1984, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παπαγεωργίου για 2η χρονιά στο Θέατρο Δίπυλον

Μετά από μια πρώτη, εξαιρετικά επιτυχημένη πορεία, το 1984 του Γιώργου Παπαγεωργίου συνεχίζει για δεύτερη σεζόν στο Θέατρο Δίπυλον, από τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου και κάθε Δευτέρα και Τρίτη. Το ανατριχιαστικά επίκαιρο, κορυφαίο πολιτικό δυστοπικό έργο του George Orwell, ένα από τα πιο προφητικά και διεισδυτικά κείμενα του 20ού αιώνα, συναντά στη σκηνή μια πυκνή, σκοτεινή και βαθιά ανήσυχη θεατρική γλώσσα, σε μια παράσταση που δεν αφηγείται απλώς έναν εφιάλτη, αλλά τον φέρνει επικίνδυνα κοντά στο παρόν.

Με τη διασκευή – μετάφραση της Έλενας Τριανταφυλλοπούλου, την πρωτότυπη μουσική του Αλέξανδρου-Δράκου Κτιστάκη να ερμηνεύεται ζωντανά από τέσσερις μουσικούς επί σκηνής, και τον Γιώργο Παπαγεωργίου να αναλαμβάνει ερμηνευτικά ένα απαιτητικό, σχεδόν ακραίο σκηνικό εγχείρημα, το 1984 μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο θεατρικό tour de force γύρω από τον φόβο, την εξουσία, τη χειραγώγηση, τη γλώσσα, τη μνήμη και την ίδια την επιβίωση της ανθρώπινης συνείδησης.

Στη σκηνική της μορφή, η παράσταση έχει ήδη αναγνωριστεί ως ένα σκοτεινό, απειλητικό σύμπαν, με λιτή αλλά και ευρηματική σκηνοθεσία και έναν Γιώργο Παπαγεωργίου που επιτυγχάνει έναν ερμηνευτικό άθλο, επιβεβαιώνοντας ότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια συμβατική μεταφορά ενός κλασικού έργου, αλλά με μια εμπειρία που χτυπά στο νεύρο της εποχής. Η ατμόσφαιρά της είναι ασφυκτική, η ερμηνευτική της ένταση αδιάκοπη, ενώ η μουσική λειτουργεί όχι ως συνοδεία, αλλά ως δραματουργικός μηχανισμός που σφίγγει τον κλοιό γύρω από τον θεατή.

Ο Ουίνστον Σμιθ, ο Μεγάλος Αδερφός, η Αστυνομία Σκέψης, η Καινογλώσσα, ο Θάλαμος 101 παύουν να είναι μόνο σύμβολα μιας φανταστικής τυραννίας και γίνονται θραύσματα ενός κόσμου που μοιάζει να πλησιάζει όλο και περισσότερο. Κι εκεί ακριβώς βρίσκεται η δύναμη αυτής της παράστασης: στο ότι δεν καθησυχάζει, δεν χαρίζεται, δεν αφήνει περιθώριο απόστασης.

Αυτό το ερώτημα διατρέχει ολόκληρη την παράσταση και επιστρέφει με ακόμη μεγαλύτερη ορμή στη δεύτερη σεζόν της. Γιατί το 1984 είναι μια παράσταση που επιμένει να κοιτάζει κατάματα τον πυρήνα του σύγχρονου φόβου. Και γι’ αυτό, τώρα περισσότερο από ποτέ, η επιστροφή της μοιάζει αναγκαία.

«Δεν πιστεύω ότι το είδος της κοινωνίας που περιγράφω θα προκύψει κατ’ ανάγκη, αλλά πιστεύω πως κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί.» (Τζ. Όργουελ)

Ο Ουίνστον Σμιθ, ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, παλεύει να επιβιώσει σωματικά, νοητικά και ψυχικά μέσα σ’ έναν ζοφερό κόσμο, όπου η καταπάτηση της ατομικής ελευθερίας, ο καθολικός έλεγχος της πληροφορίας, η βίαιη καταστολή και η προσπάθεια εξουδετέρωσης της ικανότητας για αυτόνομη σκέψη συνθέτουν την εφιαλτική καθημερινότητα.

Ο Μεγάλος Αδερφός, η Αστυνομία Σκέψης, οι τηλεοθόνες, η Καινογλώσσα, τα Δύο Λεπτά Μίσους, το Υπουργείο Αλήθειας, ο καταδικασμένος ερωτικός δεσμός του με την Τζούλια, ο Θάλαμος 101 συναποτελούν τις σκηνές-εικόνες που είτε προβλέπουν ένα δυστοπικό μέλλον είτε αποκαλύπτουν ένα εξίσου δυσοίωνο παρόν, όπου οι ολοένα εξελισσόμενες τακτικές του ολοκληρωτισμού αποτελούν μια σύγχρονη προέκταση της «οργουελικής» σκέψης.

Το διαχρονικό πολιτικό αλληγορικό έργο «1984» κυκλοφορεί για πρώτη φορά το 1949. Μία εβδομάδα πριν από την ολοκλήρωση της δακτυλογράφησης, ο συγγραφέας εξακολουθούσε να είναι αναποφάσιστος ως προς τον τίτλο. Όπως γράφει σ’ ένα φιλικό του πρόσωπο:
«Διχάζομαι ανάμεσα στο 1984 και στο Ο τελευταίος άνθρωπος στην Ευρώπη.» Από τότε μέχρι σήμερα, το «1984» έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα σε ολόκληρο τον κόσμο, καθιστώντας τον αντίκτυπο του έργου του Όργουελ αναμφισβήτητα οικουμενικό και βαθιά αναστοχαστικό για τη δημοκρατία και τα όριά της.

Ένας ηθοποιός-performer υποδύεται όλους τους ρόλους της ιστορίας του Ουίνστον Σμιθ, μιλώντας συχνά εξ ονόματος του ίδιου ή των προσώπων που τον περιβάλλουν, έχοντας μαζί του τέσσερις μουσικούς επί σκηνής.

Η πρωτότυπη μουσική και τα ηχητικά τοπία του Αλέξανδρου-Δράκου Κτιστάκη αναδεικνύουν βασικά πεδία της παράστασης, όπου σκαριφήματα παιδικών τραγουδιών (τα θραύσματα μνήμης του Ουίνστον Σμιθ) μπλέκονται με τον υπόκωφο ρυθμικό θόρυβο των εμβατηρίων (ο κόσμος του Μεγάλου Αδερφού), για να μετουσιωθούν τελικά σε μελωδίες που τραγουδούν ακατάπαυστα τις χαμένες λέξεις: ελευθερία, αυτοδιάθεση, ισότητα, δικαιοσύνη — σε μια εποχή όπου η ελευθερία εκχωρείται πλέον ελεύθερα.

Από τις 12 Οκτωβρίου η παράσταση-εμπειρία του Γιώργου Παπαγεωργίου, που λειτουργεί ως καθρέφτης των μηχανισμών σύγχρονης εξουσίας, επιστρέφει στο Θέατρο Δίπυλον.