Κουκλίτσα, σε σκηνοθεσία Μαρίας Πανουργιά στο Εθνικό Θέατρο

Το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζει από τις 16 Απριλίου στη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Κτηρίου Τσίλλερ, την Κουκλίτσα, μια παράσταση βασισμένη στο «Κουκλόσπιτο» του Ίψεν, σε σκηνοθεσία Μαρίας Πανουργιά. Μια επίσκεψη – σχεδόν μεταφυσική – στο εσωτερικό ενός από τα πιο εμβληματικά σπίτια της παγκόσμιας δραματουργίας.

Χριστούγεννα. Μέσα από παράθυρα και μισάνοιχτες πόρτες, αποκαλύπτεται το εσωτερικό ενός σπιτιού, σαν να το παρακολουθεί κανείς απ’ έξω. Πίσω από τους τοίχους του, ο ρεαλισμός διαρρηγνύεται, φανερώνοντας ή αποκρύπτοντας – πάντοτε με χιούμορ καυστικό –  σκοτεινές πτυχές, αμήχανες παύσεις, σκληρές πράξεις και λόγια που τολμούν τα πρόσωπα να αρθρώσουν. Μια αναμέτρηση διαρκής με την ανάγκη για διαφυγή και την παραδοξότητα της ανθρώπινης φύσης.

Στην καρδιά της σκοτεινής και ύπουλα βίαιης αυτής δημιουργίας, ανάμεσα στο ζευγάρι που έχει μια άνιση σεξουαλική σχέση και ζει σε κλίμα οικονομικής ανασφάλειας, κρύβεται ένα μυστικό. Η αποκάλυψή του και η σύγκρουση που ακολουθεί, φέρνει στην επιφάνεια βαθιά υπαρξιακά  ερωτήματα, στα οποία η ανθρώπινη νόηση – φύση αδυνατεί να βρει απαντήσεις.

Τα παιδιά της οικογένειας ζουν κυρίως έξω από το  σπίτι, έξω από τον κόσμο των ενηλίκων, παρακολουθούν το σπίτι, το επιθυμούν και το  φοβούνται. Είναι άλλοτε ήσυχα και απόκοσμα και άλλοτε φλύαρα και υπερκινητικά. Η υπηρέτρια και παραμάνα μοιάζει να φροντίζει τα παιδιά όπως ένας ιδιοκτήτης τα κατοικίδιά του. Ο τοκογλύφος γίνεται καταλύτης για την αποκάλυψη της αλήθειας. Ο γιατρός, που είναι και ο μοναδικός φίλος της οικογένειας, πρόκειται να πεθάνει. Η φίλη εισβάλλει ξαφνικά από το παρελθόν ζητώντας προστασία. Ο σύζυγος υπολογίζει συνεχώς αριθμούς, μετράει χρήματα και ζυγίζει τη Νόρα καθημερινά, ελέγχοντας το βάρος της. Η Νόρα τρώει ασταμάτητα και η συναισθηματική της πείνα εξελίσσεται σε κάτι δαιμονικό.

Τα Χριστούγεννα αλλά και η ζωή μέσα σ’ αυτό το σπίτι είναι απογυμνωμένα από καθετί πνευματικό. Το χρήμα κυριαρχεί με απόλυτη εξουσία και ορίζει τη μοίρα και τις σχέσεις των προσώπων. Φαίνεται πως όλοι προσεύχονται για τη σωτηρία τους στον μοναδικό θεό, το χρήμα.

Η Νόρα δεν διαλύεται για να ανασυνθέσει μόνο τον εαυτό της, αλλά και για να κατακτήσει το δικαίωμα να ονειρεύεται έναν καλύτερο κόσμο. Για να δώσει απάντηση στην ερώτηση: Τι κάνει τη ζωή να αξίζει να τη ζεις; Μετατρέπεται από κουκλίτσα σε δαίμονα, πρεσβεύοντας όχι το «κακό» αλλά – αντίθετα –  διεκδικώντας την επιλογή και την ευθύνη που απαιτεί η ελευθερία. Η τελική ρήξη δεν είναι απλώς έξοδος από το σπίτι. Είναι έκρηξη!

[relart 1]

Αδιαμφισβήτητα επίκαιρο ακόμα και στις μέρες μας, το έργο του σπουδαίου Νορβηγού θεατρικού συγγραφέα καταπιάνεται με την περιφρόνηση και τη χειραγώγηση των γυναικών στις ανδροκρατούμενες κοινωνίες σε όλο τον κόσμο. Λαμβάνει το έργο μια μυθική σχεδόν υπερφυσική διάσταση, όσο αυτά τα υπαρξιακά και κοινωνικά  ζητήματα παραμένουν άλυτα έως σήμερα. Είναι, άλλωστε, εντυπωσιακό πόσο λίγο έχουν αλλάξει οι συνθήκες για τις γυναίκες από το 1879 που γράφτηκε το – πρωτοποριακό για την εποχή του –  έργο.

«Σε έργα με υπερφυσικά θέματα», στο Bunraku (ένα είδος ιαπωνικού κουκλοθέατρου), μια μαριονέτα–κούκλα μπορεί να κατασκευαστεί έτσι, ώστε να μπορεί γρήγορα να μετατραπεί στο πρόσωπο ενός δαίμονα».
Roland Barthes

«Μόνο ένα πρότυπο γυναικείας ομορφιάς επιτρέπεται: το κορίτσι…»
Susan  Sontag