Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, σε σκηνοθεσία Σάββα Στρούμπου στο Θέατρο Άττις

Η ομάδα Σημείο Μηδέν και ο σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος, μετά τις εξαιρετικά επιτυχημένες παρουσιάσεις, εντός και εκτός Ελλάδας, της Αντιγόνης του Σοφοκλή και των Περσών του Αισχύλου, συνεχίζουν την έρευνά τους στα θεμελιώδη κείμενα του αρχαίου δράματος, παρουσιάζοντας την πιο αινιγματική ίσως τραγωδία του αιρετικού τραγικού ποιητή Ευριπίδη, «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι». Η παράσταση θα παρουσιάζεται στο Θέατρο Άττις-Νέος Χώρος από την Παρασκευή 8 Μαΐου.

Το τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίσαμε και το τραγικό βίωμα του πολέμου

Ο Ευριπίδης είναι σύγχρονός μας, γράφει εντός της εποχής μας, στον δικό μας καιρό της παρακμής, όπου το ανθρώπινο μέσα στον άνθρωπο κατακρημνίζεται στην άβυσσο της βαρβαρότητας των πολέμων, της αλλοίωσης κάθε έννοιας δημοκρατίας και της γενικευμένης βαρβαρότητας σε όλο το φάσμα της ζωής. Το κοίταγμα του Ευριπίδη είναι ωμό, σαρκαστικό, οργισμένο, δεν εξιδανικεύει, δεν συγχωρεί, δεν καθησυχάζει. Αντιθέτως, αποκαλύπτει τις στιβάδες των καταστροφών που συσσωρεύονται σε έναν κόσμο που ούτε μπορεί να γυρίσει πίσω σε ένα ιδανικό ή ηρωικό παρελθόν, ούτε μπορεί να προχωρήσει προς ένα κάποιο μέλλον, εθελοτυφλώντας για την τωρινή του κατάστασή, όπου άνθρωποι και κυρίως παιδιά, μετατρέπονται, χωρίς κανένα έλεος, σε κρέας για κανόνια.

Στην “Ιφιγένεια η εν Αυλίδι” ο κόσμος βαδίζει στο χείλος της αβύσσου, χωρίς αέρα και χωρίς διέξοδο από τον παραλογισμό του επερχόμενου μεγάλου πολέμου. Από την αρχή κιόλας του έργου, βρισκόμαστε σε αυτή την αιχμή του χρόνου όπου ιερά έθιμα όπως η ικεσία, δομικές και βαθιά συμβολικές σχέσεις όπως η πατρότητα, σημαίνοντα ιδεώδη όπως η πατρίδα, που συνδέουν τον άνθρωπο με τον τόπο καταγωγής του, την ιστορική μνήμη και ένα συλλογικό αξιακό και ηθικό πεπρωμένο, διαβρώνονται, απομυθοποιούνται, καταρρέουν μπροστά στο βάρος της βουλιμίας των κυρίαρχων για πόλεμο, αίμα και εξουσία. Όμως, τι είναι ένας κόσμος που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την παιδοκτονία;

Πόσες Ιφιγένειες θα χρειαστεί να θυσιαστούν, με ή χωρίς το στοιχείο της εθελοθυσίας, ώστε η χειμαζόμενη ανθρωπότητα να πάψει να βλέπει τον εαυτό της στον σπασμένο καθρέφτη των αιματηρών πεδίων των μαχών; Και η δική μας, τραγικά μεταβατική εποχή, αυτά τα αγωνιώδη ερωτήματα δεν θέτει; Ο κόσμος όπως τον ξέρει ο Ευριπίδης τελειώνει με το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Η τραγωδία “Ιφιγένεια η εν Αυλίδι” γράφεται μέσα στη δίνη του τέλους μιας εποχής.

Οι καλλιτέχνες, ευαίσθητοι δέκτες των δονήσεων των καιρών και των ψυχικών κλυδωνισμών των ανθρώπων, όταν ζουν σε περίοδο πολέμου, αναπόφευκτα, μεταμορφώνονται. Το εσωτερικό τοπίο ραγίζει, η σχέση με το υλικό γίνεται αγωνιώδης, η φαντασία κινείται σε δρόμους απρόβλεπτους και ταραγμένους, οι καταστροφές που συντελούνται αντανακλώνται στον εσωτερικό τους κόσμο, εμφανίζονται αισθήματα όπως η απόγνωση και ο θυμός, η αίσθηση μιας άνευ όρων και ορίων πνευματικής εξέγερσης απέναντι στο παράλογο της αιματοχυσίας και της ανθρωποθυσίας. Το βίωμα του πολέμου ωθεί τους καλλιτέχνες να αντιμετωπίσουν το υλικό τους χωρίς υπεκφυγές, τους ωθεί να αναζητούν τα άκρα των άκρων στις μορφές και τους τρόπους έκφρασης. Επιχειρούν το έργο τους να εγγραφεί στη μνήμη όσων έρθουν σε επαφή μαζί του.

Ωστόσο, η φάση της παρακμής δεν σηματοδοτεί το τέλος, αλλά την επώδυνη κυοφορία αυτού που δεν υπάρχει ακόμα. Το παλιό καταρρέει, δημιουργώντας τον απαραίτητο ζωτικό χώρο για να γεννηθεί κάτι εντελώς νέο. Ας μην το ξεχνάμε: η ελπίδα ανήκει σε αυτούς που δεν έχουν ελπίδα.
Σάββας Στρούμπος