Γιατί πονάνε τα αφτιά μας το καλοκαίρι;

Θάλασσα, πισίνα, βουτιές και ατελείωτες ώρες στο νερό. Το καλοκαίρι είναι συνδεδεμένο με την ξεγνοιασιά, αλλά για αρκετούς ανθρώπους συνοδεύεται και από μία ενοχλητική πάθηση που μπορεί να μετατρέψει τις διακοπές σε ταλαιπωρία: την εξωτερική ωτίτιδα ή αλλιώς «νόσο του κολυμβητή».

Πρόκειται για μια φλεγμονή του έξω ακουστικού πόρου, δηλαδή του καναλιού που συνδέει το εξωτερικό αυτί με το τύμπανο. Σύμφωνα με την κ. Όλγα Παπαδοπούλου, Διευθύντρια Ωτορινολαρυγγολόγο στο Metropolitan Hospital, η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η παρατεταμένη έκθεση στο νερό δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη μικροβίων.

Η υπερβολική υγρασία μέσα στο αυτί αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Όταν το νερό παραμένει στον έξω ακουστικό πόρο μετά το μπάνιο στη θάλασσα ή την πισίνα, δημιουργείται ένα περιβάλλον που ευνοεί τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων και, σπανιότερα, μυκήτων.

Ωστόσο, το νερό δεν είναι ο μόνος ένοχος. Η χρήση μπατονέτας, το ξύσιμο του αυτιού με τα δάχτυλα ή η συχνή χρήση ακουστικών και ωτοασπίδων μπορεί να προκαλέσουν μικροσκοπικούς τραυματισμούς στο δέρμα του ακουστικού πόρου. Αυτές οι μικρές αμυχές λειτουργούν ως πύλες εισόδου για τους μικροοργανισμούς που προκαλούν τη φλεγμονή.

Παράλληλα, άτομα με δερματικές παθήσεις όπως ψωρίαση, ατοπική δερματίτιδα ή αλλεργική δερματίτιδα εμφανίζουν αυξημένη προδιάθεση.

Η εξωτερική ωτίτιδα συνήθως ξεκινά με ήπια συμπτώματα που πολλοί θεωρούν ασήμαντα. Ο κνησμός μέσα στο αυτί, η αίσθηση ενόχλησης, η ήπια ερυθρότητα και ο πόνος που εμφανίζεται όταν πιέζουμε το πτερύγιο ή το μπροστινό τμήμα του αυτιού είναι από τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί και μικρή ποσότητα διαυγούς υγρού που εκρέει από το αυτί.

Εάν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα. Ο πόνος γίνεται πιο έντονος, εμφανίζεται αίσθημα πίεσης ή βουλώματος στο αυτί και η ακοή μπορεί να επηρεαστεί προσωρινά. Συχνά παρατηρείται οίδημα του ακουστικού πόρου και αυξημένη έκκριση υγρών ή πυώδους υλικού.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται προς τον λαιμό, το πρόσωπο ή το κεφάλι, ενώ ενδέχεται να εμφανιστούν πυρετός και διόγκωση λεμφαδένων στον τράχηλο.

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο. Η επισκόπηση του αυτιού με ωτοσκόπιο ή ωτομικροσκόπηση επιτρέπει την αξιολόγηση του ακουστικού πόρου και της τυμπανικής μεμβράνης. Σε περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται εύκολα στη θεραπεία, μπορεί να χρειαστεί λήψη δείγματος από τις εκκρίσεις για καλλιέργεια, ώστε να εντοπιστεί ο υπεύθυνος μικροοργανισμός.

Η θεραπεία στοχεύει στην υποχώρηση της φλεγμονής και στην αποκατάσταση του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να απαιτηθεί καθαρισμός του αυτιού και χορήγηση ειδικών ωτικών σταγόνων που περιέχουν αντιβιοτικά, αντιμυκητιασικούς παράγοντες ή κορτιζόνη. Σε πιο σοβαρές ή επίμονες λοιμώξεις ενδέχεται να χορηγηθεί και αγωγή από το στόμα.

Παράλληλα, συνιστάται η αποφυγή κολύμβησης και η προστασία του αυτιού από το νερό μέχρι την πλήρη αποκατάσταση.

Η πρόληψη είναι συχνά η καλύτερη θεραπεία. Οι ειδικοί συστήνουν καλό στέγνωμα των αυτιών μετά το μπάνιο, αποφυγή χρήσης μπατονέτας και προσοχή στον υπερβολικό καθαρισμό του ακουστικού πόρου. Εξίσου σημαντικό είναι να μην αγνοούμε τα πρώτα συμπτώματα, καθώς η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη της φλεγμονής και να μας επιτρέψει να συνεχίσουμε τις καλοκαιρινές δραστηριότητες χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις.