Ιάκωβος, Ο Ψεύτης

Προς το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, σε ένα εβραϊκό γκέτο που βρίσκεται σε κάποια χώρα της Ανατολικής Ευρώπης ο εβραίος Ιάκωβος ακούει τυχαία από το γερμανικό ράδιο ότι οι Ρώσοι νικούν στο Μέτωπο και πλησιάζουν προς το μέρος τους. Όταν μεταβιβάζει την είδηση στους συγκρατούμενούς του, κανείς δεν το πιστεύει, έτσι για να γίνει πιστευτός, τους λέει πως ο ίδιος είναι κάτοχος ραδιοφώνου. Η είδηση κυκλοφορεί αμέσως σ’ ολόκληρο το γκέτο και ο Ιάκωβος γίνεται ξαφνικά το πιο σημαντικό πρόσωπο, στο οποίο οι απελπισμένοι Εβραίοι εναποθέτουν όλες τις ελπίδες τους. Έτσι, ο Ιάκωβος υποχρεώνεται να επινοεί συνεχώς ιστορίες από το Μέτωπο για να κρατάει υψηλά το ηθικό τους.

Το φιλμ ερευνά την κλασική θεματολογία του ανθρωπάκου που οι περιστάσεις τον κάνουν άθελά του ήρωα αλλά πέφτει θύμα της ίδια της απάτης του. Ο σκηνοθέτης βασίζεται στο κλασικό μυθιστόρημα του Becker για να φτιάξει μια συγκινητική ταινία που ακροβατεί συνέχεια ανάμεσα στο κωμικό και τραγικό.

Σε όλο το έργο πλανιέται το ερώτημα τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα και ο σκηνοθέτης φαίνεται να συνηγορεί με την άποψη ότι αλήθεια είναι οτιδήποτε, αυτό που πιστεύεις εσύ για πραγματικό ή αυτό που μπορεί να σε κάνει ευτυχισμένο. Από την στιγμή που ο Ιάκωβος άρχισε να διαδίδει τα ψέματά του, σταμάτησαν οι αυτοκτονίες των απελπισμένων εβραίων του γκέτο. Κάθε φορά όμως ο ήρωας είναι υποχρεωμένος να εφευρίσκει όλο και περισσότερο παραστατικά ψέματα για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου του. Ο δημιουργός τπυ φιλμ ωστόσο δεν εθελοτυφλεί. Στο τέλος το ψέμα αποκαλύπτεται και ο πρώτος που κρεμιέται είναι ο κουρέας Κοβάλσκι, ο καλύτερος φίλος του Ιάκωβου.

Όμως η ταινία δεν είναι πεσιμιστική. Γιατί παρά την ωμότητα των καταστάσεων που δείχνει, υμνεί την αξιοπρέπεια του ατόμου μπροστά στις πιο δύσκολες περιστάσεις. Στην επιτυχία της ταινίας συμβάλλει η θαυμάσια ερμηνεία του Τσέχου ηθοποιού Vlastimil Brodsky.