Ο Χορός της Πραγματικότητας

Ένα αγόρι γεννιέται το 1929 στην Τοκοπίλα, μια μικρή παραλιακή πόλη στα πρόθυρα της χιλιανής ερήμου, όπου γυρίστηκε και η ταινία. Αντιμέτωπος με μια θλιμμένη και αποξενωμένη παιδική ηλικία, ως μέλος μια ξεριζωμένης οικογένειας, ο νεαρός Χοδορόφσκι θα γνωρίσει από πολύ νωρίς τη γοητευτική γραμμή ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα και θα επιλέξει να ζήσει ακριβώς εκεί. Μεγαλώνοντας, το αγόρι θα γίνει ένας σπουδαίος σκηνοθέτης, με ανεκτίμητο όπλο του τη σπάνια ικανότητα να ισορροπεί ανάμεσα στα δύο.

Αναμειγνύοντας την προσωπική του ιστορία με τη μεταφορά, τη μυθολογία και την ποίηση, «Ο Χορός της Πραγματικότητας» αντανακλά τη φιλοσοφία του Αλεχάντρο Χοδορόφσκι ότι η πραγματικότητα δεν είναι αντικειμενική, αλλά περισσότερο ένας «χορός» που γεννιέται μέσα από την ίδια μας τη φαντασία.

Ο πολυτάλαντος δημιουργός (από ηθοποιός μέχρι σεναριογράφος κόμικ, όπως οι “Μεταβαρόνοι”) έχει υπάρξει δημιουργός πολύ σημαντικών avant garde ταινιών τη δεκαετία του 70. Η επιστροφή του στην σκηνοθεσία δεν είναι καθόλου αμεληταία. Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη φαντασία, δυνατές εικόνες, σουρεαλισμό, ηθικά και πολιτικά διλήμματα. Ένα έργο ενηλικίωσης τόσο του γιου, όσο και του πατέρα. Ο τρυφερός γιος μεγαλώνει με αυταρχικό τρόπο από έναν σταλινικών πεποιθήσεων αριστερό πατέρα, που πιστεύει ότι ο άντρας πρέπει να είναι σκληρός κι ότι ο κόσμος θα γίνει καλύτερος αν όλοι γίνουν σκληροί πρώτα με τους εαυτούς τους και μετά με τους άλλους. Τελικά πρέπει κι οι δύο να ξεφύγουν από το φάντασμα ενός πατέρα-δυνάστη, που τους στοιχειώνει, για να ζήσουν καλύτερα και να αγαπηθούν περισσότερο. 

Το έργο έχει την εικαστική κλάση ενός σημαντικού κινηματογραφιστή και το βάθος και την ψυχολογική διερεύνηση ενός μυθιστορήματος (κυρίως λατινοαμερικάνικης γραφής, όπου κυρίαρχο μοτίβο είναι ο “μαγικός ρεαλισμός”). Υπάρχει η αίσθηση ενός αυτοβιογραφικού μηνύματος, το οποίο βέβαια, κατά μία έννοια υπονομεύεται από τις συνεχείς σουρεαλιστικές εικόνες. Υπάρχει όμως και μια ξεκάθαρη προσήλωση στο πολιτικό μήνυμα και στην προβολή ενός ανθρωπισμού που υπερβαίνει τους ολοκληρωτισμούς αριστεράς και δεξιάς.

Οι κινηματογραφικές αναφορές του πολυσύνθετου σκηνοθέτη ίσως να ποικίλουν τόσο που να είναι μάταιο να τις αναζητήσει κανείς. Άλλος μπορεί να διακρίνει σε αυτόν επιρροές από το Φελίνι κι άλλος από τον Πήτερ Γκρίναγουεϊ. Προσωπικά, αρκετές εικόνες μου έδωσαν την αίσθηση ενός avant garde και μεταμοντέρνου κινηματογράφου της δεκαετίας του 80.  

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Μια ιδιαίτερη και αρκετά πρωτοποριακή λατινοαμερικάνικη ταινία, με ποιητική και μυθιστορηματική διάσταση, που μπορεί να ξυπνήσει υπαρξιακούς, φιλοσοφικούς και πολιτικούς προβληματισμούς με όχημα κυρίως τη φαντασία.

Γιώργος Σμυρνής