Απεβίωσε ο διανοούμενος Στέλιος Ράμφος σε ηλικία 87 ετών

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών ο Στέλιος Ράμφος, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και πολυσυζητημένες μορφές της σύγχρονης ελληνικής διανόησης. Φιλόσοφος, συγγραφέας και στοχαστής, ο Ράμφος άφησε πίσω του ένα εκτενές συγγραφικό έργο, με περισσότερα από 30 βιβλία, ενώ για δεκαετίες είχε ενεργή παρουσία στον δημόσιο διάλογο μέσα από διαλέξεις, συνεντεύξεις και άρθρα.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και αρχικά ακολούθησε σπουδές Νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1965, πριν ολοκληρώσει τις σπουδές του, έφυγε για το Παρίσι, όπου στράφηκε στη φιλοσοφία και φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Βενσέν. Εκεί παρέμεινε για αρκετά χρόνια, διδάσκοντας φιλοσοφία από το 1969 έως το 1974, πριν επιστρέψει οριστικά στην Ελλάδα.

Η σχέση του με τη φιλοσοφία, ωστόσο, είχε αρχίσει να διαμορφώνεται ήδη από τα πρώτα χρόνια της νεότητάς του. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 είχε ενεργή παρουσία στον χώρο της Αριστεράς και ασχολήθηκε με τον μαρξισμό. Το 1963 απομακρύνθηκε από την Αριστερά, ενώ κατά την παραμονή του στο Παρίσι γνώρισε τον Κορνήλιο Καστοριάδη, η σκέψη του οποίου αποτέλεσε μία από τις σημαντικές επιρροές στην πνευματική του πορεία.

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, το ενδιαφέρον του στράφηκε όλο και περισσότερο στην ελληνική φιλοσοφική παράδοση, τη βυζαντινή σκέψη και την Ορθοδοξία. Κατά τη δεκαετία του 1980 συνδέθηκε με το ρεύμα της νεορθοδοξίας και συχνά αναφερόταν μαζί με τον φιλόσοφο Χρήστο Γιανναρά ως μία από τις χαρακτηριστικές μορφές του συγκεκριμένου πνευματικού ρεύματος.

Στο επίκεντρο της σκέψης του βρέθηκε η σχέση της σύγχρονης Ελλάδας με την Ανατολή και τη Δύση, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η βυζαντινή και ορθόδοξη παράδοση διαμόρφωσαν τον ελληνικό πολιτισμό και τη νεοελληνική ταυτότητα. Η ερμηνεία του ελληνισμού και οι συνέπειες της βυζαντινής κληρονομιάς στη διαμόρφωση του νεοελληνικού ψυχισμού αποτέλεσαν σταθερά πεδία της συγγραφικής και φιλοσοφικής του αναζήτησης.

Ωστόσο, η σκέψη του δεν παρέμεινε σταθερή. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά απομακρύνθηκε από τις θέσεις που τον είχαν συνδέσει με τη νεορθοδοξία και υιοθέτησε περισσότερο εκσυγχρονιστικές απόψεις. Η μετατόπισή του αυτή αποτέλεσε και μία από τις αφορμές για τον έντονο δημόσιο διάλογο που συνόδευσε το έργο και τις παρεμβάσεις του.

Παράλληλα με τη φιλοσοφική του δραστηριότητα, ο Στέλιος Ράμφος ανέπτυξε ένα ιδιαίτερα πλούσιο συγγραφικό έργο. Τα βιβλία του καταπιάστηκαν με τη φιλοσοφία, την ελληνική ταυτότητα, την ιστορία, την Ορθοδοξία, τον πολιτισμό και τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, ενώ ο ίδιος παρέμεινε για χρόνια ενεργός στον δημόσιο διάλογο.

Στην Αθήνα δίδαξε, μεταξύ άλλων, στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν και στο Ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη, ενώ οι δημόσιες ομιλίες, οι τηλεοπτικές και έντυπες συνεντεύξεις του τον έφεραν συχνά στο επίκεντρο της επικαιρότητας.

Ο Στέλιος Ράμφος υπήρξε, τελικά, μια παρουσία που δύσκολα χωρά σε μία μόνο ιδεολογική ή πνευματική κατηγορία. Από τον μαρξισμό και τη νεορθοδοξία μέχρι τις εκσυγχρονιστικές του θέσεις, η διαδρομή του χαρακτηρίστηκε από διαρκείς μετατοπίσεις και αναζητήσεις. Μέσα από τα βιβλία και τις δημόσιες παρεμβάσεις του επιχείρησε επί δεκαετίες να ερμηνεύσει την Ελλάδα, την ιστορία και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε η σύγχρονη ελληνική κοινωνία.