά.

Το 1956 ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ είχε γυρίσει ήδη δύο ταινίες μεγάλου μήκους και μερικές μικρού μήκους, ενώ βιοποριζόταν από τις φωτογραφίες που τράβαγε για το περιοδικό Look και από τη σκηνοθεσία επικαίρων. Ο κινηματογραφικός παραγωγός Τζέιμς Χάρις του πρότεινε μια διασκευή ενός αστυνομικού μυθιστορήματος του Λάιονελ Ουάιτ, θεωρώντας τον νεαρό Νεοϋρκέζο ως ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα του Αμερικανικού σινεμά. Ο Κιούμπρικ κεφαλαιοποίησε την αμοιβή του, όντας πλέον συμπαραγωγός, οι δυο τους προσέλαβαν τον πολύ Τζιμ Τόμπσον, γνωστό συγγραφέα νουάρ έργων (και αργότερα σκηνοθέτη) για τους διαλόγους, ενώ η United Artists κάλυψε τα έξοδα του Στέρλινγκ Χέιντεν και μιας ομάδας ηθοποιών με παρελθόν σε φιλμ νουάρ. Η τότε σύζυγος του Κιούμπρικ, Ρουθ Σομπότκα μόνταρε κι ο μετέπειτα DoP του Πέκινπα Λούσιεν Μπάλαρντ ανέλαβε τη διεύθυνση φωτογραφίας.

Το Χρήμα της Οργής είναι μια τυπική heist movie μικρού προϋπολογισμού, με ισχυρές δόσεις νουάρ στερεοτύπων. Στα 80 λεπτά της διάρκειάς του, παρακολουθούμε την εκτέλεση μιας περίπλοκα σχεδιασμένης ληστείας όπως και την κατάληξή της. Μπορεί το στυλ να είναι «ξερά δημοσιογραφικό», με μια ουδέτερη φωνή οφ να περιγράφει λεπτό προς λεπτό τη διαδρομή κάθε συνενόχου από το πρωί της ίδιας μέρας ως τη στιγμή της ληστείας και την κάμερα να καταγράφει ξερά τα γεγονότα (κατά κανόνα σε εξωτερικούς χώρους), όμως ο κατακερματισμός του χρόνου και της γραμμικής αφήγησης αφήνει μια διαφορετική (και ασυνήθιστη) αίσθηση από τις περισσότερες ταινίες του είδους.

Παράλληλα, ο Κιούμπρικ φανερώνει κάποια χαρακτηριστικά που θα σημαδέψουν και το υπόλοιπο έργο του, τις συμπτώσεις που διαμορφώνουν την (συνήθως τραγική) μοίρα των ηρώων, την ειρωνεία για τα ανθρώπινα σχέδια, το αναπόδραστο του πεπρωμένου, την ψυχρή καταγραφή της πτώσης των ηρώων, χαρακτηριστικά που ο ίδιος είχε αναγνωρίσει, υιοθετώντας τα, στις ταινίες του Λανγκ και του Χιούστον πριν απ’ αυτόν.

Το «πειραγμένο» φιλμ νουάρ του 1956, δεν γνώρισε κάποια εισπρακτική επιτυχία, όμως του άνοιξε τις πόρτες της MGM, για τους «Σταυρούς στο μέτωπο» την επόμενη χρονιά.

Με το πέρασμα του χρόνου (και φυσικά προϊούσης της αναγνώρισης του Κιούμπρικ ως κορυφαίου κινηματογραφιστή), το Χρήμα της Οργής απέκτησε το δικό του cult, και δεν ήταν λίγοι που μιμήθηκαν το αφηγηματικό στυλ της ταινίας, με πιο γνωστό τον Ταραντίνο στο Reservoir Dogs.

Ήταν μάλιστα η τελευταία ταινία που γύρισε ο Κιούμπρικ στις ΗΠΑ.