Η Μπιενάλε της Βενετίας αναμένεται να ανοίξει τις πόρτες της στις 9 Μαΐου, ενώ για ακόμη μια χρονιά έρχεται αντιμέτωπη με σφοδρές κριτικές για την απόφασή της να μην ακυρώσει τη συμμετοχή του Ισραήλ – όπως και πέρσι – τη στιγμή που λίγα χρόνια νωρίτερα είχε απαγορευτεί το περίπτερο της ομάδας της Ρωσίας, λόγω του πολέμου στην Ουκρανια.
Έτσι, σχεδόν 200 καλλιτέχνες, επιμελητές και εργαζόμενοι στον χώρο της τέχνης που συμμετέχουν στη φετινή Μπιενάλε της Βενετίας ανακοίνωσαν ότι υπογράφουν μια ανοιχτή επιστολή με την οποία απαιτούν τον αποκλεισμό του Ισραήλ από την εκδήλωση. Η επιστολή παραδόθηκε σήμερα στον πρόεδρο και το ΔΣ της Μπιενάλε.
Η ομάδα, που ονομάζεται Art Not Genocide Alliance (ANGA), δηλαδή Ένωση “Τέχνη, όχι Γενοκτονία”, ηγείται της εκστρατείας.
Οι συμμετέχοντες γράφουν ότι «εμείς, οι κάτωθι υπογράφοντες, στεκόμαστε ενωμένοι ως καλλιτέχνες, επιμελητές και εργαζόμενοι στον χώρο της τέχνης σε μια συλλογική άρνηση να σας επιτρέψουμε να προσφέρετε βήμα στο ισραηλινό κράτος, καθώς αυτό διαπράττει γενοκτονία». Μάλιστα, γράφουν ότι ενεργούν «σε υποστήριξη των συναδέλφων μας καλλιτεχνών και εργαζομένων στον πολιτισμό στην Παλαιστίνη, σε αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη, και με βαθιά ελπίδα για το τέλος της σιωνιστικής γενοκτονίας και του συνεχιζόμενου απαρτχάιντ, καθώς και για την αναγέννηση μιας ελεύθερης Παλαιστίνης».
Η επιστολή ξεκαθαρίζει ότι «η ισραηλινή βία στοχεύει επίσης την τέχνη και τον πολιτισμό που υποτίθεται ότι η Μπιενάλε θεωρεί ιερούς», ενώ προσθέτει ότι «η συνενοχή της Μπιενάλε της Βενετίας στην απόπειρα καταστροφής της παλαιστινιακής ζωής πρέπει να τερματιστεί» και ότι «κανένας καλλιτέχνης ή εργαζόμενος στον πολιτισμό δεν πρέπει να καλείται να μοιραστεί μια πλατφόρμα με αυτό το γενοκτονικό κράτος».
Μεταξύ των υπογραφόντων βρίσκονται διεθνώς αναγνωρισμένοι καλλιτέχνες, όπως οι Alfredo Jaar, Rosana Paulino, Meriem Bennani, Cauleen Smith, καθώς και Κύπριες Λούλη Μιχαηλίδου και Μαρία Ξενοφώντος.
Από την περαιτέρω ένταση της γενοκτονίας, από το 2023 μέχρι σήμερα, το κράτος του Ισραήλ έχει δολοφονήσει περισσότερους από 72.000 Παλαιστίνιους. Το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας αναφέρει ότι περισσότεροι από 550 από αυτούς τους ανθρώπους δολοφονήθηκαν από την κήρυξη της εκεχειρίας τον Οκτώβριο του 2025.
Μια παρόμοια δράση της ANGA το 2024 είχε συγκεντρώσει δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές. Αν και η Μπιενάλε δεν απέκλεισε το Ισραήλ από εκείνη την έκδοση, το ισραηλινό περίπτερο δεν άνοιξε ποτέ, αφού η καλλιτέχνιδα, Ρουθ Πατίρ, δήλωσε ότι θα το κρατούσε κλειστό έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για κατάπαυση του πυρός και απελευθέρωση των ομήρων.
Φέτος, σύμφωνα με πληροφορίες, η ισραηλινή κυβέρνηση πρόσθεσε μια ρήτρα που υποχρεώνει τον καλλιτέχνη να διασφαλίσει ότι η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή ανεξάρτητα από τυχόν διαμαρτυρίες. Το Ισραήλ θα εκπροσωπηθεί φέτος από τον γλύπτη ρουμανικής καταγωγής Belu-Simion Fainaru, ο οποίος ζει στη Χάιφα.
Εν τω μεταξύ, η Μπιενάλε της Βενετίας φέτος αποφάσισε να επιτρέψει στη Ρωσία να ανοίξει ξανά το περίπτερό της για πρώτη φορά από την εισβολή της χώρας στην Ουκρανία το 2022. Αυτή τη φορά, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να βρήκε τα αντανακλαστικά που ξέχνα όταν μιλάμε για το Ισραήλ και απείλησε να αποσύρει τη χρηματοδότηση από τη Μπιενάλε, ενώ στις 12 Μαρτίου ο υπουργός Πολιτισμού της Ιταλίας, Αλεσάντρο Τζιούλι, ζήτησε την παραίτηση της εκπροσώπου του υπουργείου στο ΔΣ της Μπιενάλε, Ταμάρα Γκρεγκορέτι, λόγω του ζητήματος.
Ένας εκπρόσωπος της ANGA δήλωσε σχετικά με το ζήτημα ότι, αν η Ρωσία αποκλειστεί ενώ το Ισραήλ παραμείνει, αυτό θα αποτελούσε απόδειξη ότι η Μπιενάλε έχει «δυο μέτρα και δυο σταθμά» όταν πρόκειται για το Ισραήλ.
Η Μπιενάλε έχει απαντήσει ξανά σε αυτά τα αιτήματα, λέγοντας ότι «η Μπιενάλε της Βενετίας απορρίπτει κάθε μορφή αποκλεισμού ή λογοκρισίας στον τομέα του πολιτισμού και της τέχνης. Η Μπιενάλε, όπως και η πόλη της Βενετίας, παραμένει ένας χώρος διαλόγου, ανοιχτότητας και καλλιτεχνικής ελευθερίας, ενθαρρύνοντας τις σχέσεις μεταξύ λαών και πολιτισμών, με αδιάκοπη ελπίδα για τον τερματισμό των συγκρούσεων και των δεινών».
Βέβαια, η φετινή συμμετοχή της Νότιας Αφρικής ακυρώθηκε, αφού η καλλιτέχνιδα Gabrielle Goliath αρνήθηκε όταν της ζητήθηκε να αλλάξει το έργο της, το οποίο αναφερόταν στη βία κατά των γυναικών στη Γάζα…
